Poetin kan z’n gang gaan – VS zijn zwak, Europa is corrupt

Ooit luisterde Rusland naar westerse machtstaal. Nu ziet Moskou een omkoopbaar Europa en een verzwakt Amerika, meent Ben Judah.

Het Westen knippert vol ongeloof met zijn ogen – Vladimir Poetin is Oekraïne binnengevallen. Westerse leiders zijn verbijsterd omdat ze niet hebben beseft dat de mensen die in Rusland de dienst uitmaken Europa niet langer respecteren zoals ze na de Koude Oorlog deden. Rusland denkt dat het Westen nu alleen nog maar in geld is geïnteresseerd.

De trawanten van Poetin zijn hier persoonlijk van op de hoogte. De Russische leiders zijn Europa al jarenlang aan het opkopen. Zij hebben landhuizen en luxeflats, van het Londense West End tot de Franse Côte d’Azur. Hun kinderen zitten prettig op Britse en Zwitserse kostscholen. En hun geld is veilig bij Oostenrijkse banken en in Britse belastingparadijzen.

Poetins inner circle is niet langer bang voor het Europese establishment. Ooit dacht de Russische elite dat alle Europese hoogwaardigheidsbekleders geheim agent waren. Nu weten ze wel beter. Ze hebben aan den lijve ondervonden hoe kruiperige westerse aristocraten en tycoons uit het bedrijfsleven plots van retoriek veranderden als er miljarden in het geding waren. Zij zien hen nu als hypocriet – diezelfde Europese elites die hen hebben geholpen hun fortuin te verbergen.

Ooit luisterden de Russische machthebbers naar de verklaringen van Europese ambassades, waarin de corruptie van Russische staatsbedrijven werd veroordeeld. Maar dat is niet langer zo, omdat ze weten dat het Europese bankiers, zakenmensen en advocaten zijn die voor hen het vuile werk opknappen door de opbrengst van die corruptie onder te brengen op plekken als de Nederlandse Antillen of de Britse Maagdeneilanden.

Achter de Europese corruptie ontwaart Rusland Amerikaanse zwakte. Het Kremlin gelooft niet dat de Europese landen – met uitzondering van Duitsland – werkelijk onafhankelijk zijn van de VS.

Zij zien hen als cliëntstaten die door Washington gedwongen kunnen worden om geen zaken te doen met het Kremlin, zoals dat ooit in de Koude Oorlog gebeurde. Maar als de Russen zien hoe Spanje, Italië, Griekenland en Portugal elkaar overtroeven om de beste handelspartner van Rusland te zijn (in ruil voor het negeren van de mensenrechten), zien ze de controle van Amerika over Europa langzaam verdampen.

Rusland merkt dat het Amerikaanse protest is verslapt. Ooit was het Kremlin er benauwd voor dat een buitenlands avontuur tot economische sancties kon leiden op punten waar die werkelijk pijn doen: exportverboden voor sleutelonderdelen van de olie-industrie, of het buitengesloten worden van toegang tot de westerse bankensector. Maar dat is niet langer zo.

Rusland ziet een Amerika dat wordt afgeleid: Poetins Oekraïense schaakspel was een schok voor het Amerikaanse politieke establishment, dat er de voorkeur aan geeft het over China te hebben, of deel te nemen aan Israëlisch-Palestijnse vredesbesprekingen.

Rusland ziet een kwetsbaar Amerika: in Afghanistan, in Syrië en Iran – de VS die wanhopig behoefte hebben aan Russische steun om goederen te kunnen blijven leveren, vredesconferenties te kunnen organiseren of sancties af te kunnen dwingen.

Moskou is niet nerveus. De Russische elites hebben zichzelf op een enorme manier blootgesteld – al wat hun dierbaar is, is belegd in Europese bezittingen en bankrekeningen. In theorie maakt dat ze kwetsbaar. De EU zou hen met een plotselinge golf van antiwitwasoperaties en visumweigeringen van hun rijkdom kunnen afsluiten. Maar telkens weer hebben ze gezien hoe de Europese regeringen ervoor terugschrikken iets door te voeren dat ook maar in de verte lijkt op de Amerikaanse Magnitsky Act, die een handvol criminele Russische officials verbiedt de VS binnen te komen.

Rusland heeft er alle vertrouwen in dat er geen westerse economische tegenmaatregelen zullen komen. De Russen geloven dat de Europeanen en Amerikanen de Russische oligarchen niet zullen straffen door hen de toegang tot hun bankrekeningen te ontzeggen.

Rusland weet zeker dat er geen sprake zal zijn van een militaire tegenaanval. De Russen verwachten dat het Westen alleen maar een houding zal aannemen. De G8 afzeggen? Wie kan dat nou iets schelen?

Omdat Poetin niet bang is voor het Westen kan hij zich concentreren op datgene wat hij in Rusland zelf belangrijk vindt: het vasthouden van de macht.

Rusland had Oekraïne liever helemaal opgeslokt, maar the show must go on. De Russische televisiejournaals hebben iedere avond behoefte aan nieuwe heldendaden van Poetin. De Russische politiek draait om spin, niet om inhoud. De werkelijke inhoud van de Russische politiek is het onttrekken van miljarden dollars aan het land en het wegsluizen daarvan naar westerse belastingparadijzen. Dat is de reden dat de Russische politiek behoefte heeft aan continu Poetinistisch drama: om dit allemaal verborgen te houden voor het Russische volk.

Daarom is de Krim Poetin op het lijf geschreven. De Krim is geen Zuid-Ossetië. Dit is niet een of ander afgelegen Georgisch bergdorp, bewoond door een twijfelachtige etnische groepering waar de Russen nog nooit van hebben gehoord. De Krim maakt deel uit van het hart van de Russische romantiek.

Vladimir Poetin weet dit. Hij weet dat miljoenen Russen hem als een held zullen bejubelen als hij de Krim aan hen teruggeeft. Hij weet dat de Europese bureaucraten schrille verklaringen zullen afleggen en vervolgens weer tot de orde van de dag zullen overgaan. Hij weet dat de VS Europa niet langer kunnen dwingen op een andere manier te handelen. Hij weet dat de VS niets anders kunnen doen dan wat theatrale militaire manoeuvres uitvoeren.

Dat is waarom Vladimir Poetin de Krim zojuist is binnengevallen. Hij denkt dat hij niets te verliezen heeft.

    • Ben Judah