Hij weigerde zijn koeien te mishandelen

Een boer wil zijn dieren niet oormerken. Toen werden zijn koeien in beslag genomen.

Hij staat in de lage schutstal, die wordt ondersteund door stevige, houten balken. Biologisch-dynamisch boer en oormerkweigeraar Thom de Groot (62) uit Grouw staart naar de lege plekken. Gerrit, Lysbeth, Jitse, Gerrit, Anna, Hanna, Wypkje, Wietse Jan en tien andere koeien staan er niet meer. „Geen beweging, een dooie boel zo. Het gaat me door merg en been.”

Vorige maand nam de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn twaalf koeien, vijf kalveren en een stier in beslag. „Ik kon het niet aanzien en ben naar binnen gegaan, terwijl ze werden ingeladen”, zegt De Groot even later in de keuken van de oude pleats (boerderij). Hij raakt geëmotioneerd als hij erover praat. Vandaag behandelt het College van Beroep voor het Bedrijfsleven in Den Haag zijn beroep.

De NVWA vond de koeien van de natuurboer te mager. En er kleefde mest aan hun vel. Zijn dieren waren misschien niet al te dik, geeft De Groot toe. „Sommige waren wat schraal ja, al waren er ook dikke bij. Dat komt omdat ik ze natuurhooi geef. Krachtvoer krijgen ze niet. Maar ongezond waren ze pertinent niet.” Hij legt twee verklaringen van veeartsen op tafel. Onafhankelijk van elkaar beoordeelden ze zijn achttien koeien als gezond.

Zijn eigen dierenarts, Menno J. Wiersma uit Reduzum, schreef op 11 februari, de dag van de inbeslagname: „Alle dieren lagen op een schone, droge ondergrond of konden daarover beschikken. Er werden geen zieke dieren aangetroffen. [...] Geen van de dieren was in een slechte conditie.” Een minpunt was wel dat de ketting van de automatische mestafvoer kapot was, waardoor boer en koeien door de mest moesten banjeren. „Maar geen reden om alle dieren in beslag te nemen”, aldus de dierenarts. Ook veearts Rouwé uit Ferwert oordeelde een week later dat de conditie van het vee voldoende was. De mestafvoer is inmiddels gerepareerd en er ligt vers stro op de stalvloer. „Er is trouwens geen koe die geen mest aan de billen heeft, ook niet in de moderne stallen”, stelt De Groot.

De NVWA zegt in een reactie dat de eigen dierenarts wel „verwaarlozing” constateerde, evenals de boer bij wie de dieren nu verblijven. Omdat de zaak onder de rechter is, geeft de NVWA verder geen commentaar.

Thom de Groot kent zijn dieren bij naam, schotelt ze een „vijfgangendiner” voor in zijn kruidige weilanden en zaagt koeienhoorntjes niet af. Dat hij niet goed voor zijn vee zou zorgen vindt hij „niet te bevatten”.

Er speelt wat anders mee, vermoedt hij. Hij is principieel oormerkweigeraar. De verplichte gele oormerken verminken het dier, vindt hij. Daarop wordt hij gepakt, weet hij wel zeker. „Dit is een hetze. Een heksenjacht die de overheid voert tegen de gewetensbezwaarde boeren. Ze proberen ons kapot te maken.”

Ook PvdA-Kamerlid Lutz Jacobi maakt zich kwaad over de manier waarop het ministerie met oormerkweigeraars omgaat. „Deze veehouders zijn mensen met veel liefde voor hun beestjes die voldoen aan het protocol. Ze hebben een keurig bedrijf, waar alles op orde is. Het is schandalig hoe ze behandeld worden. Dit is oormerkweigeraarpesten.”

In 1991 werden alle veehouders in Nederland verplicht hun vee te voorzien van gele oormerken. De overheid stelde het systeem in om vee van geboorte tot dood te kunnen traceren. Hierdoor zouden ziekten snel opgespoord kunnen worden. Het oude systeem, met tekeningen van het vlekkenpatroon, voldeed niet meer. Voor De Groot was direct duidelijk dat hij zich tot het uiterste tegen het nieuwe registratiesysteem zou verzetten. „Oormerken zijn pijnlijk voor dieren. Respectloos ook. Wij moeten de dieren in opdracht van de staat mishandelen. Dat weiger ik.”

Er volgden slepende juridische procedures. Uiteindelijk kwam er in 2002 een nationaal protocol, waarbij de oormerkweigeraars een DNA-haarmonster en een foto van de koe als registratie mochten aanhouden.

De Groot en andere weigeraars pleiten voor een nieuw registratiesysteem voor koeien in heel Europa. „Dat kan een chip zijn, zoals paarden krijgen, of een bolus.” Dat is een soort stenen pil waarin je een elektronische chip kunt doen. Ook een irisscan of tatoeage is mogelijk. De Groot: „Als de dieren er maar geen last van hebben.”

De boer zegt een hoge prijs te hebben betaald voor zijn principiële standpunt. De weigeraars zijn gekort op melktoeslagen en Europese subsidies. Hij schat dat hij tienduizenden euro’s is misgelopen. „In al die 22 jaar heb ik nauwelijks kunnen investeren.” Maar buigen zal hij niet. Nooit. „Ik leef liever in armoede dan dat ik koeien oormerken indoe.”

    • Karin de Mik