Ervaren Nederlandse VN-diplomaat verjaagd van Krim

Gezant van Ban Ki-moon voor Oekraïne werd bedreigd door militairen en bevolking.

Robert Serry, de Nederlandse VN-gezant voor Oekraïne die gisteren door gewapende mannen verjaagd werd van de Krim, is een ervaren diplomaat en belangrijk adviseur van Ban Ki-moon, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Met zijn lange ervaring in het Midden-Oosten is Serry wel bekend met gespannen situaties. Maar de brute manier waarop hij gisteren als vertegenwoordiger van de VN-chef werd behandeld, vormde een uitzonderlijk diplomatiek incident.

„Ik hoop dat dit iedereen nog eens duidelijk maakt hoe gevaarlijk de situatie is”, zei hij toen hij ’s avonds eenmaal veilig in Istanbul was geland tegen CNN. Het incident toont volgens hem de dringende noodzaak aan de situatie te de-escaleren. „Ik ben erg, erg bang voor wat er kan gebeuren als er bloed wordt vergoten.”

Na zijn studie politicologie werd Serry (1950) diplomaat. Hij was onder meer gestationeerd in Bangkok, Moskou, bij de Verenigde Naties in New York en op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Hij was ook ambassadeur in Ierland. Bij de verkiezingen van 2006 deed hij een vergeefse poging in de Tweede Kamer te komen voor de PvdA.

Nadat de Sovjet-Unie in 1991 was opgeheven, en Oekraïne een zelfstandig land was geworden, werd Serry er de eerste Nederlandse ambassadeur. Later schreef hij daarover het boek Standplaats Kiev.

Serry was dus geen vreemde in Oekraïne toen Ban Ki-moon hem eerder dit jaar als zijn gezant naar Kiev stuurde. Sinds 2007 werkte Serry voor de VN als speciaal coördinator voor het vredesproces in het Midden-Oosten en vertegenwoordiger van de secretaris-generaal bij de Palestijnse Autoriteit. In die rol vertegenwoordigde hij Ban in het zogeheten Kwartet, waarin de Verenigde Staten, Rusland, de Europese Unie en de Verenigde Naties overleggen over het vredesproces.

Afgelopen weekend probeerde Serry al op verzoek van Ban Ki-moon naar de Krim te gaan voor een fact-finding mission. Maar die missie moest hij afblazen na overleg met de nieuwe, pro-Russische autoriteiten op het schiereiland. Dinsdag vertrok hij toch, en gisteren voerde hij onder meer overleg op een marinebasis.

Maar toen hij vandaar op de terugweg was naar zijn hotel in Simferopol, werd zijn auto aangehouden door tien tot vijftien gewapende mannen. „Iemand die zich niet identificeerde, zei dat hij orders had mij onmiddellijk naar het vliegveld te brengen”, vertelde Serry aan de Britse tv-zender ITV News. Ik weigerde.”

Vervolgens werd zijn chauffeur uit de auto gehaald, en nam een ander diens plaats in. Serry wist uit de auto te komen en zocht een goed heenkomen in een café, dat vervolgens omsingeld werd door mannen in camouflagepak. Uiteindelijk kon hij het café verlaten – terwijl een kleine menigte scandeerde ‘Rusland, Krim, Rusland, Krim!’ – om met een auto die hem was komen ophalen naar het vliegveld en vandaar naar Istanbul te vertrekken. Zijn missie was daarmee voorlopig afgebroken.

    • Juurd Eijsvoogel