45 miljard rijker, dankzij nieuwe definitie bbp

Herziening in lijn met Europese normen

Even rekenen en we zijn opeens 45 miljard euro rijker. Dat is 7,6 procent rijker dan we dachten. En ongeveer evenveel als de kabinetten-Rutte de afgelopen jaren hebben uitgetrokken voor bezuinigingen en lastenverzwaringen. Zomaar, uit de hoge hoed.

Vanmorgen publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek een herziening van het bruto binnenlands product (bbp) in 2010. Die herziening moeten alle lidstaten van de EU doorvoeren. Van tijd tot tijd worden de internationaal gehanteerde rekenmethodes opnieuw bekeken. En om de statistieken tussen landen vergelijkbaar te houden, moeten alle nationale statistiekbureaus die tegelijk toepassen. De vorige keer was in 2001.

Er zijn twee redenen om de rekenmethodes af en toe te herzien. De internationale definities van begrippen veranderen wel eens, door nieuwe inzichten of door veranderingen in de economie zelf. Ook veranderen de gegevensbronnen die de statistiekbureaus gebruiken. Het CBS is de afgelopen jaren veel meer met grote databestanden gaan werken en minder met gegevens die uit enquêtes komen.

Omdat het CBS behalve 2010 ook alle voorgaande jaren en de jaren erna opnieuw gaat doorrekenen, is de 45 miljard alleen een papieren cijfer. Ook voor 2009 en 2011 zullen hogere cijfers uit de bus komen, dus de economie is niet opeens veel harder gegroeid dan gedacht. De cijfers voor de andere jaren verschijnen eind juni.

Waarom komt het bbp in 2010 nu hoger uit? De stijging met 7,6 procent bestaat voor 3 procentpunt uit het doorvoeren van nieuwe definities en richtlijnen, en 4,6 procentpunt uit het gebruik van nieuw bronmateriaal.

De belangrijkste wijziging in de Europese richtlijnen is dat uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling voortaan tot de investeringen worden gerekend in plaats van tot de lopende kosten. Hetzelfde geldt voor enkele militaire uitgaven. Verder wordt software die bedrijven en organisaties voor zichzelf hebben ontwikkeld nu tegen marktprijs gewaardeerd in plaats van tegen kostprijs.

Ook worden voortaan de inkomsten uit illegale activiteiten bij het bbp opgeteld. „We kunnen niet Roomser zijn dan de paus en doen alsof die niet bestaan”, legt hoofdeconoom van het CBS Peter Hein van Mulligen uit. De illegale inkomsten in Nederland bestaan vooral uit drugsgeld.

De belangrijkste nieuwe bronnen die het CBS gebruikt zijn het loonaangiftebestand en het btw-bestand van de Belastingdienst, nieuwe statistieken van De Nederlandsche Bank en het vernieuwde handelsregister van de Kamer van Koophandel.

De nieuwe rekenmethodes hebben ook gevolgen voor andere nationale rekeningen, zoals het overheidstekort. Het tekort wordt voor 2010 met 1,8 miljard euro verhoogd. Doordat ook het bbp is gestegen, valt het tekort per saldo toch iets lager uit, op 5 procent in plaats van 5,1.

    • Hanneke Chin-A-Fo