Opinie

    • Arjen van Veelen

Racisme in NRC

Waarde lezer, voldoet u aan het NRC-profiel? Doe de zelftest: - U staat open en positief in het leven - U bent maatschappelijk betrokken, hoger opgeleid en politiek geïnteresseerd

- U bent meer dan gemiddeld geïnteresseerd in cultuur en muziek

- U bent ondernemend

- U bent geïnteresseerd in goed eten en lekkere wijnen en cocktails

- U bent niet dominant aanwezig

Allemaal ja? Dan laat ik u binnen.

Dit NRC-profiel hangt als huisreglement naast de deur van het Nieuw Rotterdams Café aan de Witte de Withstraat, een aangenaam grand café in het oude krantenpand.

Mei vorig jaar, een vrijdagavond, werd hier een Marokkaanse man toegang geweigerd door de portier. De man ging naar het College voor de Rechten van de Mens. Dat College oordeelde recentelijk dat het café „verboden onderscheid” had gemaakt „op grond van ras”.

Ik las erover via een Rotterdamse historicus. „Tijd dat Nederland stopt met wegkijken”, twitterde hij.

Zihni Özdil is zijn naam, maar ik noemde hem hier vorig jaar laatdunkend een ‘allochtone Twitter-intellectueel’. Daar heb ik spijt van; het zei vooral iets over mij. Sterker, sinds ik zijn werk beter ken, heb ik een soort man crush op hem.

Vrijdag schreef ik over de romanschrijvers van Generatie Navelstaar; en dat je engagement elders vindt. Welnu, bij Özdil, bijvoorbeeld. Hij is belezen, bereisd, betrokken en heeft de pen van Voltaire (noemde Beatrix bijvoorbeeld „de grootste allochtone bijstandsmoeder”). Pluspunt: wordt verguisd door zowel PVV’ers en progressieven als door chauvinistische Turken.

Zihni voldoet kortom aan het NRC-profiel, en daarom sprak ik gisteren met hem af in dat Rotterdamse café. We mochten naar binnen.

In die weigeringszaak beriep het café zich op de ‘huisregels’. „Code-taal voor racisme”, zegt Zihni. Ook hij kwam als Rotterdams gymnasiastje vaak uitgaansgelegenheden niet binnen. En nog steeds niet, soms. Ook al doceer je in Oxford en Chicago, in kansenland Nederland blijf je een kut-Turk.

Zeg ‘racisme’, en men zucht hier. Racisme bestaat alleen in slavernijfilms, nietwaar. Zeik niet zo – zo dacht ik zelf ook. Intussen stelde een gortdroog rapport van Binnenlandse Zaken uit 2009 dat Nederland „de facto apartheid” kent. Wegwuiven?

De VS, waar hij woonde, vindt hij volwassener. Nederland heeft nooit een fatsoenlijke burgerrechtenbeweging gehad, en moet nu puin ruimen van jaren ‘tolerantie’, toverwoord van progressieve witten. Tolerantie = segregatie: ieder in z’n hok, en zolang we geen last van je hebben, noemen we dat ‘verschil vieren’ – ja, vanuit je grachtenpand.

Zihni citeert Augustinus: ‘Tolerantia non est nisi in malis’. Vrij vertaald: tolerantie stinkt.

We praten over de dood van lokale bibliotheken; over zijn geliefde liberale denkers. En over de indrukwekkende film 12 Years a Slave. Nederland heeft zoiets nodig. Geldt ook voor het holocaustverleden, vindt hij: wij moeten onze demonen nog onder ogen zien.

Al bijna een decennium schrijft hij er over. Na zijn promotie wil hij naar de VS – weg van ons treurig academisch klimaat. Plan B: Neerlands eerste Obama worden.

Voor Nederland, klemvast tussen knuffelen en haten, zou het fijn zijn als hij bleef. Ja, dat had ik veel eerder kunnen opschrijven. Sorry. Uw NRC-portier bekent schuld.

    • Arjen van Veelen