Rechters beloven zaken sneller af te handelen

Vanaf 2018 worden ‘doorlooptijden’ 40 procent korter.

De snelheid waarmee rechters de komende jaren uitspraak zullen doen gaat drastisch omhoog. De Raad voor de Rechtspraak belooft dat vanaf 2018 de gemiddelde behandeltijd van rechtszaken „ten minste 40 procent korter is geworden”.

Volgens het Jaarplan 2014, dat gisteren is gepubliceerd, moet de gehele rechtspraak de komende jaren sneller, begrijpelijker en toegankelijker worden. Juridische procedures zullen worden vereenvoudigd en digitaal toegankelijk worden, ook voor burgers. Een vlottere afhandeling door de rechters moet worden bereikt door ingrijpende innovatie en digitalisering van de werkprocessen. Dat komt in de praktijk onder meer neer op het minimaliseren van de tijd waarin de zaak stilligt, zo schrijft de raad. Dat betekent ook dat de partijen in het proces (advocaten, burgers, overheden) hun stukken sneller moeten indienen. De mogelijkheden van de rechter om de procedure te regisseren worden ook vergroot.

Nu moet 90 procent van de ingewikkelder strafzaken binnen een half jaar zijn afgehandeld. Bij kort gedingen moet in 95 procent van de zaken binnen drie maanden uitspraak zijn gedaan. Ingewikkelder handelszaken bij een rechtbank mogen nu één of twee jaar duren, exclusief hoger beroep.

Vorig jaar klaagde een groep raadsheren uit Leeuwarden in een manifest over sterk stijgende werkdruk waardoor de kwaliteit van de vonnissen in gevaar zou komen. Ook bekritiseerden zij de managementcultuur in de gerechten waarin productiecijfers en doorlooptijden leidend zouden worden. Deze kritiek vond breed weerklank en werd ook ondersteund door de Hoge Raad. De Raad voor de Rechtspraak, het centrale bestuursorgaan, zegt in het jaarplan toe dat als de gerechten alleen de kwaliteit kunnen handhaven „door in de rode cijfers te gaan”, de raad dat „zal accepteren”. Met het ministerie van Veiligheid en Justitie zijn daarover afspraken gemaakt. Wel wordt de komende jaren geprobeerd met professionele standaarden, visitaties en interne toetsing op ‘ambachtelijke kwaliteit’ meer duidelijkheid te krijgen over die eigen maatstaven.

Uit het jaarplan blijkt ook dat de rechtspraak veel te ruim is gehuisvest, op zo’n 500.000 vierkante meter. Op basis van de huidige normen is dat 125.000 vierkante meter te veel, zo rekent de raad voor. Door automatisering kan personeel worden afgestoten en zal het ruimteoverschot toenemen. De rechtspraak hoopt daar te kunnen bezuinigen. Er werken ongeveer 10.000 man in de rechtspraak, van wie 2.500 als rechter.