De onherkenbare horizon van Nick Oberthaler

Nick Oberthaler,Untitled (intersections), 2014 Foto Lisa Wiersma

Het is een plaats die je fantasie onmiddellijk prikkelt, met een weelderige geschiedenis. Huize Frankendael, de laatste achttiende-eeuwse buitenplaats van Amsterdam, is nu een piekfijn opgeknapte foundation voor hedendaagse kunst, waar zo’n vier keer per jaar tentoonstellingen worden gemaakt met niet de minste kunstenaars.

Dit maal is de beurt aan de Nederlandse Dieuwke Spaans (1971) en de Oostenrijke Nick Oberthaler (1981), twee zeer verschillende kunstenaars die op deze tentoonstelling verrassend dicht tegen elkaar aan schuren. Spaans brak in de jaren negentig van de vorige eeuw door met reusachtige, morbide sprookjes op doek en papier. Maar na een jaar of zeven was ze haar eigen handschrift zat en begon ze barokke collages te maken met vaak oude foto’s van oorlogssituaties als uitgangspunt.

In Frankendael toont Spaans zich een ingetogen, abstracte collagemaker die heel sporadisch een verhalend detail in haar werk toelaat. Het is alsof ze de rijke anekdotiek van de locatie letterlijk heeft willen kaltstellen. Dat leidt tot serene, maar ook wat nietszeggende werkjes, die ‘reageren’ op de kleur van het behang of de lambrisering van het huis. Een mislukt experiment.

Bij Nick Oberthaler hoef je helemaal geen anekdotiek te verwachten. Al jaren bouwt hij aan een oeuvre dat weliswaar is geïnspireerd op de romantische landschappen van Caspar David Friedrich, maar dat een puur strak en formeel aanzien heeft.

Oberthalers werk is atmosfeer. Dat blijkt sterk uit het beste werk op de tentoonstelling. Op de bovenverdieping hangt een grote metalen plaat met een raster van zwarte linten erop bevestigd. Op het eerste gezicht lijkt Untitled (intersections) een makkelijke replica van het raam ertegenover. Maar neem je afstand, stap je van links naar rechts, dan gaat er een horizon bewegen in het dof spiegelende metaal. Dan doemen kleuren en vormen op die je kent maar niet hérkent. Oberthaler slaagt er met minimale middelen in om een wereld te verbeelden die afgrond en vergezicht ineen is.

    • Lucette ter Borg