Terreur Oeigoeren schokt de Chinezen

Slachtpartij met 33 doden op station van Kunming toont aan dat Beijing de problemen met de Oeigoeren niet onder controle heeft.

Herdenkingswake op het station van Kunming waar zaterdag 33 mensen werden doodgestoken. Foto AFP

De Chinese autoriteiten in Beijing hebben „Oeigoerse terroristen en separatisten” de schuld gegeven van een reeks gecoördineerde aanvallen met messen op wachtende treinpassagiers in de zuidwestelijke Chinese metropool Kunming, hoofdstad van de provincie Yunnan. Het drama in Kunming, waarbij zaterdagavond 33 mensen werden doodgestoken en 143 reizigers gewond raakten, is het ernstigste incident tussen Oeigoeren en Han-Chinezen sinds 2009.

Het is voor het eerst dat er buiten de Oeigoeren-provincie Xinjiang zoveel slachtoffers vallen bij een politiek-etnisch incident. ‘Lente- en bloemenstad’ Kunming ligt op meer dan 1.500 kilometer van de noordwestelijke regio’s waar de strijd tussen Oeigoeren en de Han-Chinese autoriteiten jaarlijks voor tientallen slachtoffers zorgt.

Hoewel de aanslag niet is opgeëist en over motieven nog niets bekend is, staat vast dat de aanvallers Oeigoeren zijn. Dat is vastgesteld na de arrestatie van een hen, een zwaar gewonde vrouw. Zij maakte deel uit van een groep van tien in het zwart geklede personen die zaterdagavond om negen uur de lange rijen wachtenden voor de kaartverkooploketten aanvielen met lange messen. De stomverbaasde, geschokte, op elkaar gepakte reizigers konden geen kant uit: 33 van hen stierven ter plaatse of korte tijd later in het ziekenhuis, 143 raakten gewond. De politie schoot vier vermoedelijke daders dood, onder wie een vrouw.

Naar de vijf voortvluchtigen is op last van de Chinese partijleider en president Xi Jinping een nationale zoektocht ingesteld. Xi zei dat het „Oeigoerse terrorisme en separatisme” met „ijzeren vuist” zal worden neergeslagen. In alle grote steden, speciaal in Beijing en Shanghai, werden de veiligheidsmaatregelen verder uitgebreid. In verband met de jaarlijkse bijeenkomst van de 3.000 leden van het Chinese parlement, het zogeheten Nationale Volkscongres dat vandaag wordt geopend, waren er al strenge maatregelen van kracht.

Het drama in Kunming heeft China diep geschokt. Op verschillende plaatsen werden wakes georganiseerd. Miljoenen reageerden onthutst na het zien van de vele foto’s en videobeelden op internet. Na enige uren werden beelden van stervende en zwaar bloedende slachtoffers gecensureerd. Onder de dodelijke slachtoffers bevonden zich de ouders en vier grootouders van een 5-jarige jongen die zelf zwaar gewond raakte, verschillende echtparen, deelnemers aan reis voor gepensioneerden van een Shanghais staatsbedrijf en een politieman.

„Zij gingen als wilde beesten tekeer, ze hakten met hun messen in het wilde weg in op de lange rijen die voor de kaartverkooploketten stonden te wachten”, zei een 22-jarige student die de trein naar Shanghai wilde nemen.

Voor de inwoners van Kunming, een snel groeiende, diverse metropool met 25 etnische minderheidsgroepen, kwam de aanslag als een enorme verrassing. Gewelddadige conflicten zijn hier nog nooit voorgekomen. Volgens terrorisme-expert Pan Zhiping van de Universiteit van Xinjiang is de locatie gekozen omdat de veiligheidsmaatregelen in Kunming in verband met het Volkscongres minder streng zijn dan elders.

Het feit dat er een aanslag van deze omvang heeft kunnen plaatsvinden – en nog wel op een van de drukste treinstations van het land – heeft de Chinese autoriteiten in verlegenheid gebracht. „Maar in een land waarin iedere dag honderden miljoenen onderweg zijn, kun je dat niet voorkomen”, aldus Pan.

Na de zelfmoordaanslag van drie Oeigoeren op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing, eind oktober vorig jaar, hebben de autoriteiten verzekerd dat de problemen met de Oeigoeren onder controle waren.

Volgens het Wereld Oeigoers Congres in Zweden hebben de extra controles en veiligheidsmaatregelen sinds oktober juist de situatie van „permanente en systematische onderdrukking en discriminatie” verergerd.

De Chinese autoriteiten verwerpen deze beschuldiging met het argument dat er miljoenen worden geïnvesteerd in de Xinjiangse economie, in het speciale taal- en technische onderwijs voor Oeigoerse jongeren en in door Oeigoeren geleide bedrijven. Volgens de Chinese autoriteiten zijn de aanhoudende spanningen niet het gevolg van economische of sociale achterstelling maar worden aangewakkerd door radicale, met Al-Qaeda verwante organisaties die in Xinjiang een onafhankelijke, islamitische staat willen vestigen.

„Ik vrees daarom dat we ook rekening moeten houden met aanslagen in Beijing en Shanghai. We hebben dit probleem nog lang niet onder controle”, zegt professor Pan Zhiping.