Teruglezen liveblog Oekraïne: OVSE stuurt waarnemers, Rusland test raket

Bijna een week is het al onrustig op de Krim, het Oekraïense schiereiland dat onder controle is van Rusland. Gisteren leek de Russische vloot daar te dreigen met een ultimatum, maar dat verliep vannacht zonder dat er iets gebeurde. Ook vandaag houden we een liveblog bij over de laatste ontwikkelingen. Bovendien beantwoorden we op deze pagina ook vragen van lezers.

De Oekraïense oproerpolitie bewaakt een regeringsgebouw in Odessa, zodat het niet kan worden aangevallen door pro-Russische demonstranten. In het oosten van het land is veel onvrede over de recente machtswisseling, waarbij de pro-Russische Janoekovitsj werd ingewisseld voor een pro-Europese interim-regering onder Jatsenjoek. Foto AFP / Alexey Kravtsov

Recap van de dag: de persco van Poetin, Schippers blijft thuis, een rakettest en dollars voor Oekraïne

En wij sluiten dit liveblog voor vandaag weer af met een samenvatting van de dag. Over het algemeen bleef het rustig op de Krim; er waren wat schermutselingen over en weer bij Sebastopol, maar dat liep allemaal niet echt uit de hand. Het belangrijkste moment was toen Poetin voor het eerst sinds de crisis op de Krim met een verklaring kwam. De Russische president zei dat:

- de machtswisseling in Kiev ongrondwettelijk is;
- de verdreven Janoekovitsj nog steeds de echte president is'
- Rusland Janoekovitsj heeft geholpen omdat hij anders vermoord zou zijn;
- inzetten van het leger op de Krim de laatste optie is;
- de soldaten op de Krim 'lokale troepen' zijn;
- ingrijpen in het oosten van Oekraïne hopelijk niet nodig is, maar alle opties blijven open;
- Rusland de verkiezingsuitslag in mei niet erkent als de 'sfeer van terreur' in Kiev zo blijft;

Met de persconferentie van Poetin lijkt de situatie op de Krim wat minder alarmerend te worden, maar hoe het zal uitpakken de komende dagen blijft afwachten.

De voormalige onderzeebootbasis van de Sovjet-Unie aan de Balaklava Baai aan de Zwarte Zee vlak bij Sebastopol. Bij de luchthaven daar was het vandaag even spannend toen Russische en Oekraïense soldaten tegenover elkaar stonden. Foto Martin Roemers

Andere ontwikkelingen van vandaag:

  • De vorige week begonnen legeroefening van het Russische leger bij Sint-Petersburg op ongeveer 2.000 kilometer ten noorden van de Krim, is beëindigd door Poetin.
  • Russische marineschepen blokkeren de Straat van Kertsj, die tussen de Krim en Rusland in ligt, vanuit het noorden en zuiden.
  • Rusland testte een internationale ballistische raket vanuit de zuidelijke regio Astrakhan, dicht bij de Kaspische Zee, naar een testgrond in Kazachstan. De VS waren netjes op de hoogte gebracht.

  • Minister Schippers van Sport gaat vanwege de gebeurtenissen in Oekraïne niet naar Sotsji, waar vrijdag de Paralympische Spelen beginnen. Ook prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven blijven thuis.
  • De VS hebben alle militaire samenwerking met Rusland stopgezet, evenals komende handelsgesprekken, geplande conferenties en bezoeken en lenen Oekraïne een miljard dollar.
  • Het Oekraïense parlement is akkoord gegaan met een lening van 610 miljoen euro, die de EU vorig jaar februari al had toegezegd. Nieuwe steun van de EU wordt waarschijnlijk morgen bekend.
  • Rusland is akkoord om morgen met vertegenwoordigers van de NAVO te spreken over de crisis in Oekraïne.
  • De Oekraïense interim-premier Jatsenjoek gaat donderdag naar Brussel voor overleg met andere Europese leiders.
  • De ministers van Buitenlandse Zaken van Zweden en Denemarken bezoeken morgen en overmorgen Oekraïne.
  • De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) stuurt militaire waarnemers naar Oekraïne.
  • De Nederlandse VN-diplomaat Robert Serry wordt ook naar de Krim gestuurd om poolshoogte te nemen.

Moeten ook wij bang zijn dat de Russen er weer aankomen?

En de laatste lezersvraag van vandaag: een lezer vraagt zich af of de situatie op de Krim ons niet leert dat Rusland altijd al een onbetrouwbare partner is gebleken en of we 'de komende jaren onze defensie weer op orde moeten brengen?' De lezer is bang dat Rusland heel Oekraïne zal veroveren, de oude Sovjetstaat weer in ere herstelt en dan doorstoot naar de Noordzee: "Een angstwekkend vooruitzicht."

Nou, buitenlandredacteur Hubert Smeets, is dit inderdaad een scenario dat realistisch is of misschien iets te somber gedacht en kan je deze lezer gerust stellen? Smeets:

"De ondergang van de Sovjet-Unie is een trauma dat nog steeds doorwerkt in het Kremlin. Rusland beschouwt zich als een grootmacht à la de Verenigde Staten. In Europa zoekt Rusland altijd naar de tegenstellingen tussen de verschillende landen, hetgeen niet zo moeilijk is. Maar of de Russen ook Europa militair zouden willen overheersen? Ik denk het niet. Rusland wil wel voorkomen dat het nog verder wordt teruggedrongen naar de Oeral.

De afgelopen veertig jaar is de invloedssfeer van Moskou immers drastische en gestaag afgenomen. In 1974 stonden Russische soldaten aan de oevers van de Elbe. In 1984 reikte de Westerse invloedssfeer nog steeds niet verder dan de Elbe. In 2004 waren EU en NAVO via de Baltische landen, Polen, Slowakije en Hongarije 'opgerukt' tot aan de (Wit)Russische grens. In 2014 heeft de EU haar invloed uitgebreid tot diep langs de Zwarte Zee: tot aan Georgië en Oekraïne, althans indien de de huidige regering daar haar macht kan consolideren."

vraag en antwoord

Nederlandse VN-diplomaat naar Oekraïne

Plaatsvervangend secretaris-generaal van de VN Jan Eliasson heeft na besprekingen met Oekraïne en diplomaten in Kiev besloten de Nederlander Robert Serry naar de Krim te sturen. Hij moet de toestand op het door Rusland bezette schiereiland peilen en daarvan verslag uitbrengen, schrijft persbureau Novum. De Nederlandse diplomaat is speciaal coördinator van de VN voor het vredesproces in het Midden-Oosten. Eerder was hij gestationeerd in Moskou en Kiev. Ook was hij crisismanager bij de NAVO.

Lezersvragen over 'de gewone Rus'

Twee lezersvragen over hoe Russen kijken naar Oekraïne en het conflict met Rusland. De eerste vraag gaat over hoe gewone Russen en Oekraïners naar elkaar kijken. 'Als broedervolken zoals Vlamingen en Hollanders, Oostenrijkers en Duitsers, Bulgaren en Macedoniërs? Of meer zoals Nederlanders en Duitsers, Engelsen en Schotten?' Buitenlandredacteur Hubert Smeets geeft antwoord:

"Voordat er doden vielen, ging de strijd om de politieke vraag of en hoe het corrupte systeem-Janoekovitsj moest worden bestreden. Nu is de oude, en lange tijd niet meer zo relevante, culturele/religieuze tegenstelling tussen Oekraïners en Russen weer dominant geworden."

