Ze kwamen met machetes, dolken en lange messen

Met messen en machetes werden zaterdag in de Chinese stad Kunming 33 reizigers gedood // Oeigoerse terroristen, volgens Chinese autoriteiten // Het is het zwaarste incident sinds jaren, maar de strijd duurt al decennia voort

Een medewerker helpt een familielid van een slachtoffer van de aanslag, zaterdag in het treinstation van Kunming, met zoeken tussen niet opgehaalde bagage. foto AP

De Chinese autoriteiten in Beijing hebben zondag ‘Oeigoerse terroristen en separatisten’ de schuld gegeven van de aanslag op wachtende treinpassagiers in de zuidwestelijke Chinese metropool Kunming, hoofdstad van Yunnan. Volgens ooggetuigen en plaatselijk politieonderzoek ging het om waarschijnlijk tien in het zwart geklede Oeigoeren, een aan Turken verwante islamitische bevolkingsgroep in China.

Met lange messen, machetes en dolken doodden zij in een 25 minuten durende aanval 33 reizigers en verwondden er 143. De politie schoot drie mannelijke en een vrouwelijke dader dood. Een van de vrouwelijke daders raakte zwaargewond en is aangehouden. De anderen zijn nog voortvluchtig.

Door tientallen foto’s en video’s op internet kreeg China een beeld van het drama en de daarop volgende chaos in de kaartverkoophal van het treinstation van Kunming, een van de grootste en drukste stations van het land. Later werden beelden van stervende slachtoffers gecensureerd.

Onder hen bevonden zich de ouders en grootouders van een 5-jarige jongen die zelf zwaargewond raakte, verschillende echtparen en enkele deelnemers aan een reis voor gepensioneerden van een Shanghais staatsbedrijf en een politieman.

„Ze gingen als wilde beesten te keer, ze hakten met hun messen in het wilde weg in op de lange rijen die voor de kaartverkooploketten stonden te wachten’’, zei een 22-jarige student die de trein naar Shanghai wilde nemen. „Ze mikten heel duidelijk op hoofden, nekken en schouders’’, zag een andere getuige.

De Chinese partijleider en president Xi Jinping heeft een grootschalige opsporingsactie bevolen naar de voortvluchtige daders. Het gaat om het zwaarste incident sinds in 2009 in de Xinjiangse hoofdstad Urumqi Han-Chinezen en Oeigoeren met elkaar een dagenlange straatoorlog voerden. Daarbij vielen 200 Han-Chinese en Oeigoerse doden. In oktober 2013 pleegden drie Oeigoeren een zelfmoordaanslag bij de Verboden Stad in Beijing.

De decenniaoude strijd tussen de islamitische Oeigoeren en de Han-Chinezen vindt hoofdzakelijk plaats in Xinjiang, de thuisprovincie van de Oeigoeren. Buiten het grondstoffenrijke Xinjiang was tot nu toe nog weinig te merken van de spanningen, ook niet in oostkustmetropolen als Beijing en Shanghai met Oeigoerse gemeenschappen.

De aanslag van zaterdagavond vond 2.500 kilometer van Xinjiang plaats. Het doorgaans vredige Kunming is met 15 miljoen inwoners en 25 etnische minderheidsgroepen niet alleen de grootste stad in het verre zuidwesten, maar ook de meest divers samengesteld stad van China

Over de motieven van de daders is nog weinig bekend. Veiligheidsexperts denken dat het ver van Xinjiang gelegen Kunming is uitgekozen omdat openbare gelegenheden als stations nauwelijks worden bewaakt.

In Xinjiangse steden patrouilleren zwaarbewapende elite-eenheden op straat en Beijingse militaire-paramilitaire en politie-eenheden verkeren in een permanente staat van waakzaamheid.

Met het oog op de jaarlijkse zitting van het Chinese parlement, het zogeheten Nationale Volkscongres dat vandaag wordt geopend, was de bewaking de afgelopen dagen nog verder uitgebreid. Het is niet duidelijk of het tijdstip van de aanslag in Kunming samenhangt met de politiek bijeenkomst van honderden communistische afgevaardigden. Chinese commentatoren vermoeden van wel.

Oeigoerse organisaties in de VS en in Europa hebben opgeroepen tot een onafhankelijk en transparant onderzoek naar de achtergronden van de aanslag. Volgens het Wereld Oeigoers Congres in de VS moet een verklaring worden gezocht in de „permanente onderdrukking en discriminatie’’ van Oeigoeren.

De Chinese autoriteiten verwerpen deze beschuldiging met het argument dat er miljoenen worden geïnvesteerd in de Xinjiangse economie, in het onderwijs voor Oeigoeren en in door Oeigoeren geleide bedrijven. Volgens Chinese woordvoerders zijn de spanningen terug te voeren op „het separatistische gestook” van radicale, aan Al-Qaeda verwante organisaties die in Xinjiang een onafhankelijke, islamitische staat willen vestigen.

    • Oscar Garschagen