opinie

    • Simon(e) van Saarloos

Simone Schaamte

We zaten aan een tafeltje in een eetcafé, alle bierviltjes waren al verscheurd dus nu doopten we onze vingertoppen in de kaars, verzamelden schilletjes kuipvormig vet. Het barmeisje draaide een nostalgische playlist, zodat het gesprek steeds weer op nieuwe anekdotes kwam.

Céline Dion bracht me terug naar die keer dat ik, een jaar of negen oud, met mijn opa naar Titanic keek. Ik had ’m al weleens gezien en vreesde voor de scène in de oldtimer, het moment dat Rose of Jack – wíe, dat was een mysterie, echt hét schoolpleingesprek – een hand op de beslagen ruit smakte. Een hand die zo zwaar was van genot, dat ie naar beneden droop, een geilspoor achterliet.

Zodra Jack en Rose lachend over het scheepsdek renden, besloot ik naar het toilet te gaan, in de hoop de seksscène over te slaan. Ik bleef heel lang zitten, net zolang tot ik zeker wist dat het voorbij moest zijn en die zwetende naakte lichamen gestopt waren met dat waar ik onmogelijk samen met mijn opa naar kon kijken.

Maar toen ik terugkwam van het toilet, begonnen ze juist net met zoenen. Het was zaak niet te zwaar te ademen. Maar ook niet overdreven licht. Mijn neus ophalen durfde ik niet. Stokstijf bleef ik zitten, mijn handen klam tot Rose haar Jack later liet zinken met de legendarische belofte: ‘I’ll never let go’.

Nu werd ‘It’s My Party (And I’ll Cry if I Want To)’ gedraaid. Vriendin Julia vertelde over die verjaardag dat ze een Baby Born kreeg. Het was nét niet de pop die op haar verlanglijst stond. Haar ouders hadden slingers opgehangen en een marsepeintaart gebakken met haar naam erop, maar ze kon alleen maar huilen en wilde die middag niet meer op haar eigen feestje verschijnen, zelfs niet nadat haar vader de pop was gaan ruilen. Julia: „Het ergste is dat ik hartstikke racistisch was. Mijn ouders hadden de donkere Baby Born aangeschaft.”

Ze verbrandde haar vinger in de vlam, het lontje verdronk.

Al deze nietszeggende momenten zijn bewaard gebleven dankzij de conserverende kracht van schaamte. De dingen waar je rode wangen van krijgt, zijn de dingen die je nooit meer vergeet. Op persoonlijk vlak althans.

De geschiedenissen waarvoor we ons collectief best zouden mogen schamen – van slavernij en asielbeleid tot bieren met Poetin – zijn we doorgaans gauw vergeten. Blijkbaar is er een groot verschil tussen theoretische schaamte en de werkelijk voelbare hitte op je eigen kaken.

Want wanneer we als land wegkijken of ons hebzuchtig tonen, zijn we als de rijke Rose die Jack in het donker laat zakken, om er symbolisch bij te fluisteren: „Ik zal je niet vergeten.”

Het barmeisje wisselde van playlist, er werd een carnavalsnummer ingezet waar niemand in dit Amsterdams café een herinnering bij had. De snippers biervilt en schilfers kaars lagen uitgehost op tafel.

    • Simon(e) van Saarloos