Een andere lezer vraagt zich in hoeverre 'de gewone Rus de Drang Nach Osten van de EU als een herhaling ziet van de ambities van Hitler?' Smeets:

"De gewone Rus is niet bang voor een herhaling van Hitler. De gewone Rus wil wel de vernedering van de jaren negentig wreken, opdat Rusland weer de grootmacht wordt die respect en vrees inboezemt."

vraag en antwoord

Timosjenko: overeenkomst met Charkov opzeggen

In een interview met de BBC heeft de voormalige Oekraïense premier Joelia Timosjenko gezegd dat de huidige gebeurtenissen op de Krim aanleiding zijn om de samenwerking met de pro-Russische regio Charkov op te zeggen. Ook sprak ze het vertrouwen uit dat Rusland zich zal houden aan de eerder overeengekomen gasdeal met Oekraïne. Rusland maakte afgelopen week bekend dat het de korting op de prijs van gas mogelijk intrekt voor het volgende kwartaal omdat Oekraïne nog een flinke schuld heeft uitstaan bij Gazprom.


Timosjenko ging ook in op haar gezondheid. Ze wordt 8 en 9 maart geopereerd en verwacht daarna dat haar rug een stuk beter zal zijn. Ondertussen blijft ze dapper hoge hakken dragen:

Twitter avatar myroslavapetsa Myroslava Petsa #Tymoshenko answering question on back pain & wearing heels: Heels are part of a symbol of my fight against attempts to break me.
Twitter avatar myroslavapetsa Myroslava Petsa #Tymoshenko: I'm standing okay on my left leg, so no problem with heel here. I can't lean on my right leg, also no problem with heel.

Hoe kijken ze in de Baltische staten naar dit conflict?

Dat vraagt een lezer zich af. 'Moeten ze daar bang zijn dat ze later op het menu van Poetin staan?' Buitenlandredacteur Hubert Smeets:

"De Baltische staten en Polen staan aan de zijde van de Oekraïense revolutie. Hoe meer buffers er zijn tussen deze voormalige satellietlanden en Rusland, des te beter, denken vele Polen en Balten."

vraag en antwoord

Een stukje satire over Oekraïne

De Britse kunstenaar Kaya Mar heeft een schilderij gemaakt van de Amerikaanse president Obama en de Russische president Poetin. Foto Reuters / Suzanne Plunkett

Wat is de machtsbasis van rechtse partijen in Oekraïne?

Twittervraag van @MichelAlbaan: 'Wat is de machtsbasis en (sociaal politieke) achtergrond van de rechtse partijen (Svoboda en Pravi Sector) in Oekraïne?' Buitenlandredacteur Hubert Smeets:

"Svoboda heeft haar machtsbasis in het Westen. Leider Igor Tjagnibok is een bewonderaar van het Front National van Le Pen. Pravi Sektor is een klassiek fascistoïde en nationalistische strijdgroep die zich keert tegen Rusland én Europa, tegen zowel het oosterse "collectivisme" als het westerse 'liberale totalitarisme'. Met zijn nadruk op rraditionele (familie)waarden staat Pravi Sektor ideologisch dichtbij Poetin."

vraag en antwoord

Soldaat zonder insigne bekent: ik ben Russisch

De Russische soldaten die van de week op de Krim verschenen, droegen geen emblemen en waren dus niet gelijk herkenbaar als Russische militairen. De meeste militairen zwegen ook als ze door journalisten werd gevraagd uit welk land ze kwamen. Behalve deze soldaat dan, die bekent na aandringen van de journalist:

Twitter avatar lauraphylmills Laura Mills @ariehkovler ask him why uniform has no insignia, responds that it's a "new one." Ask him what the usual one is, he says "Russian."
Twitter avatar lauraphylmills Laura Mills Ukrainian journalists boldly troll Crimea-based soldier into admitting (twice) that he is from the Russian army: https://t.co/yw5VJx69em

Lezersvragen over de berichtgeving in de media

Een tweetal vragen van lezers die betrekking hebben op de berichtgeving over Oekraïne door de media. De eerste vraag gaat over hoeveel media in het gebied aanwezig zijn, wat journalisten wel en niet mogen en of ze risico's lopen. Buitenlandredacteur Hubert Smeets antwoordt:

" Journalisten kunnen in Oekraïne redelijk vrij werken. Maar de media in Oekraïne zijn wel zeer partijdig. Veel media zijn in handen van oligarchen die politieke belangen hebben. Ook in Oekraïne geldt dus: wie betaalt, bestelt de muziek."

De tweede vraag gaat over de scheiding van Oekraïne in een westelijk (pro- Europa) en een oostelijk (pro-Rusland) deel. Wat zijn eigenlijk de bezwaren tegen het creëren van twee onafhankelijke staten en waarom komt dit zo weinig in de media aan de orde? Smeets:

"Een simpele tweedeling is niet mogelijk omdat Oekraïne simpelweg niet in tweeën te delen is. Oekraïne is veelzijdiger. Grof gezegd valt de Oekraïne historisch en economisch in 6 delen uiteen. 1. Het mijnbouwgebied in Oosten (Donetsk). 2. Het industriële Noordoosten (Charkov, Dnepropetrovsk). 3. Het commercieel agrarische Zuiden (Odessa, Nikolajev). 4. Het laag agrarische Westen (Lviv, Ivano Frankivsk). 5. Het eigenlijke historische Oekraïne in het centrum (Poltava, Tsjerkasi. Zaporizje). 5. Het multiculturele Kiev. 6. De Krim."

vraag en antwoord

Op vakantie naar de Krim?

De belangstelling zal op dit moment waarschijnlijk niet zo heel groot zijn, maar wie toch interesse heeft kan op de vakantiebeurs in Berlijn zijn slag slaan:

Beurswerkers voor de kraam van Oekraïne waar je vakanties kan boeken naar de Krim op de ITB International Travel Trade Fair in Berlijn. Foto AFP / John MacDougall

Een beurswerker past het licht aan boven de kaart van Oekraïne op de ITB International Travel Trade Fair in Berlijn. AFP / John MacDougall

Kabinet zegt niets over weggesluisd geld door zoon Janoekvitsj

Het kabinet zegt niets over berichten dat de zoon van de verdreven Oekraïense president Viktor Janoekovitsj geld zou hebben weggesluisd via Nederlandse brievenbusmaatschappijen. Dat hadden twee Oekraïense anticorruptieorganisaties verklaard. GroenLinks had het kabinet gevraagd of dat klopt, maar minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem hebben laten weten dat ze geen informatie mogen geven over 'individuele belastingplichtigen'.

OVSE stuurt waarnemers naar Oekraïne

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) stuurt militaire waarnemers naar Oekraïne, zo heeft Daniel Baer, de Amerikaanse afgevaardigde bij de OVSE gezegd. Oekraïne had eerder verzocht om een dergelijke missie. Volgens Baer hebben vijftien lidstaten vrijwilligers voor de missie af te vaardigen. De waarnemers vertrekken morgen al. (Novum)

Een G7-top wordt overwogen

En zoals bekend zijn de voorbereidingen voor de G8-top in juni, die in Sotsji zou plaatsvinden, stilgelegd in verband met de crisis op de Krim. Canada heeft nu gezegd dat de mogelijkheid wordt besproken om een G7-top te houden. Dat zou dan zonder Rusland zijn uiteraard. Overigens kan dat de Russische president weinig schelen, zo zei hij vanochtend al tijdens de verklaring die hij aflegde: "Als Westerse leiders niet willen komen, hoeft dat ook niet."

