Opinie

    • Menno Tamminga

Energiebedrijf kopen? De tweede is gratis

De energiemarkt is een stuntmarkt. Stap over en pak dat voordeel. Maar de ene stunt is de andere niet. Wat denkt u van deze aanbieding: koop een energiebedrijf en krijg er één gratis bij. Twee voor de prijs van één. Het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall heeft vorig jaar Nuon (2013: 3,7 miljard euro omzet) te koop gezet. En kort geleden nam Delta,het energie- en nutsbedrijf in Zeeland (2,2 miljard euro omzet in 2012), de zakenbank Morgan Stanley in de arm om „strategische opties” te onderzoeken. Vrij vertaald: verkoop.

Twee voor de prijs van één? Neem de Duitse energiegigant RWE, die medio 2009 alle aandelen kocht van Essent (2012: 5,9 miljard euro omzet). Toen was de beurskoers 57 euro. Vanochtend was die ruim 28 euro. Oftewel: de prijs van een energiebedrijf is gehalveerd. Morgen publiceert RWE zijn resultaten over 2013. Reken op een historisch verlies van 3 miljard euro, voorspelde het Duitse Handeslblatt vorige week.

Energiebedrijven waren decennialang concerns met een stabiel dividend. Het ongeluk met de kerncentrale in Fukushima, de Duitse Energiewende, de inzet op duurzame energie en het Amerikaanse schaliegas-succes dat eerst de gas- en daarna de kolenprijs onderuithaalde, heeft de verhoudingen radicaal gewijzigd. De golven van overzee en dichterbij beuken nu op de Zeeuwse kust.

Delta kampt al jaren met missers en tegenslagen. Samen vormen die een kleurrijke illustratie van de valkuilen van een energiebedrijf en de frustraties van bestuurders en eigenaren. Bij Delta zijn de provincie Zeeland (50 procent) en diverse gemeenten (overige 50 procent) de aandeelhouders.

Delta stapte al vroeg in duurzame energie. Zonnepanelen. Mislukte faliekant. Delta is tevens grootaandeelhouder in de kerncentrale Borssele. Dat was een troef toen de vorige minister van Economische Zaken, Maxime Verhagen (CDA), een enthousiast pleitbezorger was van een tweede centrale. Nu is een kerncentrale een politieke molensteen.

De voorgangers van Verhagen hadden in hun liberale overmoed de splitsing van energiebedrijven afgekondigd. De energieproductie naar de commerciële markt, energienetten in overheidshanden. Nuon en Essent splitsten. Delta en Eneco (Zuid-Holland; 2012: omzet 5,1 miljard euro) niet. Over de splitsing loopt al jaren een rechtszaak. Als Delta verliest, verliest het bedrijf een stabiele bron van inkomsten. Verder is Delta aandeelhouder van waterbedrijf Evides, ook een bron van stabiele inkomsten.

De laatste dubbele sof kwam vorig jaar. Een mislukte overname in de afvalsector én het duurzaam energieakkoord van kabinet, energiesector, milieuorganisaties en bedrijfsleven. Een pijler onder dat akkoord is de sluiting van vijf vervuilende kolencentrales, waaronder eentje van Delta. Niet fijn. Door de goedkope kolen draait de centrale lekker. Bij sluiting is Delta te klein om te profiteren van de compensatie voor andere kolencentralebazen.

De kleinschaligheid, de complexe regels en lokale trots gaven Delta geborgenheid achter de dijken. Buitenlandse giganten keken erover heen. De regels werkten in Delta’s voordeel: alleen overheden mogen eigenaar zijn van Borssele, Evides en de energienetten. En Zeeuwse trots is ook eigen belang. Delta is een aanzienlijke werkgever en lokale sponsor. Een overname betekent vrijwel zeker dat het hoofdkantoor in Middelburg wordt ontmanteld of gesloten.

Voor Nuon is nog geen concrete koper. Maar straks voor Delta? Voor de halve prijs? Die prijs kan alle kanten op. Delta stuurt aan op lager dividend over 2013. Dat kost gemeenten en provincies geld. Op het dieptepunt van de markt komt een overname op de onderhandelingstafel. Nu toch verkopen? Misschien is de waarde over een jaar nogmaals gehalveerd. De enige kandidaat lijkt me Eneco, bondgenoot tegen splitsing, buurman in Zuid-Holland én pleitbezorger van een nationale duurzame kampioen.

    • Menno Tamminga