Kleedkamer leek een hel

Rapport van NFL toont bruutheid van sport

De 30-jarige Richie Incognito, een speler met een geschiedenis van agressie, geweld en disciplinaire straffen. Foto AP

Staan de Afro-Amerikaanse spelers Michael Sam en Jonathan Martin aan de basis van een cultuuromslag in de hypermacho wereld van het Amerikaanse football? Op het eerste gezicht is dat weinig geloofwaardig: Sam is een amateur die later dit jaar hoopt door te breken bij de profs en Martin een tweedejaars prof zonder uitzonderlijke talenten. Beide 24-jarige spelers zijn pioniers, geen leiders. Maar in een land waar sociale veranderingen doorgaans niet van bovenaf worden opgelegd maar van onderop bevochten hebben hun acties een schok veroorzaakt én een snaar geraakt.

Eerst Michael Sam. De speler van het universiteitsteam Missouri Tigers verklaarde eerder deze maand zonder veel fanfare dat hij homo is. Dit najaar hoopt hij zijn debuut te maken in de profliga NFL – niet bepaald een homovriendelijke omgeving. Voorlopig doet zijn afkomst daar vertrouwder aan dan zijn geaardheid. Sam is de zevende van acht kinderen en een product van het getto. Hij heeft twee broers achter de tralies. Een derde broer werd vermoord tijdens een poging tot inbraak en een vierde is spoorloos verdwenen. Nadat hij voor zijn homoseksualiteit uitkwam keerde zijn vader zich van hem af (‘Ik ben een man-en-vrouw soort vent’). Zijn moeder was even niet voor commentaar bereikbaar. Met zo’n familiegeschiedenis word je meegezogen richting afgrond of leer je voor jezelf op te komen. Sam, een snoeiharde verdediger, is vastberaden te slagen. Niet als homoseksuele speler maar als speler die homo is, zei hij eind vorige week zelfverzekerd tijdens een persconferentie. Het wachten is op een club die overtuigd is van zijn kwaliteiten en niet terugschrikt voor een seizoen van intense media-aandacht.

Voor Jonathan Martin was een sportcarrière geen ontsnapping maar een alternatieve loopbaan. Hij komt uit een familie van wetenschappers; als hij als student voor Harvard had gekozen was hij de eerste vierde generatie Afro-Amerikaan op die prestigieuze universiteit geweest. In plaats daarvan studeerde hij klassieke geschiedenis en literatuur op Stanford. Martin was een begenadigd atleet. In 2012 werd hij professional bij de Miami Dolphins. Eind oktober 2013 hield hij het tijdens het seizoen ineens voor gezien – slachtoffer van wat eufemistisch ‘de kleedkamercultuur’ wordt genoemd. Hij liet zich opnemen in een kliniek omdat hij de dagelijkse gifcocktail van vernederingen en verbaal geweld van drie teamgenoten niet langer kon verdragen. Twee keer overwoog hij zelfmoord te plegen. Een nationaal schandaal was geboren, waarbij de footballbond betrokken raakte.

In een onlangs verschenen onthutsend rapport van 144 pagina’s in opdracht van de NFL staat in detail beschreven aan welke kwellingen Martin door teamgenoten Richie Incognito, John Jerry en Mike Pouncey werd onderworpen. Zij scholden hem uit voor nigger, bitch, faggot, mietje en stinkende Pakistaan. In expliciete en zeer grove bewoordingen lieten ze hem weten welke seksuele handelingen ze wilden verrichten met zijn moeder en zus. Martin was overigens niet het enige slachtoffer van het drietal. Een anonieme teamgenoot (Speler A, in het rapport) en een assistent-trainer van Japanse afkomst werden ook verbaal mishandeld. Speler A werd regelmatig uitgemaakt voor homo en lichamelijk geïntimideerd. De hulptrainer werd uitgescholden voor Jap, Chinees, Noord-Koreaan en smerige communist.

Kenmerkend voor de intimiderende sfeer bij de Dolphins was dat twee hulptrainers wegkeken. De 30-jarige Incognito, een speler met een geschiedenis van agressie, geweld en disciplinaire straffen bij andere clubs, stond boven de wet. Hij deelde boetes uit aan medespelers die zich niet hielden aan de door hem opgestelde normen. Zo dokte Martin 10.000 dollar omdat hij weigerde mee te gaan met een teamuitje naar Las Vegas.

Klokkenluider Martin zit inmiddels thuis bij zijn ouders in Californië. Het is de vraag of hij ooit nog aan de bak komt bij een andere club. Incognito is voor onbepaalde tijd geschorst; hij wacht samen met teamgenoten Jerry en Pouncey op de strafbepaling door de voorzitter van de footballbond, Roger Goodell. Die zit waarschijnlijk met de situatie in zijn maag. Aan de ene kant kan Goodell, die vorig jaar als voorzitter van de bond ruim 44 miljoen dollar opstreek, het niet maken de situatie bij de Dolphins te bagatelliseren. Dat zou misschien tot zijn gedwongen aftreden leiden. Maar het vellen van een hard oordeel kan hem ook duur komen staan. De situatie bij de Dolphins was misschien extreem, maar in essentie niet verschillend van die bij andere clubs.

Football is een brute sport, waarin krijgers met een crimineel verleden ruim baan krijgen en veel geld verdienen met het etaleren van hun sportieve talenten. Voeg daarbij de absurde populariteit van de NFL, een bedrijfstak waarin tien miljard dollar omgaat, en de druk om boterzachte maatregelen te treffen is verklaarbaar. Een ervan werd deze week bekend. De NLF overweegt, bij wijze van proefballon, spelers te straffen die zich in het veld schuldig maken aan racistische opmerkingen.

    • Menno de Galan