Een vernederend VVD-plan

Mag de overheid aan een burger die zich (elders) in Nederland wil vestigen de voorwaarde stellen dat hij ‘ambitie’ heeft? Van de vele kritische vragen die bij het initiatiefwetsvoorstel van het Tweede Kamerlid André Bosman (VVD) dat de vestiging van Antillianen in Nederland wil beperken, gesteld kunnen worden, is dit wel een van de meest saillante.

Ambitie is natuurlijk mooi, maar waarom zou het wettelijk moeten worden verplicht? Als voorwaarde voor het Nederlanderschap – een afdwingbare burgerplicht om iets positiefs bij te dragen? Het antwoord is natuurlijk nee. De mens is vrij zijn eigen leven in te richten. Liberalen horen dat te weten. Daarmee is niet gezegd dat er dus niets gedaan zou moeten worden aan jonge kansloze, ongeschoolde Antillianen die hier arriveren en in de criminaliteit verzeild raken. Dat is een groot probleem dat opgelost moet worden. Maar de manier waarop de VVD het nu aanpakt is behalve tamelijk zot, ook schadelijk en immoreel. Het maakt van discriminatie een wettelijk instrument, dat daarmee overigens nog niet geoorloofd is.

Het wetsvoorstel wil een stelsel van vestigingsvergunningen voor álle niet-Europese Nederlanders die zich vanuit de Antillen langer dan zes maanden hier willen vestigen. Met de mogelijkheid voor Den Haag om eventuele illegale Antillianen „terug te geleiden”. En ze daartoe op te sporen. Nu is het juridisch niet helemaal onmogelijk om onderscheid naar ras te maken. Maar werkelijk alle deskundigen op dit gebied hebben de VVD er al op gewezen dat dit voorstel aan die zware maatstaf bij lange na niet voldoet. De wetgever zou er vijf verdragen en twee EU-richtlijnen mee schenden. Waaronder het verbod op „vernederende behandeling”. Om nog maar te zwijgen van het gelijkheidsbeginsel uit artikel 1 van de Grondwet en het recht voor staatsburgers om zich vrij binnen het Koninkrijk te mogen bewegen. Met of zonder ambitie.

Het voorstel schept tweederangs ingezetenen, namelijk die met een andere huidskleur. Werkelijk iedere getinte Nederlander zou als gevolg van deze wet op straat door de politie gecontroleerd kunnen worden op een vestigingsvergunning. Antilliaanse Nederlanders zouden vanwege hun afstamming ook uitgesloten worden van het recht op vrijwel alle overheidsvoorzieningen zoals onder meer sociale huisvesting en bijstand. Ook dat kan helemaal niet.

Iedereen kan aanvoelen dat dit een zuiver voorbeeld van discriminatie is. Het Verenigd Koninkrijk, de enige andere EU-lidstaat die ooit een wettelijk onderscheid maakte tussen ‘eigen’ staatsburgers en die uit de ex-koloniën, is daar in 2002 onder internationale druk mee gestopt. Dat was echt niet voor niks. Een onzalig plan, dus.