Zes ‘non-fictieromans’ strijden om Libris Prijs

Drie Vlaamse en drie Nederlandse schrijvers zijn genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs. Het zijn romans die geworteld zijn in de werkelijkheid.

Stefan Hertmans, Tom Lanoye, Marente de Moor, Ilja Leonard Pfeijffer, Jeroen Theunissen en Robbert Welagen zijn de zes overgebleven auteurs die kans maken op de Libris Literatuur Prijs 2014. Een van hen wint op 13 mei de prijs ter waarde van 50.000 euro, zo werd gistermiddag bekendgemaakt in Amsterdam. Elke genomineerde ontvangt bovendien 2.500 euro.

Het opvallendst aan de shortlist is niet het aantal Vlaamse schrijvers – met drie wel veel, maar niet uitzonderlijk – en zeker niet het aantal vrouwelijke genomineerden (het recordaantal vrouwen op de longlist resulteerde in één kanshebber), maar wel de onderwerpen van de zes romans. Alle zes overschrijden ze de Nederlandse landsgrenzen en alle zes hebben ze hun wortels nadrukkelijk in de controleerbare werkelijkheid: als historische roman, actuele vertelling of literaire (auto)biografie.

De jury trof in het literaire aanbod van Nederlandstalige romans uit 2013 veel „non-fictieromans” aan, die getuigen „van een frisse belangstelling voor de wereld en zijn verleden”. De genomineerden schrijven veelal over maatschappelijke thema’s als globalisering, immigratie, oorlog en de mondiale crisis, en paren die bovendien aan „uitzonderlijke kwaliteit”.

Daarmee klinken ze in de verte als een literair antwoord op de vaak herhaalde roep om ‘straatrumoer’ in de literatuur, die literatuurwetenschapper Ton Anbeek in de jaren tachtig al deed. Onderwerpen uit de realiteit krijgen nu een literaire behandeling, mogelijk ingegeven door „de aloude overtuiging dat literatuur essentiëlere dingen over de werkelijkheid zegt dan een feitenverslag”.

De genomineerde romans zijn Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans, Gelukkige slaven van Tom Lanoye, Roundhay, tuinscène van Marente de Moor, La Superba van Ilja Leonard Pfeijffer, De omwegen van Jeroen Theunissen en Het verdwijnen van Robbert van Robbert Welagen.

Als favorieten gelden Hertmans en Pfeijffer, beiden ook genomineerd voor de Gouden Boekenuil, en Lanoye, de meest recente laureaat van de Constantijn Huygens-prijs. Pfeijffers roman haalde ook de shortlist van de AKO Literatuurprijs. Vorig jaar ging de Libris Literatuur Prijs naar Tommy Wieringa’s Dit zijn de namen.