Miljardensteun voor Oekraïne

De EU geeft 11 miljard euro, zo werd gisteren bekend // Eindelijk komt Brussel in actie

Europa voert de druk op Rusland verder op. Maandag dreigden EU-landen met sancties als de bezetting van de Krim niet snel ongedaan wordt gemaakt. Gisteren werd bekend dat Oekraïne de komende jaren voor in totaal 11 miljard euro aan Europese hulp tegemoet kan zien, een veelvoud van wat eind vorig jaar nog aan steun op tafel lag.

Vandaag komen regeringsleiders bovendien bijeen op een speciaal ingelaste top in Brussel, met als hoofdgast de door Rusland niet erkende Oekraïense premier Jatsenjoek. Europa, dat dit weekeinde onder vuur kwam te liggen door een wat late en trage reactie op de Russische bezetting, is op stoom.

„We laten zien dat de EU op gecoördineerde wijze in actie kan komen”, zei José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, gisteren. „We hebben dan ook voor het eerst echt te maken met een bedreiging van onze stabiliteit.”

Brussel wil met de miljardensteun voorkomen dat de nieuwe machthebbers in Kiev door de Russische militaire druk en door de grote financiële problemen van het vrijwel failliete Oekraïne geen enkele kans krijgen om de situatie in hun land onder controle te krijgen. Bovendien wil het een duidelijk signaal afgeven aan de Russische president Poetin dat de EU het er niet bij laat zitten.

Het hulppakket is niet zonder voorwaarden. „We gaan niet zomaar geld dumpen in Oekraïne”, aldus een EU-functionaris. Kiev moet aantonen dat het economische hervormingen nastreeft, onder meer door hierover concrete afspraken te maken met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Als dit snel gebeurt, zouden binnen een half jaar de eerste tranches aan hulp kunnen worden overgemaakt.

Het pakket, dat EU-lidstaten moeten goedkeuren, bestaat onder meer uit 1,6 miljard euro aan ‘macro-economische steun’, waarbij de EU haar eigen kredietwaardigheid op financiële markten inzet om leningen voor noodlijdende landen af te sluiten. In november kreeg de intussen afgezette president Viktor Janoekovitsj veel minder aangeboden: 610 miljoen euro. Oekraïne moet zulke leningen binnen enkele decennia terugbetalen.

Als het aan de Europese Commissie ligt, krijgt Oekraïne daarnaast voor 1,4 miljard euro aan subsidies, om bijvoorbeeld noodzakelijke hervormingen door te voeren in het justitiële apparaat en de ambtenarij. Via onder meer de Europese Investeringsbank komt nog eens 8 miljard euro los aan leningen: 5 miljard in de periode 2014-2020, de rest vóór 2016.

De Commissie stelt bovendien voor om importtarieven voor industriële en agrarische producten uit Oekraïne versneld en eenzijdig op te heffen, nog voordat de afspraken hierover formeel zijn vastgelegd in een handelsakkoord.

Dat scheelt Oekraïense bedrijven per jaar naar schatting 900 miljoen euro aan heffingen. Ook vindt Brussel dat Oekraïne voor de volgende winter extra aangesloten moet worden op het Europese gasnetwerk, om te voorkomen dat Rusland het land kan afsluiten.