Euforie

Dat is het probleem met euforie – lang duurt die nooit. Nog maar een week geleden jubelden serieuze kranten over de miraculeuze wederopstanding van Rutte II. Met behulp van een constructieve oppositie werd de ene na de andere wet door de Tweede Kamer gejaagd; zelfs de bewindslieden die in de media tot dusver als kneusjes waren afgeschilderd, bleken al struikelend ineens hervormingen op hun naam te hebben gezet. Dit was de nieuwe beeldvorming – een coalitie die met foute bravoure hard op weg was stuk te lopen op zichzelf, die voortstrompelde met twee afgeschoten staatssecretarissen en een vleugellamme minister, had zichzelf noodgedwongen opnieuw uitgevonden door polarisatie in te ruilen voor participatie. Iedereen mocht meepraten, iedereen mocht wat binnenhalen. Dit was polderen 2.0. Afgezien van de eeuwig morrende flanken hadden we ongemerkt toch nog een nationale regering gekregen.

Zo had God Nederland bedoeld. Hopeloos ideologisch versplinterd, eindeloos ruziënd over bijzaken, maar wanneer het erop aankomt, samen de schouders eronder.
Niet zonder prijs, natuurlijk. Afgelopen week mocht oppositiepartij D66 40 miljoen euro naar eigen inzicht in het onderwijs investeren. Die waren plotseling vrijgekomen, ik leg het even uit, omdat de twee andere constructieve oppositiepartijen hadden geëist dat een bestaande toeslag voor kleine scholen, in tegenstelling tot wat het kabinet zich had voorgenomen, toch werd behouden, zodat die toch niet gecompenseerd hoefde te worden – u snapt het? Drie miljoen van dat plotseling vrijgekomen geld gaat naar de Leidse instrumentmakers School. Het verantwoordelijke Kamerlid Paul van Meenen: „Deze school is een succesverhaal in het mbo. De Nederlandse economie kan niet zonder goed opgeleide vakmensen. Daarom ben ik blij dat de Leidse instrumentmakers School nu meer studenten kan opleiden.”
Van Meenen weet waarover hij praat. Hij was tien jaar lang fractievoorzitter van D66-Leiden.

De PvdA-Turken in Rotterdam Feijenoord zullen er jaloers naar kijken.

Allemaal voor de goede zaak, natuurlijk. Van Meenen mag even minister spelen met veertig miljoen, het onderwijs krijgt een douceurtje, het kabinet blijft overeind. En de Leidse instrumentmakers hebben het gevoel dat ze de postcodeloterij winnen. In zekere zin is dat ook zo.

Mij lijkt het een merkwaardig lukrake, en ook een beetje ongezonde manier van regeren. Maar wellicht valt het allemaal onder het edele politieke handwerk, waar mensen zoals ik, volgens Wouter Bos, te weinig respect voor hebben.

Het hele voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen is retoriek.

Eigenlijk jammer dat er verkiezingen aankomen. De constructieve oppositie is plotseling niet zo constructief meer. Rutte II blijkt geen polderkabinet, maar toch weer een gedoogkabinet. Uit een reconstructie van de val van Rutte I in de Volkskrant vorige week bleek dat Mark Rutte bereid is vrouw en kinderen eerst te verzinnen en vervolgens te verkopen, zolang hij maar aan de macht is. Dag en nacht was hij bezig het Wilders naar de zin te maken. Wat Wilders lukte, lukt ons ook, denkt de constructieve oppositie.

Vrijdag eiste Alexander Pechtold ineens een belastingverlaging van een miljard voor de laagste inkomens.

Deze week speelde ook Arie Slob op, omdat Fred Teeven het kinderpardon het „zuur” had genoemd en de aanstaande strafbaarstelling van illegaliteit het „zoet”. Zo praatte je niet over mensen – wanneer dat voorstel niet van tafel gaat, is het afgelopen met zijn constructieve opstelling. Vanuit de coalitie werd hard teruggeslagen: „verkiezingsretoriek”, „ketelmuziek”. Staatssecretaris Teeven: „Slob mag zeggen wat hij wil, maar hij moet zich realiseren dat hij maar vijf zetels vertegenwoordigt.” Een anonymus, die verdacht veel als Halbe Zijlstra klinkt: „We gaan tijdens het spel niet de spelregels veranderen.”

Natuurlijk is het verkiezingstaal van Slob, maar dat was de uitspraak van Teeven ook. Het hele voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen is retoriek. Wordt het wet, dan zal het nauwelijks worden uitgevoerd. Vorig jaar gaf Teeven dat zelf al toe in een interview aan Amnesty International: „Een boete op zichzelf zal niet afschrikwekkend genoeg werken. Zo reëel moet je zijn. Sterker nog, veel mensen zullen geen boete kunnen betalen.” En: „We nemen vaker maatregelen zonder dat we weten of ze werken.”

Het is een spookwet, bedoeld om een deel van het electoraat te pleasen – en door er ethisch tegen tekeer te gaan kun je een ander deel van het electoraat een goed gevoel geven. En dus gaan we er de komende tijd nog veel over horen. Heel erg veel.

Het betere politieke handwerk.

Ik geloof dat ik liever een echt kabinet heb. En echte oppositie.