Eerbetoon aan 100-jarige ‘triomfdag’ Fernando Pessoa (1888-1935)

Tentoonstelling over Fernando Pessoa in Lissabon, 2012. EPA/MARIO CRUZ

‘Het was de triomfdag van mijn leven’, schreef de invloedrijke Portugese dichter Fernando Pessoa (1888-1935) zaterdag 8 maart exact 100 jaar geleden over de roes waarin hij vele gedichten schreef en zijn beroemde ‘heteroniemen’ bedacht. In Utrecht en Amsterdam wordt bij die ‘Dia Triunfal’ stilgestaan.

De dag heeft wel wat weg van ‘Bloomsday’, schrijft organisator Het Literatuurhuis. Bloomsday, 16 juni, betreft het jaarlijkse eerbetoon aan een van de meest invloedrijke twintigste-eeuwse romans: Ulysses (1922) van Iers schrijver James Joyce (1882-1941). De roman van Joyce, een dag uit het leven van advertentieverkoper Leopold Bloom, speelt zich af op 16 juni 1904 in de Ierse stad Dublin.

Extase

Pessoa’s ‘Dia Triunfal’ betreft een beslissende dag uit het leven van de dichter, een ‘Turmerlebnis’ die blijkens een brief van de dichter plaatsvond op 8 maart 1914:

“Het was 8 maart 1914 – ik liep naar een hoge lessenaar, pakte een vel papier en begon te schrijven, staande, zoals ik altijd doe als ik enigszins kan. En ik schreef meer dan dertig gedichten, achter elkaar, in een soort extase waarvan ik de aard nooit zal kunnen definiëren. Het was de triomfdag van mijn leven, en zo’n dag zal ik nooit meer meemaken.”

Op die dag schreef Pessoa meer dan 30 gedichten. Ook bedacht hij die dag enkele van zijn beroemd geworden pseudoniemen, ook wel ‘heteroniemen’ genoemd.

Pessoa-programma

In Utrecht en Amsterdam zal ter gelegenheid van deze ‘triomfdag’ aanstaande zaterdag een programma aan Pessoa worden gewijd. Michaël Stoker, gepromoveerd op het werk van de dichter, geeft een lezing. Verschillende beeldend kunstenaars en filmmakers brengen een ode aan Pessoa’s ‘heteroniemen’, die meerder ikken.

Ook zal er een nieuwe boek worden gepresenteerd: Aantekeningen ter nagedachtenis aan mijn meester Caeiro. Het betreft een nieuwe Nederlandse vertaling van de enige tekst waarin Pessoa’s alter ego’s elkaar ontmoeten. In het boekenweeknummer van literair tijdschrift De Parelduiker, die zaterdag uitkomt, zal ook aandacht aan Pessoa worden besteed.

August Willemsen

Fernando Pessoa werd bekend in Nederland dankzij de Nederlandse vertalingen van August Willemsem die eind jaren zeventig verschenen. Onder andere Pessoa’s Boek der Rusteloosheid groeide uit tot een bestseller en is tot op de huidige dag verkrijgbaar. Het oeuvre van de invloedrijk Portugese dichter bestaat uit meer dan 30.000 manuscripten. Het merendeel werd postuum aangetroffen in een grote kist op zijn kamer.

    • Roderick Nieuwenhuis