Twitter avatar tarasUCC Taras Zalusky Ukrainian flag flying today on Canada's Parliament Hill #canadasupportsukraine http://t.co/OT1Es7rS5z

Turkije tegen Rusland: Oekraïne moet zelf de boel oplossen

De Turkse premier Erdogan heeft vanmiddag ook nog maar eens gebeld met de Russische president Poetin, schrijft persbureau Reuters. De Krim kent ook een grote Turks sprekende minderheid. Erdogan zou Poetin te kennen hebben gegeven dat het aan de Oekraïne is om zelf de crisis in het land op te lossen, en dat instabiliteit in het land de hele regio bedreigt.

Of Erdogan het nu zo bedoeld heeft of niet, het Kremlin heeft de boodschap geïnterpreteerd als zijnde dat beide landen het eens zijn. In een statement van Moskou stond dat "beide landen het belangrijk vinden dat er vrede en rust komt op de Krim, ondanks de agressieve acties van radicale en extremistische krachten op de Maidan".

Demonstranten op de Maidan dragen het lichaam van een omgekomen demonstrant in Kiev naar zijn begrafenis. Foto AFP / Anantoli Boiko

Rusland test ballistische raket

Te midden van alle spanningen die er toch al zijn rond Rusland, heeft het land zojuist bekend gemaakt dat het vandaag een internationale ballistische raket heeft getest. De raket zou zijn afgevuurd vanuit de zuidelijke regio Astrakhan, dicht bij de Kaspische Zee, naar een testgrond in Kazachstan, meldt persbureau RIA. De VS heeft overigens netjes melding hiervan ontvangen van te voren.

Stokje overdragen

Ondertussen draag ik het stokje over aan mijn collega Anouk Eigenraam.

Zweedse en Deense ministers naar Oekraïne

De ministers van Buitenlandse Zaken van Zweden en Denemarken bezoeken morgen en overmorgen Oekraïne. Carl Bildt (Zw) en Martin Lidegaard (Den) gaan naar Kiev én Oost-Oekraïne, waar veel pro-Russische en etnische Russische Oekraïeners wonen. Ze willen ook interim-premier Jatsenjoek en wat andere parlementariërs spreken.

Bildt heeft Rusland de laatste dagen al streng veroordeeld om zijn acties, Zweden zei eerder twee straaljagers naar het het eiland Gotland in de Baltische Zee te hebben verplaatst om eventueel tegenstand aan Rusland te bieden, dat in de regio deze week militaire oefeningen uitvoerde.

Wat wil Rusland nu nog meer?

Een lezer vraagt aan buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel op welke manieren Rusland "deze overwinning op het Westen en Oekraïne te gelde kan maken".

"Of met de vergelijking van het schaakspel: als de Krim een pion is, op welke schaakstukken is Rusland dan nog meer uit? Zijn er al conflictgebieden bekend waar Rusland niet militair kan ingrijpen, maar met het voorbeeld van de Krim nu wel genoeg druk kan uitoefenen om wel haar gelijk te krijgen?"

Eijsvoogel vindt dat we niet te veel op de zaken vooruit moeten lopen:

"Het lijkt me wat vroeg om van een overwinning op het Westen te spreken. Rusland heeft de Krim nu stevig in handen, vandaar dat nu wel gezegd wordt dat zijn oorlogsdoel bereikt is. Maar of en hoe de relatie met Oekraïne hersteld kan worden, is volkomen onduidelijk en dat land blijft voor Rusland wel van enorm groot belang. Rusland dreigt ook internationaal een flinke prijs te moeten betalen voor dit avontuur.
Interessant ten slotte vond ik deze observatie van buitenlandexpert Jan Techau: "For the Russian president, the fight over Ukraine is not an imperialistic adventure, it is a fight for survival against a mortal Western enemy. Just because observers in the West know that’s nonsense, that doesn’t mean that others think the same." (uit dit blog)
Druk uitoefenen kan het grote en dominante Rusland natuurlijk op veel landen, maar deze operatie heeft de weerstand wel vergroot.

vraag en antwoord

Lezen

Kan de oppositie in Oekraïne, óók extreemrechts, nog gemeenschappelijke grond vinden om een regering te vormen? Lees het in Le Monde diplomatique, tip van onze correspondent in de VS (voor de mensen die minder goed in Frans zijn, vrees niet: het komt uit de Engelse editie):

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Dit is een nuchter, maar glashelder verhaal in @lemondefr over de extreemrechtse invloeden op demonstranten in Kiev: http://t.co/8TlMfzhsYu

Alle vragen bij elkaar lezen?

Er kwamen interessante vragen binnen, na onze oproep vanmorgen al je vragen over de dreiging tussen Rusland en Oekraïne te stellen. Zoals: wat is eigenlijk de positie van China in deze situatie? En hoe afhankelijk is Europa van Russische energie? Lees de vragen, met antwoorden van onze buitenlandredacteuren Hubert Smeets en Juurd Eijsvoogel, allemaal via deze link.

Waarom zijn de pro-Russische Oekraïners zo gericht op Rusland?

Weer een vraag van een lezer naar aanleiding van onze oproep vanochtend: Waarom zijn de pro-Russische inwoners van Oekraïne zo gericht op Rusland en Poetin en niet op de EU?

Buitenlandredacteur Hubert Smeets antwoordt:

"De inwoners in met name het Oosten en Zuiden zijn wat meer op Rusland gericht door hun taal en de geschiedenis. Hier hebben ze altijd in het staatsverband van het Russische Imperium of de Sovjet-Unie geleefd.
De zware industrie in het Oosten is grotendeels door Russen (en een enkele Engelsman of Welshmen) opgebouwd. De steden in het Zuiden, zoals Odessa, zijn in opdracht van tsarina Catherina de Grote en haar opvolgers gesticht en ontwikkeld.
Die oriëntatie op Rusland wil overigens niet zeggen dat ze automatisch tegen associatie met Europa zijn. Voordat de crisis in november begon, was een groeiend aantal Oekraïners, volgens sommige peilingen ook een ruime meerderheid, voor het verdrag met de EU."

vraag en antwoord

Rusland zal sancties vergelden

Rusland heeft laten weten dat het met vergeldingen zal antwoorden als de VS sancties aan Moskou opleggen om de acties in Oekraïne. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt volgens Reuters in een verklaring:

"Zoals altijd in dit soort situaties, uitgelokt door overhaaste en onverantwoordelijke acties door Washington, benadrukken wij: dit is niet onze keuze."

En ook Obama spreekt zich weer uit over Oekraïne

Na Kerry, nu ook Obama. Hij noemde de Russische acties zojuist "geen teken van kracht", maar een reflectie van het feit dat de omliggende landen zich ernstig zorgen maken over de "inmenging" van Rusland. Volgens hem heeft Rusland nu nog de mogelijkheid om de internationale gemeenschap te helpen bij het stabiliseren van de situatie in Oekraïne.

Oekraïne is prima in staat om, als er eenmaal rechtmatige verkiezingen worden gehouden, het eigen land te regeren, aldus Obama.

Obama tijdens een vergadering met zijn nationale veiligheidsraad in de Situation Room in het Witte Huis waar de situatie op de Krim werd besproken. Foto Reuters - Pete Souze - Witte Huis

Kerry is in Kiev, en veroordeelt Rusland

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, die vandaag in Kiev aankwam om zijn steun te betuigen aan de Oekraïeners, heeft zojuist in een persconferentie (opnieuw) de daden van Rusland veroordeeld. Hij noemt de acties een "daad van agressie jegens Oekraïne".

Kerry was vandaag in Kiev en legde bloemen bij de plek waar demonstranten zijn omgekomen. Foto AFP - Volodymyr Shuvayev

Diplomatie en een eerbiediging van de soevereiniteit van van Oekraïne, níet geweld vormen de beste oplossing voor de problemen in Oekraïne, aldus Kerry. De VS zoeken de confrontatie met Rusland volgens hem niet op, maar Rusland riskeert wel isolement als het geen einde maakt aan de escalatie van het conflict in Oekraïne.

