Geroemd door zijn spelers, verguisd door buitenwacht

Feyenoord slaat een nieuwe weg in. De club kiest niet voor een boegbeeld, maar voor een coach die spelers beter maakt.

Fred Rutten vorig seizoen, als coach van Vitesse. Hij werd vierde, op twaalf punten van landskampioen Ajax. Foto ANP

Het is niet voor het eerst dat er vraagtekens zijn bij de aanstelling van Fred Rutten als coach. Guus Hiddink zag hem in 2006 als opvolger bij PSV. De club koos voor Ronald Koeman. Johan Cruijff prees Rutten in januari 2008 aan als bondscoach van Oranje. De KNVB prefereerde Bert van Marwijk. De reden was steeds dezelfde: Rutten is nu eenmaal geen ideaal boegbeeld.

De clubleiding van Feyenoord kwam ook pas bij Rutten uit nadat charismatische trainers als Louis van Gaal en Co Adriaanse een flirt van de Rotterdamse volksclub hadden afgewezen. Het deerde Rutten naar eigen zeggen geen moment dat hij als derde keus een eenjarig contract tekent. „Als je met Van Gaal en Adriaanse in een rijtje staat, dan is dat niet slecht denk ik”, zei de coach gisteren voor de camera’s van de NOS. Ronald Koeman zou dat nooit zo zeggen.

Met Rutten krijgt Feyenoord in diverse opzichten een ander soort trainer. In tegenstelling tot Koeman zal hij niet snel in het openbaar zijn spelers bekritiseren. Bij Rutten staat alles in het teken van het teamproces. De workaholic zal bij Feyenoord graag zijn invloed laten gelden bij het aan- en verkoopbeleid en de scouting. Het liefst zet hij ook nog het persbeleid geheel naar zijn hand.

Rutten heeft in het verleden niet alleen bewezen een oog voor (miskend) talent te hebben, maar wist lastige spelers ook nog eens voor zich te winnen. Hij heeft als people manager bewezen talenten naar een hoger plan te kunnen brengen. Rutten verdiept zich graag in de mens achter de speler. Onder zijn leiding bloeiden bijna verdorde voetballers als Eljero Elia, Danko Lazovic en Jonathan Reis helemaal op. Wat dat betreft leverde de werkwijze van Rutten zijn voormalige clubs als FC Twente en PSV miljoenen euro’s op. Het armlastige Feyenoord kan zich in dat opzicht geen betere kandidaat wensen.

Aan het einde van zijn spelersloopbaan was de voormalige vrije verdediger al een soort spelende trainer. Als aanvoerder van FC Twente stuurde hij zijn medespelers en corrigeerde hen als ze uit de pas liepen. Rutten had als speler een natuurlijk overwicht. Als coach koos hij voor de weg van de geleidelijkheid. Het grote voorbeeld van Rutten is zijn leermeester Guus Hiddink. Onder diens vleugels groeide hij uit tot een veldtrainer van formaat. Maar de verbale gaven van Hiddink heeft hij zich nooit eigen kunnen maken. Rutten is geen wereldburger. En zal dat ook nooit worden.

Rutten is een coach die zich binnenskamers roert. Als hij zijn spelers toespreekt, dan heeft zijn boodschap kracht. Spelers roemen zijn rechtlijnige manier van communiceren. Hij houdt van veel en hard trainen. Rutten is van de Hollandse School. Positiespel en balbezit zijn sleutelbegrippen voor hem. Spelers weten precies wat ze aan hem als trainer hebben. Rutten wijkt zelden van zijn lijn af. Daar ligt zijn kracht, maar ook zijn zwakte.

Rutten is als coach bij PSV meerdere keren ‘de kampioen van de eerste seizoenshelft’ geweest, maar een echte landstitel leverde hem dat in drie seizoenen nooit op. Hij verviel steeds in dezelfde fout door te halsstarrig vast te houden aan het door hem gebouwde elftal. Op cruciale momenten ontbrak het Rutten aan het vermogen te improviseren. Op die momenten kwam het chagrijn in de perfectionist naar boven en voelde hij zich vaak onbegrepen door de clubleiding. De buitenwacht zag dan een coach die zijn frustraties maar moeilijk onder woorden kon brengen.

Als trainer van Feyenoord zal Rutten zich niet bekommeren om zijn uitstraling. Het doet hem veel meer pijn dat hij wordt gezien als iemand die geen titels wist te winnen. Als hoofdtrainer wist Rutten slechts één keer een prijs te veroveren. Hij won met FC Twente de bekerfinale van 2001 tegen PSV. Dat gebeurde in de Kuip. Zijn nieuwe werkterrein.

    • Koen Greven