Vrouwen melden vaak seksueel geweld

Nederlandse vrouwen zeggen vaker dat ze te maken kregen met fysiek of seksueel geweld, dan in de meeste andere Europese landen. Dat komt naarvoren in een vandaag gepubliceerde Europese enquête.

Bijna de helft (45 procent) van de Nederlandse vrouwen zegt vanaf vijftien jaar eenmalig of meerdere malen slachtoffer te zijn geweest van fysiek of seksueel geweld. Het Europees gemiddelde ligt op 33 procent. Dat blijkt uit onderzoek van het Europees Agentschap voor Grondrechten in Wenen (FRA), dat vandaag wordt gepubliceerd. De definitie van FRA voor fysiek en seksueel geweld is zeer ruim: het gaat niet alleen over mishandeling maar ook over ongewenste betastingen en dergelijke.

Nederlandse vrouwen scoren zeer hoog op de specifieke vraag of zij sinds hun vijftiende ooit slachtoffer zijn geweest van seksueel geweld door partners, familieleden of vreemden. 18 procent antwoordde ‘ja’. Dat is, na Denemarken, de hoogste score in de Europese Unie. Het EU-gemiddelde ligt op 11 procent. In de laatste twaalf maanden had 11 procent van de Nederlandse vrouwen naar eigen zeggen te maken met geweld. Dat was de hoogste score in de EU; het EU-gemiddelde was 8 procent. Volgens de Nederlandse emancipatiemonitor 2012 zijn drie op de tien mishandelde vrouwen in Nederland een bekende van de dader.

„Dit zijn schokkende cijfers”, zegt FRA-directeur Morten Kjaerum. „33 procent van de Europese vrouwen lijdt onder geweld, omgerekend 62 miljoen vrouwen, meer dan de bevolking van Italië. 4 procent zegt weleens te zijn verkracht, ruim 9 miljoen vrouwen, meer dan de bevolking van Oostenrijk. Dit is geen niche-issue meer. Hier moeten we dringend wat aan doen.”

Het rapport geeft geen verklaring voor de hoge scores van Nederland en de Scandinavische landen. Het hoeft niet te betekenen dat geweld tegen vrouwen – in 90 procent van de gevallen door mannen – hier vaker voorkomt dan in Zuid-Europa. Het kan volgens de onderzoekers ook komen doordat deze thema’s in het noorden beter bespreekbaar zijn.

De wetgeving in landen als Zweden is strenger dan in het zuiden. Vrouwen zijn zich er meer bewust van hun rechten en daardoor wellicht assertiever. „Er is niet per se meer geweld tegen vrouwen in Nederland”, beaamt Joanna Goodey, hoofd Onderzoek bij EU-agentschap FRA. Kennelijk beschouwen Nederlandse vrouwen bepaalde aanrakingen eerder als ‘ongewenst’ en zeggen ze dat ook. Wie in het FRA-onderzoek te kennen gaf weleens ongewenst betast te zijn, valt al onder de categorie ‘slachtoffers’. Ook heeft geweld vaak te maken met stevig alcoholgebruik – het soort ‘binge-drinking’ dat in het noorden wijder verbreid is dan in het zuiden. Maar, waarschuwt Goodey: „Zelfs als je de mildere gevallen eruit filtert, blijf je zitten met één op de vier Europese vrouwen die zegt met fysiek of seksueel geweld te zijn geconfronteerd. De meesten doen geen aangifte. Dat is veel te veel.”

Het onderzoek draait, net als eerdere spraakmakende onderzoeken van het agentschap over welbevinden van joden en homoseksuelen in de EU, niet om feiten of het aantal meldingen van geweld, maar om de perceptie van de ondervraagde vrouwen. Er werden in een steekproef 42.000 vrouwen geïnterviewd tussen 18 en 74 jaar, 1.500 in elk van de 28 EU-lidstaten. Zulk onderzoek is niet eerder gedaan. EU-landen voeren hun eigen beleid op dit gebied. De een heeft ruimere definities dan de ander van wat onder geweld valt. Landen die eerder wel onderzoek deden, gebruikten hun eigen vraagstelling. Hierdoor was het lang onmogelijk iets te zeggen over geweld tegen vrouwen in de EU of landen te vergelijken. Uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie bleek vorig jaar wel dat 19,3 procent van de Europese vrouwen seksueel geweld door partners onderging. Geweld door vreemden viel daarbuiten; bovendien besloeg het WHO-onderzoek maar enkele EU-landen. Het onderzoek van het FRA is dus kwalitatief en kwantitatief uitgebreider dan alle voorgaande onderzoeken.

Het onderzoek, dat circa een jaar in beslag nam, toont verder dat een op de vijf vrouwen ooit last heeft gehad van stalking. 23 procent van hen moest e-mailadressen en telefoonnummers veranderen. 75 procent van alle vrouwen in managementfuncties heeft naar eigen zeggen te maken gehad met seksuele intimidaties, van wie één op vier in het laatste jaar voor het onderzoek.

    • Caroline de Gruyter