Kerry noemde het ook niet passend om een land eerst "binnen te vallen" en dan "aan het uiteinde van de loop van een geweer" te dicteren wat er moet gebeuren. Volgens hem zoekt Rusland naar een voorwendsel om Oekraïne verder binnen te vallen.

Komt Rusland hiermee weg?

Russische soldaten op de Krim liepen lang rond zonder insignes, waardoor onduidelijk was wie ze waren. Waarom heeft Rusland dat gedaan, vraagt een lezer.

"Om de indruk te wekken dat er sprake was van een authentieke zelfverdedigingsgroep," zegt onze buitenlandredacteur Hubert Smeets.

Is het denkbaar dat Rusland uiteindelijk gewoon wegkomt met dit landjepik? Smeets is er stellig over:

"Rusland komt er mee weg. Er is geen land dat Oekraïne met wapens te hulp zal komen."

Waarom niet? Waarom toont het Westen niet openlijk "aan dat Rusland een maffiastaat is en Poetin en z'n elite ontzettend corrupt is"? Vraagt een andere lezer. "Zijn binnenlandse steun zou dan toch aanzienlijk slinken?"

Het Westen verdient ook geld met en aan de Russische staat, is het antwoord van Smeets.

vraag en antwoord

Slimme lezers

Op onze oproep van vanochtend om vragen in te sturen over de toestand in Oekraïne kwamen al tientallen vragen binnen. Leuk dat onze lezers met zo veel interessante vragen komen, vinden we hier. "Slimme lezers", noemt onze redacteur Juurd Eijsvoogel u.

Een groot succes, maar mocht u nog niet direct een antwoord krijgen of niet aan de beurt komen, dan komt het dus daardoor. We werken door aan de beantwoording, maar het insturen van nieuwe vragen heeft voorlopig niet zo veel zin.

vraag en antwoord

Gesprekken of geen gesprekken?

Persbureau Reuters meldt dat de Oekraïense interim-premier Jatsenjoek heeft gezegd dat Russische en Oekraïense ministers in gesprek zijn gegaan om tot een oplossing van het conflict te komen.

Maar CNN meldt juist dat Rusland heeft afgewezen gesprekken met Oekraïne te houden:

Zodra er meer duidelijk is, komen we weer bij je terug.

Waarom reageert Rutte niet?

Weer een lezersvraag, deze keer beantwoord door politiek redacteur Mark Kranenburg:

Hoe kan het dat onze Minister President nauwelijks reageert, terwijl een wereldmacht een half-Europees land binnenvalt? En waarom is de pers hier niet veel kritischer over? Het is bijna onwerkelijk dat Rutte zo stil is.

Kranenburg:

Dat je Rutte niet hoort, heeft deels te maken met ons ‘systeem’ waarbij de premier de eerste onder zijn gelijken is en qua macht niet één op één te vergelijken is met iemand als Cameron of Merkel. Kortom: Buitenlandse Zaken (Timmermans) heeft het voortouw.
Maar het is ook een keuze, want in het verleden hebben Nederlandse premiers zich wel bij crises gemanifesteerd. Het past een beetje in het streven naar deëscalatie.
Bovendien, de premier had zaterdag wel andere dingen aan zijn hoofd in Leiden (zie foto hieronder). Overigens heeft hij zaterdagmorgen in Rotterdam op campagne wel zijn zorgen uitgesproken…

VVD-leider Mark Rutte zaterdag tijdens een campagne op de markt in Leiden. Foto ANP / Koen van Weel

vraag en antwoord

EU wil Kiev steunen bij afbetaling Gazprom-schuld

Morgen wordt duidelijk wat voor hulp de EU aan Oekraïne wil gaan bieden, maar vandaag zijn er al wat experts van de Commissie in Kiev om te evalueren hoeveel Oekraïne aan steun nodig heeft. Daar is nu al uitgekomen dat de EU het land gaat helpen om een schuld van 2 miljard dollar bij het Russische gasbedrijf Gazprom af te lossen. Poetin drong er vandaag op aan dat Oekraïne die schuld afbetaal en Rusland heeft laten weten dat het energiebedrijf per 1 april een einde maakt aan de korting die Oekraïne krijgt op aardgas, wil de VS deze hulp bieden.

De EU wil nu dus helpen bij de aflossing én kan Oekraïne ook gas gaan leveren, liet Eurocommissaris van Energie Gunther Oettinger vanmiddag weten. Morgen komt er dus een duidelijker plan voor de hulp er precies uit moet gaan zien.

Russen blokkeren kanaal tussen Krim en Rusland

Russische marineschepen blokkeren de Straat van Kertsj, die tussen de Krim en Rusland in ligt, vanuit het noorden en zuiden, zegt de Oekraïense grenswacht volgens persbureau Reuters.

Russische soldaten zouden nu de zijde van de Krim onder controle hebben. Aan de Russische kant van het water zijn gepantserde voertuigen van de Russen gezien. Het Russische leger bevestigt de berichtgeving niet.

Het leven gaat door. Ook in een land op het randje van oorlog

Ondanks de dreiging van oorlog, gaat het dagelijks leven in Oekraïne ook gewoon door. Moeders wandelen met hun kinderen, vrouwen delen thee uit en soldaten praten van achter het hek van omsingelde legerbases met familie:

Vergelijking met Oorlog Zuid-Ossetië terecht?

Een lezer vroeg naar aanleiding van onze oproep:

In hoeverre kan de huidige crisis rondom de Krim vergeleken worden met de oorlog in Zuid-Ossetië (Georgië) 6 jaar geleden? Had dat een soortgelijk verloop/begin?

Onze buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel ziet vooral verschillen:

"De vergelijking is de afgelopen week vaak gemaakt, maar de verschillen zijn groter dan de overeenkomsten. In de eerste plaats omdat Oekraïne een veel groter strategisch belang heeft, vele malen groter is dan Georgië, en voor Rusland van veel grotere politieke en historische betekenis is. Oekraïne is bovendien militair veel minder zwak dan Georgië (zij het wel aanzienlijk zwakker dan Rusland).
De Georgische president Sakasjvili provoceerde Rusland in 2008 door een militair offensief te beginnen tegen Zuid-Ossetië – Georgisch grondgebied, maar al sinds begin jaren negentig onder controle van een pro-Rusland-bestuur dat gesteund werd door Russische ‘vredestroepen’. Rusland had aan deze aanleiding genoeg om hard terug te slaan, en de Georgiërs werden snel teruggedrongen. Tot nu toe hebben de machthebbers in Kiev zich niet laten provoceren, en ook individuele Oekraïense militairen of anderen hebben Rusland niet – bijvoorbeeld met een schietpartij - de opening geboden om verder te escaleren."

vraag en antwoord

'Je ziet de Russen vanzelf'

Volkskrant-correspondent Olaf Koens is ondertussen ook toegelaten op de vliegbasis Belbek, waar Oekraïense en Russische soldaten tegenover elkaar staan.

