Column

Crisis Oekraïne bevalt beter dan die in Syrië

Oekraïense commandant inNieuwsuur.

Als televisiekijker bevalt de crisis in Oekraïne me veel beter dan die in Syrië, Egypte of Libië, en ook dan de recente oorlogen waar Amerika een hoofdrol in speelde. Het heeft te maken met de authenticiteit van een dagelijks verschuivend drama, maar ook met het aantrekkelijke van de Russische taal en van de mensen die die taal machtig zijn.

De Oost-Europakundigen en andere duiding verstrekkende experts trekken een somber gezicht terwijl ze laconiek zeggen dat ze het soms ook niet meer snappen, maar in verbaal opzicht blijven ze steeds bij hun positieven. Het is een feest om ze plaatsnamen als Simferopol en Donetsk met de juiste klemtoon uit te horen spreken. Russisch is als weemoedige muziek.

Nieuwsuur (NOS/NTR) heeft op televisie bijna de hegemonie en functioneert uitstekend op dit dossier. De keuze om geen eindeloze live-uitzendingen te maken, maar eens per etmaal een degelijke update, valt goed te verdedigen en verlaagt de kans op speculeren en gezever. Het is wel zo dat door die aanpak de publieke omroep meer op een dagblad gaat lijken en je voor actuele informatie op andere tijdstippen beter het vaak onbetrouwbare Twitter kunt volgen.

NOS-correspondent David Jan Godfroid is geen meeslepend verteller, maar gelukkig hebben we ook Saskia Dekkers en Kysia Hekster ter plaatse, en vooral de bloemrijke schrijver-journalist Pieter Waterdrinker. Toptelevisie, hoe hij gisteren de bewaker van een Russisch schip die hem wegstuurde beleefd afblafte: „Wie bent u eigenlijk? Ik heb een vergunning en ik kom uit Moskou.”

Ook schitterend was de door een Oekraïense zender gefilmde confrontatie van een Russisch en een Oekraïens commando, die strijdliederen zingend op elkaar afliepen, maar uiteindelijk toch besloten zich in te houden. Het leek wel een negentiende-eeuws vlagincident.

Toch wil ik graag nog weten hoe groot de rol in de Majdanrevolutie is van wat Poetin fascisten en ultranationalisten noemt. Daarvoor kun je beter terecht in de minidocumentaire die nieuwssite De Correspondent liet maken door de Nederlands-Russische Masja Novikova en de Moskouse blogger Arkadi Babtsjenko.

In On the Ground: Een Rus op het Majdanplein volgen ze de slag om Kiev niet als objectieve verslaggevers, maar als betrokken deelnemers, in de traditie van wat in Rusland bekend staat als „luitenantsproza”, maar je zou het ook new journalism kunnen noemen.

We zien de scherpschutters en de barricades, het geronnen bloed op de grond en het opvallend goed georganiseerde verzet. De stenen voor de barricades worden keurig doorgegeven, alsof de genie van een legeronderdeel de regie voert. We zien ook mannen met helmen en soms maskers, maar geen karpatenkoppen, antisemieten en Rechtse Sector.

Dat hoeft niet te betekenen dat ze er niet waren, want dat is weer het nadeel van betrokken journalistiek – je weet niet hoe representatief de beelden zijn. De sympathie voor de Oekraïense zijde van het conflict neemt er in ieder geval wel door toe.