God lijkt wel een marxist

Het leek een onschuldig, theologisch thema dat paus Franciscus afgelopen donderdag aansneed in de mis in de kapel van Casa Santa Marta. Hij benadrukte de noodzaak van consistentie. Het volstaat niet om te zeggen dat je christen bent, je moet je ook als christen gedragen. En niet af en toe, als het zo uitkomt, maar altijd. Het leek in eerste instantie weinig opzienbarend.

Maar toen nam de preek een verrassende wending. De paus citeerde uit de brief van Jakobus: ‘Ziet, het loon der werklieden, die uw landen gemaaid hebben, welke van u verkort is, roept; en het geschrei dergenen, die geoogst hebben, is gekomen tot in de oren van den Heere Sebaoth.’ (5:4). En om te zorgen dat iedereen het punt had begrepen, wreef hij het er nog eens goed in: „Iemand zou kunnen denken dat een marxist of een communist dit had geschreven. Maar nee, het was Jakobus. Het zijn de woorden van God!” En dat bedoelde hij dus met consistentie, zoals hij niet naliet te benadrukken. Een christen staat aan de zijde van het proletariaat. „En wie niet consequent is als christen, veroorzaakt een grof schandaal.”

En dan moet je je nu even de gezichten voorstellen van al die Italiaanse ondernemers, magnaten en multinationals die hun personeel uitbuiten en ontslaan, fabrieken sluiten en onrendabele divisies afstoten om hun winstmarges te maximaliseren en die denken dat ze aan de goede kant van de geschiedenis staan omdat ze zich christen noemen, keurig naar de mis gaan en af en toe het juiste bedrag doneren aan de kerk.

Tegelijkertijd is er binnen het Vaticaan een andere ontwikkeling gaande die minstens zo revolutionair is. Het heeft er alle schijn van dat Franciscus geleidelijk aan iets wil doen aan de positie van vrouwen binnen de kerk. Het sterkste signaal hiervoor is de promotie van kardinaal Walter Kasper, die er een verklaard voorstander van is om ook gescheiden vrouwen toe te laten tot de heilige communie, wat een hot issue is binnen de katholieke kerk. Tijdens het pausschap van Benedictus was Kasper op een zijspoor gezet, maar Franciscus heeft hem de buitengewoon eervolle en belangrijke opdracht gegeven om op te treden als spreker op het Buitengewone Consistorie van vorige week. En Kasper heeft zijn opvattingen zelfs nog aangescherpt in een interview met Avvenire, waarin hij openlijk pleit voor een actievere rol van vrouwen in de kerk. „De kerk zonder vrouwen is een gemutileerd lichaam”, zo zei hij. „Zonder vrouwen kunnen we de tent wel sluiten.”

    • Ilja Leonard Pfeijffer