Twitter avatar obk Olaf Koens Zo, we zijn binnen op de legerbasis bij het vliegveld Belbek, Oekrainse soldaten zijn zenuwachtig maar vastberaden http://t.co/tWrqsjcFg3
Twitter avatar obk Olaf Koens Oekraïnse soldaten laten na inspectie sommige journalisten toe op de basis. 'Twintig minuten lopen, dan zie je de Russen vanzelf!'
Twitter avatar obk Olaf Koens Het vliegveld lijkt is leeg en verlaten, maar de start- en landingbaan is overgenomen door Russische soldaten http://t.co/dJIKjvLNoP

Rusland akkoord met meeting NAVO

Rusland is ermee akkoord gegaan om morgen met vertegenwoordigers van de Noord-Atlantische Raad van de NAVO te spreken om de crisis in Oekraïne te bespreken. De bijeenkomst werd voorgesteld door secretaris-generaal van de NAVO Anders Fogh Rasmussen.

Vandaag spreken de vertegenwoordigers onderling al over de situatie. Dit gebeurde nadat Polen artikel 4 van het Noord-Atlantisch Verdrag had aangeroepen (zie hier ook de vraag die onze buitenlandredacteur Eijsvoogel daarover beantwoordde).

Rasmussen heeft de Russische militaire interventie in Oekraïne een schending van internationale VN-verdragen en een bedreiging voor vrede en veiligheid in Europa genoemd. Oekraïne is geen NAVO-lid. De interim-regering in Kiev kan daardoor geen beroep doen op de solidariteitsgelofte van de NAVO, maar Polen kan dat wel.

Bellen met moeder

Vanochtend was het spannend bij luchtbasis Belbek, vlak bij de havenstad Sevastopol op de Krim.

Zo’n honderd Oekraïense soldaten waren (ongewapend) omsingeld door Russische (bewapend), er werden waarschuwingsschoten gelost. Dit filmpje zou dat laten zien:

Journalist Christopher Miller tweet dat de spanning tussen de twee kanten ook na onderhandelingen niet voorbij is:

Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller Standoff over for now at Belbek. Troops return to barracks after orders from Col. Mamchuk. "Situation is tense and dangerous right now."
Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller Col. Yuliy Mamchuk tells press no compromise, no solution during negotiations w/ Russian side at Belbek Airfield. http://t.co/fwVSlRcYOZ
Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller Ukrainian soldiers at Belbek Airfield earlier this morning, on the phone with their mothers. "Everything will be ok." http://t.co/laqotF6KSU

Zou het écht zo erg zijn als de Krim Russisch wordt?

Meerdere lezers vroegen zich af waarom we Rusland niet gewoon zijn gang laten gaan op de Krim. Een meerderheid daar is "blij met de Russen" - waarom legt Oekraïne zich niet gewoon neer bij de inval? Zou dat zo erg zijn? Wat zijn de belangen over en weer?

Smeets:

"In 1975 is bij de oprichting van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) afgesproken dat alle staten elkaars grenzen erkennen. Daarom hoorde de Krim vanaf de val van de Sovjet-Unie bij Oekraïne. Als Rusland het recht krijgt om de Krim los te weken, is het hek van de dam en kunnen alle landen elkaars grenzen weer gaan betwisten. Maar Oekraïne verliest op zich weinig als de Krim zich afscheidt, behalve dan trots en prestige. De Krim levert Kiev alleen wat op dankzij de Russische vloot die huur betaalt voor zijn bases."

vraag en antwoord

Hoe is Rusland bij dit conflict betrokken geraakt?

Het lijkt wat basaal, maar is des te belangrijk belangrijker: hoe is Rusland eigenlijk bij het conflict in Oekraïne betrokken geraakt, en wat heeft de bezetting van de Krim te maken met de onrusten in Kiev?, vraagt een lezer.

Hubert Smeets geeft antwoord:

"Rusland beschouwt Oekraïne als 'kleine broer' en dat geeft Rusland het recht en de plicht om zich met Oekraïne, meer in het bijzonder met de Russischtaligen, te bemoeien. De Krim is van 1783 tot 1954 altijd deel geweest van het Russische Rijk en dat moet hersteld worden, vindt het Kremlin al lang."

Lees ook ons stuk van vorige week 'Waarom de Krim Poetins breekijzer is in het Oekraïne-conflict'.

vraag en antwoord

'Poetin stelt twee voorwaarden aan militair ingrijpen'

Onze buitenlandredacteur Hubert Smeets luisterde mee naar de speech van Poetin en haalt eruit dat Poetin twee voorwaarden stelt aan een eventueel militair ingrijpen, dat hij wel het "laatste redmiddel" noemde. Smeets:

“Hij overweegt het als middel wanneer de burgers in het zuidoosten van Oekraïne zich (1) onveilig voelen of (2) geen deel meer voelen van de maatschappij. Hoe je dat zou bepalen, is natuurlijk vaag. Op dit moment vindt hij het wel goed met alleen de Krim, maar er kan niet uitgesloten worden dat er nog gewapende inzet komt.”

Hoe afhankelijk is Europa van energie Rusland?

Vanochtend vroegen we jullie om vragen op te sturen over de situatie in Oekraïne. Het volgende antwoord in de reeks: een mailende lezer wil graag weten hoe afhankelijk Europa is van de energielevering uit Rusland.

"Is dit de grote stok achter de deur die Rusland heeft en daarom zich dit alles kan permitteren?"

Buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel antwoordt:

"Europa is voor 25 procent van zijn gasvoorziening afhankelijk van Rusland. Dat is dus een sterke afhankelijkheid – die overigens twee kanten op werkt. Europa kan het Russische gas slecht missen, Rusland is de grootste leverancier van Europa. Maar Rusland op zijn beurt kan de Europese klandizie niet missen. Dat betekent dat Rusland wel een stuk achter de deur heeft, maar ook moet oppassen dat het zijn Europese klanten niet dwingt op zoek te gaan naar andere leveranciers of energiebronnen. Rusland kan zich dus niet "alles permitteren". De afgelopen jaren heeft Europa zijn afhankelijkheid wel verminderd en gewerkt aan alternatieven, zoals deze columnist van Forbes betoogt.

Overigens komt nog altijd 80 procent van het Russische gas dat voor Europa bestemd is door Oekraïne. Voor Nederland is het Russische gas vooral belangrijk om het te kunnen verhandelen/door te voeren."

Gaspijp bij Kiev. Foto AFP / Andrey Sinitsin

vraag en antwoord

En ook hulp van de EU?

Morgen wordt volgens persbureau AFP ook duidelijk wat voor hulp de EU aan Oekraïne wil gaan bieden. De Europese Commissie zou de contouren van hulp dan bekendmaken, nadat het College van Commissarissen heeft vergaderd dat hierover beslist (zoals iedere woensdag). Vandaag zijn er al wat experts van de Commissie in Kiev om te evalueren hoeveel Oekraïne aan steun nodig heeft.

Naast alle overige problemen staat de Oekraïense economie er namelijk niet best voor: het heeft dus een miljardenschuld bij Gazprom, maar heeft ook 25 miljard euro aan leningen van de internationale gemeenschap nodig om uit de overige kosten te komen. Althans, dat zegt het land zelf, dat op de rand van een faillissement zou staan. Economieredacteur Maarten Schinkel schreef eerder:

De bedragen vliegen al over tafel: 8,7 miljard euro (12 miljard dollar), 11 miljard euro, of zelfs 25 miljard – het cijfer dat in Oekraïne zelf circuleert. De calculaties moeten worden gemaakt te midden van een enorme chaos. Er zijn niet veel betrouwbare gegevens, schattingen zijn er des te meer. [...] Het beeld dat oprijst is dat van een land in grote financiële problemen.

De Amerikaanse minister van Financiën kondigde eerder al financiële hulp aan, de Russen trokken die juist in. Van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) wordt verwacht dat het miljarden gaat lenen. Van de EU is de voorspelling dat de steun heel wat kleiner zal zijn (meer rond de anderhalf miljard).

