Veertien ziekenhuizen leveren geen sterftecijfers

Principiële bezwaren tegen publicatie ‘nietszeggende cijfers’.

Veertien ziekenhuizen voldoen niet aan de eis van minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) om vanaf 1 maart – afgelopen zaterdag – sterftecijfers openbaar te maken. Dat blijkt uit onderzoek van NRC Handelsblad. Een aantal ziekenhuizen voert principiële redenen aan om niet te publiceren. Ze vinden een gemiddeld sterftecijfer nietszeggend en onvergelijkbaar. Een paar ziekenhuizen zijn vrijgesteld omdat ze erg gespecialiseerde zorg leveren.

Veel ziekenhuizen die hun sterftecijfer wel publiceren, hebben forse kritiek op de verplichting tot openbaring. Van de 77 ziekenhuizen die hun gemiddelde sterftecijfer publiceerden, heeft het Ziekenhuis Amstelland in Amstelveen de hoogste sterftescore (123). In het Martini Ziekenhuis in Groningen overlijden verhoudingsgewijs het minste mensen (sterftescore: 62).

Vanaf 2010 wordt al gewerkt aan een methode om sterfte in ziekenhuizen te meten en vergelijken. Nu is publicatie voor het eerst verplicht. Ziekenhuizen leveren een HSMR- en een SMR-score. Dat zijn respectievelijk een score die de gemiddelde sterfte van alle afdelingen in het ziekenhuis meet en een sterftecijfer per diagnosegroep. Om goed te kunnen vergelijken, worden de cijfers gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, opname-urgentie, andere kwalen, herkomst en economische kenmerken van de patiënt. Een HSMR-score van 100 is het Nederlands gemiddelde.

Uit het onderzoek van deze krant blijkt dat ziekenhuizen erg kritisch zijn over het publiceren van sterftecijfers. Dat geldt ook voor ziekenhuizen die de cijfers wel hebben gepubliceerd.

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen vindt dat de sterftescore voor patiënten „geen vergelijkingsmateriaal” vormt, omdat het cijfer weinig zegt over de kwaliteit van de geleverde zorg. Academische ziekenhuizen behandelen over het algemeen meer erg zieke patiënten dan kleinere ziekenhuizen. Daardoor overlijden er over het algemeen meer patiënten. Enkele ziekenhuizen uiten kritiek op de HSMR-score omdat ze afdelingen hebben voor pijnverlichting die niet gericht zijn op het genezen van mensen. De patiënten op die afdelingen overlijden sowieso, maar daarvoor wordt geen correctie toegepast in de sterftescore. Ook merken veel ziekenhuizen op dat er grote verschillen bestaan in dataverzameling en ‘codering’ binnen ziekenhuizen, waardoor de scores onvergelijkbaar zouden zijn.

Minister Schippers hoopt dat ziekenhuizen, door de druk van verplichte publicatie, interne problemen kunnen opsporen. Verschillende ziekenhuizen zijn intern onderzoek begonnen naar aanleiding van een hoog gemiddeld sterftecijfer.

De Nederlandse Zorgautoriteit begint vandaag met een inventarisatie van ziekenhuizen die geen cijfers hebben gepubliceerd. Het heeft geen enkel ziekenhuis toestemming gegeven de cijfers later te publiceren. Ziekenhuizen die niet de juiste cijfers openbaar maken, riskeren een boete.