Waarom komen deze vrouwen het huis niet uit?

Met de verkiezingen van 19 maart in aantocht checkt deze krant uitspraken van lokale politici. Vandaag: worden vrouwen door hun man opgesloten om religie?

De aanleiding

Rotterdam is op zoek naar ‘verborgen vrouwen’ – vrouwen die regelmatig het huis niet mogen verlaten van hun mannen of volledig in ‘gevangenschap’ leven. De gemeente besloot met Kenniscentrum Emancipatie Dona Daria onderzoek in te stellen in de Rotterdamse deelgemeente Delfshaven. De VVD-afdeling Rotterdam plaatste hier een stuk over op haar website en schreef: „Alleen al in Delfshaven zijn 53 meldingen gedaan van vrouwen die thuis worden opgesloten, vaak op basis van geloofsovertuiging.”

Klopt het dat er 53 verborgen vrouwen in Delfshaven leven? En: worden ze opgesloten op basis van hun geloofsovertuiging?

Waar is het op gebaseerd?

In september 2013 begon Dona Daria het onderzoek naar de verborgen vrouwen in Delfshaven. Het centrum heeft in de wijk tien ‘sleutelfiguren’, actieve buurtbewoners, gevraagd deze vrouwen te signaleren. Zij komen veel in scholen, vrouwencentra, buurthuizen en moskeeën. Zo kunnen ze de verborgen vrouwen herkennen of ze horen erover via andere buurtbewoners. Ook hulpverleners die zich bezighouden met huiselijk geweld kunnen verborgen vrouwen bij Dona Daria melden.

En, klopt het?

Een woordvoerder van Dona Daria stuurt de tussentijdse resultaten van het onderzoek. Er zijn dertien verborgen vrouwen tussen de 18 en 60 jaar gevonden. Vier vrouwen brachten hun kind wel naar school, maar kwamen verder niet buiten. Bij negen meldingen kwam de vrouw helemaal niet buiten de deur.

Het is vaak lastig voor de sleutelfiguren om de vrouwen zelf te spreken. In sommige gevallen zijn het familieleden die zorgen uiten over de situatie van de vrouw. Soms komt ze pas in de openbaarheid als haar man sterft en de vrouw overlijdenszaken moet regelen.

Daarnaast kregen welzijnswerkers in Delfshaven in 2013 veertig keer meldingen van verborgen vrouwen, bijvoorbeeld via het meldpunt huiselijk geweld. Eén vrouw was al tien jaar lang niet buiten geweest. Er zaten geen vrouwen tussen die zowel via de sleutelfiguren als via de welzijnswerkers waren gesignaleerd. In totaal gaat het dus om 53 verborgen vrouwen in Delfshaven. De stelling is waar.

Klopt het ook dat ze op basis van geloofsovertuiging worden verborgen? Dat staat althans wel op de website van de VVD Rotterdam. Een fractiemedewerker zegt dat het gebaseerd is op het Rotterdamkatern van het Algemeen Dagblad. Een artikel daarin meldt op 8 februari over verborgen vrouwen: „Soms zitten ze letterlijk opgesloten, soms durven ze niet weg omdat opvoeding, religie en eerkwesties hen weerhouden.”

Kenniscentrum Dona Daria zegt dat dit niet klopt. „En dit komt ook niet voort uit de meldingen”, zegt een woordvoerder. De vrouwen is gevraagd wat het motief was van hun verborgenheid. Religie werd in geen van de meldingen als verklaring gegeven. Mannen hebben, los van hun geloof, „controle issues” of ze zijn bang voor negatieve reacties uit hun omgeving wanneer hun vrouw te vaak buiten komt. De vrouwen zijn volledig afhankelijk van hun man, ook financieel, en niet in staat hun isolement te doorbreken. Ook blijkt dat psychische problemen een grote rol spelen bij het gedrag van de mannen.

De vrouwen die gemeld zijn bij Dona Daria hebben diverse achtergronden. Er zitten Marokkaanse en Turkse bij, maar ook vrouwen uit Brazilië, de Filippijnen en de Dominicaanse Republiek. Als je je blindstaart op de islamitische gemeenschap, zie je verborgen vrouwen uit andere gemeenschappen over het hoofd, zegt de woordvoeder van Dona Daria.

Je kan het niet ophangen aan een nationaliteit of religie, zegt ook Lisanne Drost, die voor het Verwey-Jonker Instituut in 2012 onderzoek deed naar verborgen vrouwen in Amsterdam. Mannen kunnen religie misbruiken als argument, maar er staat nergens in de Koran dat je je vrouw moet opsluiten, zegt ze. In Amsterdam waren er ook Russische, Chinese en Nederlandse verborgen vrouwen. En als religie wél een rol speelt, dan nog is het moeilijk te meten of die invloed groot genoeg is om te kunnen zeggen dat vrouwen vaak worden verborgen „op basis van hun geloofsovertuiging”.

Deze stelling is ongefundeerd.

    • Maral Noshad Sharifi