Laat boete geen aftrekpost zijn

Of het louter altruïsme was van de Rabobank om de boete van 774 miljoen euro die zij wegens manipulatie van de Libor-rente heeft gekregen, niet grotendeels van de belasting af te trekken, staat, voorzichtig gezegd, niet vast. Het getuigt in elk geval van schuldbesef over het oor dat de (Nederlandse) samenleving was aangenaaid. Het kan ook goed zijn dat de bank toe was aan een positieve ontvangst in de media, na de antireclame die de Libor-affaire veroorzaakte. Veel liever dat dan de negatieve publiciteit die een aftrekpost van tientallen miljoen euro’s op kosten van de belastingbetalers zou hebben opgeleverd, toen Rabo vorige week jaarcijfers bekendmaakte.

In het tv-programma Zembla riep oud-Rabodirecteur Krouwel zijn vroegere werkgever al op om als „fantastisch gebaar” bij wijze van reputatieherstel af te zien van de fiscale aftrek van de boete, die de bank als gevolg van een schikking moest betalen aan de Amerikaanse, Britse en Nederlandse toezichthouders.

Het roept de vraag op waarom zo’n financiële sanctie fiscaal kan worden verrekend. De Wet inkomstenbelasting kent als principe dat geldboetes en schikkingen niet aftrekbaar zijn van de winst- of vennootschapsbelasting. Zoals de particulier zijn verkeers- of andere boetes ook niet als aftrekpost kan opvoeren voor de inkomstenbelasting.

Die regels gaan voor bedrijven echter alleen op als het gaat om boetes die door de Nederlandse overheid of de Europese Unie zijn opgelegd. Voor boetes die een buitenlandse overheid heeft uitgedeeld en die niet zijn toe te rekenen aan een in dat land gevestigde dochteronderneming, geldt de aftrekbaarheid van de Nederlandse belasting wel. Praktische en principiële overwegingen lagen aan dit verschil met in Nederland uitgedeelde boetes ten grondslag – bijvoorbeeld dat een in het buitenland gepleegde overtreding geen inbreuk op de Nederlandse rechtsorde vormt. Een complicatie is ook dat sommige boetes in het buitenland veel hoger zijn dan in Nederland, waardoor een bedrijf onevenredig kan worden getroffen.

Als het goed is, gaan straks andere overwegingen de doorslag geven bij de aanpak van de aftrekbaarheid van boetes, die tegemoetkomen aan het onrechtvaardigheidsgevoel. Toenmalig staatssecretaris Weekers (Financiën, VVD) sprak in november twijfel uit over dit systeem; hij wilde er een eind aan maken. In een periode waarin de irritatie over het wangedrag van de Rabo-medewerkers hoog was opgelopen, betuigde de Tweede Kamer adhesie aan dat standpunt. Weekers struikelde later over andere complicaties in het belastingstelsel en kwam niet meer aan de boetes toe. Laat zijn opvolger en partijgenoot Wiebes dit karwei dan maar snel voltooien.