Groeispurt Chinese defensie verontrust buurlanden in Azië

Premier Li Keqiang kondigde vandaag in zijn maidenspeech in het Nationale Volkscongres 12 procent groei van defensiebudget aan.

Een gapende Chinese militair vanmorgen op de openingsdag van het Nationale Volkscongres in Beijing. Foto Reuters

De economische groei in China daalt, maar de uitgaven voor de modernisering van de marine en de luchtmacht blijven onverminderd stijgen. Met een verwijzing naar de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog kondigde de Chinese premier Li Keqiang vandaag aan dat het defensiebudget dit jaar met 12,2 procent zal groeien, het hoogste percentage in tien jaar.

„Wij zullen de overwinning in de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse internationale orde altijd verdedigen en niet toestaan dat de loop van de geschiedenis wordt gewijzigd”, zei Li tijdens zijn maidenspeech in het Nationale Volkscongres in het Chinese parlement met bijna 3.000 benoemde volksvertegenwoordigers. Het alleen in naam hoogste politieke instituut komt een keer per jaar gedurende tien dagen bijeen.

Met zijn verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog reageerde Li op de Japanse premier Shinzo Abe die tijdens het Wereldeconomisch Forum in Davos parallellen trok tussen de volgens hem gevaarlijke opmars van assertievere China en de Duitsland in de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Die vergelijking heeft China diep gegriefd.

Meteen na Li’s 100 minuten lange toespraak in de Grote Hal van het Volk aan het Plein voor de Hemelse Vrede reageerden Japan, Taiwan en de Filippijnen verontrust op de Chinese defensieplannen voor de aanschaf van hightechwapens, de bouw van twee vliegdekschepen en investeringen in nieuwe marinebases voor de vloten op de Oost- en Zuid-Chinese Zee.

De verhoging van de defensie-uitgaven met dubbele cijfers naar 131,56 miljard dollar wordt in Oost-Azië uitgelegd als een nieuw bewijs van niet te stuiten Chinese ambities om invloed te laten gelden in een zeegebied dat nu door de VS wordt gedomineerd. Gevreesd wordt dat China een marinemacht opbouwt om de territoriale claims in Taiwan, de Oost-Chinese Zee en de grondstoffenrijke Zuid-Chinese Zee om te zetten in concrete veroveringen.

Defensieanalisten wezen erop dat de verhoging van de defensie-uitgaven nu duidelijk zichtbaar zijn losgekoppeld van de economische groei. Tot drie jaar geleden was het omgekeerde het geval. Tot 2010 groeide de economie harder dan de defensie-uitgaven. „Defensie heeft heel duidelijk prioriteit, en terecht gezien de pogingen van de VS en Japan om China onder de duim te houden”, aldus de Chinese partijkrant Global Times. Amerikaanse en Japanse defensie-experts denken overigens dat China veel meer besteedt aan defensieuitgaven dan premier Li bekendmaakte.

Rood licht van de natuur

Terwijl buiten de zon zichtbaar scheen – uitzonderlijk in zwaar bewolkt Beijing – en voor het eerst in weken de lucht zelfs op natuurlijke wijze blauw kleurde, kondigde Li een „oorlog tegen de vervuiling” aan. „Milieuvervuiling is een enorm probleem, de natuur heeft het rode waarschuwingslicht aangezet”, aldus Li, die eraan toevoegde „dat het model van inefficiënte blinde ontwikkeling nu onhoudbaar is”.

Volgens recente rapporten is in alle Chinese metropolen de lucht levensgevaarlijk, zijn alle rivieren en meren zwaar vervuild en is ook het grondwater overal giftig. Li wil de strijd tegen de vervuiling aanbinden door verouderde staal- en cementfabrieken te sluiten, de prijzen van energie te verhogen en meer kerncentrales te bouwen. De Chinese autoriteiten overwegen een milieubelasting, een plan dat op verzet van bedrijven en lokale overheden stuit.

Wetenschappers denken dat het zeker 30 jaar duurt voordat de vervuiling afneemt. Want Li heeft ook als doel dat de economie met 7,5 procent groeit – het hoogste niveau van alle grote economieën. Dus gaan grote investeringen (infrastructuur, stedenbouw) door of worden die zelfs aangezwengeld als het streefcijfer niet wordt gehaald. Volgens de economisch hooggeschoolde premier moet het groeimodel zo hervormd worden, dat „de markten een beslissende rol gaan spelen”. Dat was de reden dat de beurzen in Azië stegen na Li’s toespraak.

    • Oscar Garschagen