Kerry in Kiev - VS stellen miljard beschikbaar voor Oekraïne

De Amerikaanse minister van BuZa John Kerry is zojuist aangekomen in Kiev om zijn steun aan de Oekraïense leiders uit te dragen.

Twitter avatar RoslyakovAP Alexander Roslyakov Kerry's plane lands in Kiev http://t.co/62xEbCdcmg

Hij heeft daarbij aangekondigd dat de VS Oekraïne zal steunen met een miljard dollar om het land uit de brand te helpen. Nu Poetin erop heeft aangedrongen dat Oekraïne zijn schuld aan Gazprom afbetaalt (1,5 miljard) en Rusland heeft laten weten dat het energiebedrijf per 1 april een einde maakt aan de korting die Oekraïne krijgt op aardgas, wil de VS deze hulp bieden.

Het steunpakket bevat ook training aan medewerkers van de Oekraïense nationale bank, het ministerie van Financiën en verkiezingswaarnemers.

Waarom de NAVO?

Een lezer vraagt zich af waarom Polen de NAVO door de dreiging bijeen heeft geroepen op grond van artikel 4 van het NAVO-handvest. Dat artikel stelt:

"The Parties will consult together whenever, in the opinion of any of them, the territorial integrity, political independence or security of any of the Parties is threatened."

Juurd Eijsvoogel antwoordt:

"Polen vond dat de uitkomst van het beraad van zondag onvoldoende scherp was. Alleen het bijeenroepen van de Noord-Atlantische Raad met een beroep op artikel 4 van het NAVO-handvest is al een beladen stap. Het is pas de vierde keer dat dit gebeurt in de 65-jaar dat het bondgenootschap bestaat. Een land roept hiermee overleg bijeen omdat het vindt dat zijn territoriale integriteit, politieke onafhankelijkheid of veiligheid bedreigd zijn. Polen en de Baltische landen zijn vooral beducht dat Rusland zich nu blijkbaar gerechtigd acht in andere landen militair op te treden om Russisch-sprekenden te beschermen. Een goed blog hierover heeft Ivo Daalder, tot vorige zomer de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO."

vraag en antwoord

Overdracht

Dat was het voor mij; collega Anouk van Kampen neemt het liveblog over.

Welke (nucleaire) implicaties heeft dit?

Een lezer vroeg ons via Twitter naar de (nucleaire) implicaties van de inmenging van Rusland in Oekraïne. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 werden afspraken gemaakt om de territoriale integriteit van Oekraïne niet te schenden - en aan die afspraken heeft Rusland zich volgens velen niet gehouden door de macht te grijpen op de Krim.

Twitter avatar jamanenschijn J-A Manenschijn @nrc Wat kunnen de internationale (nucleaire) implicaties zijn voor het afgelopen weekend waardeloos gebleken Boedapest Memorandum?

Juurd Eijsvoogel antwoordt:

"Een belangrijk punt: De afspraak in het Boedapest Memorandum (1994) was dat Oekraïne afstand deed van zijn kernwapens, en in ruil daarvoor de garantie kreeg van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Rusland dat zijn grenzen gerespecteerd zouden worden. Rusland heeft zich daar niet aan gehouden. Dus de vraag is: was Oekraïne beter af geweest als het zijn kernwapens had gehouden? Daar kan je over twisten, maar het zal veel landen met nucleaire ambities wel aan het denken zetten. Voor de derde keer (na Irak en Libië) is nu een land dat heeft afgezien van (plannen voor de ontwikkeling van) kernwapens aangevallen door een kernmacht. De Franse buitenland -expert Francois Heisbourg twitterde gisteren (zie onder) dan ook dat het een tegenslag is voor degenen die de verspreiding van kernwapens willen tegengaan (non-proliferatie, kortweg non-pro)."

Twitter avatar FHeisbourg François Heisbourg @lrozen After Iraq & Libya, UKR is 3d country to be attacked by a nuclear power after having forgone nuclear weapons: big bad for non-pro
vraag en antwoord

Wat is eigenlijk de positie van China in deze kwestie?

Op onze oproep om vragen over de kwestie-Oekraïne te stellen, reageerden meerdere lezers die meer over de rol van China wilden weten.

Twitter avatar Engelharddavid David Engelhard @nrc Wat is de positie van China tav de Oekraine? 't lijkt me lastig dilemma voor Peking: inmenging versus separatisme.
Twitter avatar woutervanacker Wouter van Acker @nrc Wat is de rol van China?Meestal een team met RU, maar hebben als enige ook een gedeelde grens. Zijn zij niet bang voor precedent?

Buitenlandredacteur Juurd Eijsvoogel antwoordt:

"China is inderdaad altijd tegen inmenging in interne aangelegenheden van landen, en een woordvoerder van Buitenlandse Zaken in Beijing zei onlangs dan ook: China respecteert de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne. Maar dat is vooral een principeverklaring. China veroordeelt niet Rusland, maar ,,de recente extreme en gewelddadige handelingen’’. En: ,,Er zijn redenen waarom de situatie in Oekraïne is zoals ze is.’’ Daar kan je alle kanten mee op. Het lijkt er niet op dat ze in de Veiligheidsraad voor een resolutie zouden stemmen die Rusland uitdrukkelijk veroordeelt."

vraag en antwoord

Transcript Poetins persco

Voor wie Russisch spreekt (of veel vertrouwen heeft in Google Translate): het transcript van de persconferentie van Poetin.

Lavrov: niemand heeft het recht kwaad op ons te zijn

Deels overlappend met Poetins persconferentie liet ook zijn minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov, zich uit over Oekraïne. In Tunis, waar hij is om de commerciële banden met Tunesië aan te halen, zei hij dat Oekraïne een regering nodig heeft “die gevormd wordt door alle Oekraïeners, niet slechts door sommigen”. Hij zei verder dat hij hoopt dat de “partners” van Rusland sancties achterwege laten en begrijpen waarom Rusland dit doet.

De ingreep op de Krim was legitiem, zegt hij: er werden wapens en explosieven afgepakt. En, ten slotte, nogmaals Lavrov: “Niemand heeft het recht om kwaad te zijn op Rusland. De EU en de VS zijn hun verplichtingen daar niet nagekomen.”

Lavrov is in Tunesië. Hier links op de foto, met zijn ambtsgenoot Mongi Hamdi. Foto AFP / Fethi Belaid

Einde persconferentie Poetin

Poetin heeft Janoekovitsj twee dagen geleden nog gezien, zegt hij. Het ging toen goed met hem. Andere vragen over de toestand van de op 22 februari afgezette president van Oekraïne wil Poetin niet beantwoorden. Er gaan geruchten dat Janoekovitsj gestorven is aan een hartaanval, vandaar het doorvragen van de aanwezige journalisten.

Twitter avatar myroslavapetsa Myroslava Petsa #Putin on #Yanukovych's health: He'll catch a flu attending memorial services for those who spread such rumours. We met 2 days ago.

De persconferentie is afgelopen.

Poetin: afspraken Boedapest Memorandum gelden momenteel niet

Heel kort ging Poetin net in op de Paralympics, die aanstaande vrijdag beginnen. Dat die hierdoor verpest zouden worden, noemde hij "overdreven cynisch".

Hij sprak ook over het Boedapest Memorandum, afspraken over het niet schenden van de territoriale integriteit van Oekraïne. Afspraken die volgens Poetin nu niet meer gelden omdat het land waar de overeenkomst mee aangegaan is, sinds de machtsovername niet meer bestaat.

