SCIgen = kunst

Nonsens hebben in de literatuur een bescheiden eigen plaats, vooral in de poëzie. C. Buddingh’ dichtte over mysteriewezens als de Blauwbilgorgel (Raban! Raban!), de Wellesnieteskrab en de Blokfluithaas. Zie de bundel Gorgelrijmen & Gorgelwezens. Van Jan Hanlo kennen wij het klankdicht ‘Oote Oote Boe’ uit 1944, dat in 1952 bij publicatie nog Kamervragen uitlokte over het gesubsidieerde tijdschrift dat dergelijk „infantiel gebazel” publiceerde. Het zijn taalvormen die nergens toe dienen en daarom kunst zijn. Ontstaan omdat de schrijver het schreef. En de lezer er geen genoeg van kreeg.

Er is dan ook wat voor te zeggen om de artikelen die het computerprogramma SCIgen samenstelt eveneens als kunst te beschouwen. En de programmeurs van SCIgen, van het Amerikaanse MIT, dus als kunstenaars. Zij willen met hun fictie in pseudowetenschappelijke vorm vooral onderhoudend zijn. Door coherentie zo ver mogelijk te minimaliseren en te zien wat er dan gebeurt.

Het ene is gelukt, en het andere ook. De Franse wiskundige Cyril Labbé ontdekte dat de werkelijkheid deze fictie royaal omarmde. Gerenommeerde uitgevers bleken een flink aantal nonsensartikelen als wetenschap te publiceren, vooral in congresbundels. Daarbij vertrouwden zij naar eigen zeggen op peer review, controle door meelezende vakgenoten. Zo drong het Gorgelwezen dus door in de wetenschap. Het genre is nu bekend als een ‘Jabberwocky-artikel’, naar de titel van het nonsensgedicht van Lewis Caroll: ’Twas brillig, and the slithy toves.

Dit alles is, ten overvloede, een ernstige zaak. Kolderartikelen zijn kenbare scherts en dienen door serieuze uitgevers en wetenschappers als zodanig te worden behandeld. Als dat niet gebeurt, is er iets ernstig mis. In ieder geval met die uitgevers en hun meelezers. Gezag komt te voet en gaat te paard. In dit geval onder homerisch lachen en in galop: de stofwolk aan de horizon vervaagt reeds. Voor de verantwoordelijken daarom dit advies. Hef uw uitgeverij op, streep uw merknaam door, trek u terug op het platteland en ga er pottenbakken of appels plukken. Uiteraard nadat u eerst met de Jabberwocky-zeef uw database heeft geschoond.

Nu is de wetenschap een geduchte waarheidsmachine, nog wel. Dus de kolder zou er vanzelf uit zijn verwijderd. Alleen, het vertrouwen in de wetenschap is al beschadigd. Er is onrust over perverse prikkels waardoor te veel, te snel en te slordig wordt gepubliceerd. Er is een serieus debat over nieuwe spelregels en meer vrijheid. Er zijn oplichters actief die de filters van de wetenschap tot het uiterste testen. Humoristen kunnen daar nog wel bij. Maar u bent gewaarschuwd. Shun the frumious Bandersnatch.