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Poetin over Budapest Memorandum (kernwapenvrij Oekraïne): "machtsgreep, revolutie > dus nieuwe staat met wie wij niets hebben getekend"

Poetin tijdens zijn persconferentie. Foto AP / Russische televisie

Poetin: wij erkennen verkiezingsuitslag in mei niet als situatie zo blijft

Er staan verkiezingen gepland in Oekraïne voor 25 mei. Zal Rusland de uitslagen daarvan wel erkennen? Als die plaatsvinden in het huidige klimaat van “terreur”, dan niet nee, zegt Poetin.

Poetin: Oekraïne moet nog betalen voor gas

Poetin over het leveren van gas aan Oekraïne en het intrekken van de korting op gas door het Russische Gazprom:

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Poetin: "Oekraïne moet schuld aan Gazprom afbetalen. Dat doet Oekraïne nu niet. Daarom weer normale gasprijs. Puur commercieel motief"
Twitter avatar djmoskou David Jan Godfroid Poetin: Oekraïne betaalt gasschuld van 1,5 mld dollar niet en maakt ook niks over voor huidige gebruik. Logisch dus dat Gazprom niet blij is

“Als Oekraïne nalaat om het volledige bedrag voor het gas uit februari te betalen, staan ze bijna twee miljard dollar bij ons in het krijt.”

Goed luisteren

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Poetin reageert op kritische vervolgvraag standaard met: "u hebt niet geluisterd", waarna hij verder gaat.

Poetin: VS experimenteren met Oekraïne als met een laboratoriumrat

Poetin zegt dat de Verenigde Staten Oekraïne als 'een laboratoriumrat' zien, waar ze experimenten mee kunnen doen.

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Poetin: In Amerika zien ze Oekraïne als "ratten voor een experiment". En nu "chaos". In Rusland traditie om naar wet te luisteren.
Twitter avatar lauraphylmills Laura Mills Putin: I sometimes think that officials (in the US) are sitting there experimenting with Ukrainians "like lab rats."

Poetin: Janoekovitsj was welkom omdat hij anders vermoord was

Poetin: ik heb Janoekovitsj verteld dat hij niet langer een politieke toekomst heeft. Wij hebben hem geholpen om humanitaire redenen; hij zou anders omgebracht zijn.

Twitter avatar myroslavapetsa Myroslava Petsa #Putin on #Yanukovych's fate: He has no future in politics, and I told him so. We only helped him for humanitarian reason, he'd be killed

Poetin: op de Krim verdedigen lokale troepen zich

Poetin: de gewapende groepen die op de Krim regeringsgebouwen en legerbases hebben overgenomen zijn “lokale troepen" die dat "uit zelfverdediging” deden - geen Russische soldaten. De Krim is in zijn opvatting niet overgenomen door Rusland.

Zo zit Poetin erbij momenteel, tegenover journalisten. Screenshot Russia Today

Poetin: sluipschutters waren van de oppositie

Die sluipschutters die in februari op demonstranten schoten - wie zat daar achter? Volgens Poetin in elk geval niet de toen nog zittende president Janoekovitsj.

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Poetin gelooft Janoekovitsj: bloedbad op Maidan in Kiev is niet op bevel Janoekovitsj maar 'geprovoceerd' door snipers van oppositie.

Poetin: als Westerse leiders niet naar G8 willen komen, dan maar niet

Poetin liet zich net ook uit over de internationale, afkeurende reacties op wat Rusland doet. Hij zei dat al die dreiging “contraproductief en schadelijk” is. De landen die sancties overwegen, zouden volgens hem moeten nadenken welke schade ze daarmee aanrichten.

En dan over het stilleggen van de voorbereidingen op de G8-top, een beslissing die zeven van de acht landen gisteren namen om het achtste lid, Rusland, daarmee te straffen. Poetin: als Westerse leiders niet willen komen, hoeft dat ook niet.

Poetin: geen zorgen over verlies op de beurs

Over de onrust op de Russische financiële markt (gisteren ging de beurs daar flink onderuit): daar maakt Poetin zich naar eigen zeggen geen zorgen over. Het zijn "tactische, tijdelijke" beslissingen van beleggers.

Poetin: geen Krim-scenario in andere delen Oekraïne, behalve als...

Poetin zegt dat hij hoopt dat in het oosten van Oekraïne geen Russisch ingrijpen nodig is. Hij gaat ervan uit dat een scenario zoals op de Krim daar niet nodig is. Toch houdt hij "alle opties open" als er "wetteloosheid" is in dat overwegend pro-Russische deel van Oekraïne.

Poetin: inzet leger niet nodig, maar wel een mogelijkheid

Poetin zegt dat de legeroefening bij St. Petersburg niets met Oekraïne te maken had. Volgens hem is het inzetten van het leger op de Krim niet nodig, maar kán het wel. Dat zou dan "het laatste redmiddel" zijn.

Twitter avatar myroslavapetsa Myroslava Petsa #Putin: We don't have a need to use troops to #Ukraine, but there's such a possibility. Drills near Ukraine weren't linked to that

Poetin: Janoekovitsj nog steeds de enige legitieme leider

Poetin zegt dat Janoekovitsj, die op 22 februari door het parlement werd afgezet en vervolgens naar Moskou vluchtte, nog steeds de legitieme president is. “Het Oekraïnse volk moet op een eerlijke wijze over de toekomst kunnen beslissen.”

Poetin: ongrondwettelijke verandering kan niet worden aangemoedigd

Poetin: Janoekovitsj voldeed aan alle voorwaarden die op 21 februari (de dag voor zijn afzetting, red.) door de oppositie gesteld werden. Hij gaf in feite toen alle macht uit handen. Het Oekraïense volk wilde verandering, zei hij, maar dit was "ongrondwettelijke verandering" en dat wil hij niet aanmoedigen.

Poetin: Kiev ten prooi gevallen aan ongrondwettelijke staatsgreep

Poetin zegt dat er een ongrondwettelijke staatsgreep heeft plaatsgevonden in Oekraïne. Hij noemt het een militaire machtsovername.

Eerste keer dat Poetin spreekt sinds Janoekovitsj Kiev ontvluchtte

Het is de eerste keer sinds het afzetten van Janoekovitsj dat Poetin publiekelijk spreekt over Oekraïne. Het gebeurt in zijn verblijf buiten Moskou.

Twitter avatar lauraphylmills Laura Mills Putin SPEAKS! Journos listing questions, VVP writing them down and will "have a conversation" about them afterwards.

Poetin spreekt nu

Poetin spreekt nu. Hier live te volgen - of hou dit liveblog open.

Update: de vragen zijn gesteld

Er zijn inmiddels zo'n dertig vragen, die via Twitter, Facebook en de mail binnenkwamen, bij onze Rusland-experts neergelegd. Veel mensen willen meer weten over de rol van China; anderen vragen waarom we Rusland niet gewoon z'n gang laten gaan als de meeste mensen op de Krim toch liever bij dat land willen horen. We publiceren de antwoorden hier later vandaag. Nieuwe vragen zijn welkom.

Russia Today-presentatrice haalt uit naar Rusland

Een opvallend slot van de nieuwsuitzending Breaking The Set van Russia Today, gisteren. Presentatrice Abby Martin kwam met haar persoonlijke mening over de situatie, waarin ze Rusland flink aanviel voor het schenden van de soevereiniteit van Oekraïne. Pikant: Russia Today wordt gefinancieerd door het Kremlin.

'Jatsenjoek donderdag naar Brussel voor overleg'

De Oekraïense interim-premier Jatsenjoek zal aanstaande donderdag in Brussel zijn voor overleg met andere Europese leiders. Dat zei Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, tegen persbureau AFP.

Spanning tussen Russen en Oekraïeners bij luchthaven Sevastopol

Ondertussen is het spannend bij de luchtbasis Belbek, vlak bij de havenstad Sevastopol op de Krim. Volgens een op het schiereiland aanwezige journalist van de Kyiv Post zijn zo’n honderd Oekraïense soldaten (ongewapend) omsingeld door Russische (bewapend). Een van de Oekraïense zou gezegd hebben dat de Russen op benen mogen schieten.

Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller Russian troops have taken strategic positions in Belbek and have group if ~100 Ukr troops surrounded. Tense. http://t.co/sENsFeCeQh
Twitter avatar ChristopherJM Christopher Miller Ukrainian troops await 12:00 deadline for negotiations. One tells me Russian soldier said they would shoot at legs. http://t.co/JDUa7NWR9U

Stel je vraag over Rusland, Oekraïne en de Krim

We willen vandaag iets nieuws proberen: vragen van lezers beantwoorden in dit liveblog. Een machtswisseling in Oekraïne, onrust op de Krim, een 'invasie' van Rusland, veel internationale spierballentaal. Wat is voor jou nog onduidelijk bij dit onderwerp? Wat begrijp je niet van wat er aan de hand is?

Elke inhoudelijke vraag is welkom. Stel hem via Twitter (klik hier) of via de mail (redactie @ nrcdigitaal.nl). De vragen waarvan we denken dat ze voor meerdere lezers interessant zijn, publiceren we vandaag op deze pagina, met daarbij het antwoord van buitenlandredacteuren Hubert Smeets en Juurd Eijsvogel.

Een selfie, net als bij de Oscars

Een cartoon uit The Daily Telegraph van vandaag:

Parlement in Kiev gaat akkoord met EU-lening

Het Oekraïense parlement is zojuist akkoord gegaan met een lening van de EU van 610 miljoen euro. Vorig jaar in februari gingen de EU-landen al akkoord met het uitlenen van dat geld, maar onder Janoekovitsj werd het nooit geratificeerd door het parlement. Dat is nu dus wel gebeurd.

Poetin maakt einde aan legeroefening - waarom?

Even iets meer over het terugroepen van het oefenend leger door Poetin. Dat nieuws kwam vanochtend naar buiten. Maar wat was daar ook alweer mee aan de hand?

Het Russische leger begon eind vorige week plotseling aan een legeroefening bij Sint-Petersburg, op ongeveer 2.000 kilometer ten noorden van de Krim. Die oefening had niets te maken met Oekraïne, hield de Russische regering vol. Toch waren anderen bang dat hij daar militairen klaarstoomde voor echte actie, mochten de Oekraïense militairen op de Krim zich hebben verzet.

David Jan Godfroid, correspondent van de NOS:

Twitter avatar djmoskou David Jan Godfroid Poetin heeft die militaire back up in West-Rusland kennelijk niet meer nodig voor de operatie op de Krim.
Twitter avatar djmoskou David Jan Godfroid Het lijkt er dus een beetje op dat een militaire invasie in Oost-Oekraine (voorlopig?) van de baan is.

Confrontatie Russische en ongewapende Oekraïense militairen

Vanochtend werden er al waarschuwingsschoten gelost door Russische militairen, die ongewapende Oekraïense soldaten van de door hun bezette basis weg wilden houden. Nu is er ook zo'n confrontatie geweest bij vliegbasis Belbek/Sevastopol, tweet onze buitenlandredacteur Hubert Smeets.

Twitter avatar hubertsmeets Hubert Smeets Bij vliegbasis Belbek/Sevastopol confrontatie tussen Russische militairen en ongewapende Oekraïense militairen.
http://t.co/AF6QwOJHWc

'Poetin neemt videoboodschap op voor later moment'

Nog geen verklaring van Poetin. Volgens Laura Mills, de correspondent in Moskou voor persbureau AP, neemt hij zijn boodschap momenteel op maar is onduidelijk wanneer die naar buiten gebracht zal worden.

Twitter avatar lauraphylmills Laura Mills Ok, sorry to disappoint but looks like there is no Putin yet. RTR employees say he is recording message today but unsure when to be released

Minister Schippers niet naar Sotsji voor Paralympische Spelen

Minister Schippers van Sport gaat vanwege de gebeurtenissen in Oekraïne niet naar Sotsji, waar vrijdag de Paralympische Spelen beginnen. Gisteren was nog de verwachting dat ze wel af zou reizen. Ook prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven blijven thuis. De sporters gaan wel, en blijven zolang het veilig geacht wordt.

De verklaring van de regering (bron):

Hedenmorgen heeft het kabinet de situatie in de Oekraïne besproken. Naar aanleiding daarvan heeft het kabinet de conclusie getrokken om onder de huidige omstandigheden geen regeringsafvaardiging te sturen naar de Paralympische Spelen in Sotsji. Dit betekent dat zowel Prinses Margriet als mr. Pieter van Vollenhoven als minister Schippers niet naar Sotsji zullen afreizen.De sporters blijven zolang hun veiligheid is gegarandeerd. Ook in deze situatie geldt dat we de internationale ontwikkelingen nauwlettend zullen blijven volgen.

Poetin gaat over een paar minuten spreken

Over een paar minuten komt Poetin met een verklaring, meldt Al Jazeera. Als dat waar is en het over de kwestie in Oekraïne gaat, is het de eerste keer dat hij er publiekelijk over spreekt.

Russen lossen waarschuwingsschoten

Vanochtend werden waarschuwingsschoten gelost door Russische militairen op de Krim, meldt persbureau AP. Oekraïense militairen zouden de basis die sinds enkele dagen door de Russen is bezet, hebben benaderd. De Oekraïeners zaten tot vorige week op de basis en eisten vandaag hun banen en basis terug - waarop de schoten werden gelost.

VS wil niet meer militair samenwerken met Poetin

Vannacht werd bekend dat de VS alle militaire samenwerking met Rusland heeft stopgezet. Ook komende handelsgesprekken, geplande conferenties en bezoeken met en aan Rusland zullen voorlopig niet plaatsvinden.

Overzicht: wat gebeurde er gisteren

Allereerst even terug naar gisteren. Wat waren toen de belangrijkste gebeurtenissen?

  • De Doema buigt zich over een wetsvoorstel dat annexatie van de autonome Krimrepubliek mogelijk moet maken
  • De Russische premier Medvedev liet weten de brug over de Straat van Kertsj, die al langer op de planning staat, nu versneld te willen bouwen.
  • De Oekraïense interim-president Toertsjinov weigert de omstreden taalwet, die van Russisch in sommige delen van Oekraïne een officiële taal maakte, te 'contrasigneren'. Een symbolisch gebaar van goede wil naar de etnische Russen in het land.
  • Voorbereidingen voor de G8-top die in juni zou plaatsvinden in Sotsji zijn stilgelegd
  • De Europese beurzen, Wall Street en de beurs in Moskou hadden last van de dreigende escalatie op de Krim. De beurzen in Europa eindigden in de min, de beurs in Moskou ging ook hard onderuit. De Russische roebel stond op zijn laagste punt ooit.
  • De Russische vloot op de Zwarte Zee zou gistermiddag de bemanning van twee Oekraïense schepen een ultimatum hebben gesteld: geef je over voor 4.00 uur (Nederlandse tijd) of anders gaan we over tot actie. Rusland deed het bericht, afkomstig van Oekraïense autoriteiten, al af als onzin. Of het helemaal onzin is geweest, is niet duidelijk, maar het ultimatum is inmiddels verlopen en er is niets bekend over actie ondernomen door Rusland.
    • Peter Zantingh