De man die altijd wint

Maandag begint in Zuid-Afrika de rechtszaak tegen de paralympisch kampioen Oscar Pistorius die vorig jaar zijn vriendin doodschoot. Portret van een gevallen held met een levensgevaarlijke geldingsdrang.

Foto Reuters

Elke keer als Oscar Pistorius rent op zijn Cheetah-Flex springveren van koolstofvezel, blaren en bloeden zijn beenstompen. Presteren is voor hem de overgave aan een folterende pijn die als glassplinters in zijn botten prikt. Of, zoals hij na het overlijden van zijn moeder aan de binnenkant van zijn arm liet tatoeëren: „I beat my body and make it my slave.” Zijn lichaam zijn slaaf, slaaf van zijn lichaam.

De carrière die voorafging aan die Valentijnsdag vorig jaar waarop de Zuid-Afrikaanse paralympisch kampioen zijn vriendin en supermodel Reeva Steenkamp met vier schoten door een gesloten badkamerdeur om het leven bracht, is getekend door nietsontziende geldingsdrang. De uitwassen van dat ijzeren karakter, het geweld, de jaloezie, het roekeloze leven ten koste van anderen, werden jarenlang bedekt door de mantel der liefde in een land dat zijn sporthelden eert als ware het eigen zonen.

„Dit is veel meer dan de zaak van een gevallen beroemdheid”, betoogt Laurie Claase, schrijfster van het eerste boek over de zaak, Pieces of the Puzzle. Claase schreef eerder een boek over die andere Zuid-Afrikaanse held die geen kwaad kon doen, de corrupte cricketcaptain Hansie Cronje die zijn land bleek te hebben uitverkocht aan de wedstrijdwedders. „Dit is de tragedie van een maatschappij, die deze mannen heeft gecreëerd en ondanks alle bewijzen wil blijven geloven dat hij onschuldig is.”

Oscar Pistorius wordt geboren zonder kuitbeen, een genetische afwijking. Hij is de zoon van Henke Pistorius, een man die van zijn moeder Sheila scheidt als hij 6 jaar oud is. Vader houdt van wapens en fotomodellen, hij date onder anderen met een voormalig Miss World. „Mijn vader was er niet vaak toen ik opgroeide. Ik zag hem zelden, en zo is het nog steeds”, vertelde Oscar in 2011 in een interview. „Hij was niet echt een vader. Zo is het leven.” Maar hij blijft onbewust de goedkeuring van zijn afwezige vader zoeken.

Pistorius gaat naar kostschool, Pretoria Boys High, waar het sportveld bepaalt wie er toe doet en wie niet. Als hij dertien is, verbergen klasgenoten in het holst van de nacht zijn prothesen, gieten spiritus op de randen van zijn bed en steken het in brand. „Ze maakten me wakker en zeiden dat het gebouw in brand stond en renden naar de deur”, vertelt Pistorius in een interview in 2011. „Ik kon mijn protheses nergens vinden. Ik dacht dat ik dood ging. Toen kwamen de jongens lachend terug. Een geweldige grap.” Hoe goed hij ook presteerde, zonder prothesen was hij hulpeloos. „De enige keer dat ik me kwetsbaar voel is als ik in bed lig, zonder mijn benen aan”, zegt hij in een ander interview.

Bliksemcarrière

In 2004 krijgt hij de springveren van koolstofvezel, het begin van een bliksemcarrière. Acht maanden later doet hij mee aan de Paralympische Spelen in Athene en wint hij brons en goud en rent hij een wereldrecord. Maar zijn streven is minstens zo goed te zijn als sporters die gezond zijn van lijf en leden. In 2005 rent hij mee met de Zuid-Afrikaanse kampioenschappen en eindigt zesde op de 400 meter.

Hij vecht een beslissing aan van de Internationale Atletiek Federatie dat zijn springveren hem een oneerlijke voorsprong geven en in 2011 wint hij zijn eerste zilveren medaille tijdens het Wereldkampioenschap in Zuid-Korea. In 2012 doet hij als eerste dubbel geamputeerde renner mee aan de Olympische Spelen.

Terwijl Oscar Pistorius op Time’s top 100 van meest invloedrijke mensen ter aarde schittert, stapelen de incidenten in zijn privéleven zich op.

Er is het bootongeluk op de Vaalrivier, waar hij drie dagen in coma geraakt nadat hij samen met een vriend een speedboot laat crashen. De politie vond flessen drank in de speedboot maar besloot niemand te vervolgen. Kort daarna brengt Pistorius een nacht in de cel door nadat hij een deur in het gezicht van een vrouw smijt en haar enkel breekt. Er is de scheldpartij op de racebaan van Kyalami, waar Pistorius met een andere bezoeker ruzie maakt over een vrouw. „We’ll fuck you up”, schreeuwt Pistorius en dreigt de benen te breken van zijn rivaal totdat een vriend tussenbeide komt. Er is het pistool dat per ongeluk afgaat in een restaurant in Johannesburg, een maand voor de fatale schietpartij in zijn eigen huis. De kogel mist net de voet van een vriend, maar Pistorius hoeft zich niet te verantwoorden.

„Het is de mentaliteit van macht gaat boven het recht”, vindt schrijfster Claase. Ze wijst op de politieagenten die tijdens het onderzoek selfies maakten met de trofeeën van Oscar. Ze wijst op de advocaat die van de politie toestemming kreeg om munitie en een memory stick met bankgegevens weg te halen van de plaats delict. „Voeg toe het geld, het aanzien, het succes dat hij Zuid-Afrika schonk en je begrijpt het gevoel dat hij er mee weg gaat komen”, zegt Claese.

Oscar Pistorius houdt, net als zijn vader, van fotomodellen. Reeva Steenkamp was zijn meest recente trofee. In de drang zo goed en succesvol als mannen met benen te worden, bleef zijn kwetsbaarheid altijd zichtbaar. Dat vindt Bruce Walsh, een marathonatleet die in 1998 zijn benen verloor bij een bomaanslag in een restaurant in Kaapstad. Hij rent weer, op prothesen en is een groot bewonderaar van Pistorius. Sinds het verlies van zijn benen heeft hij echter nooit meer een relatie aangedurfd. „Ik wil niet dat ze naar me kijken als ik me uitkleed, ook al zeggen ze dat ze er geen moeite mee hebben. Ik ben geen Oscar Pistorius en ik ben ook geen psycholoog. Maar ik kan me niet voorstellen dat hij dit gevoel van gebrekkigheid niet heeft.”

Een dag na de moord staat Twitter vol met geruchten over Reeva Steenkamp die op Valentijnsdag een sms zou hebben ontvangen van haar ex vriendje, rugbyspeler Francois Hougaard. Uitdraaien van telefoongesprekken spreken dat gerucht echter tegen. Zuid-Afrikaanse kranten melden deze week dat uit telefoonrapporten blijkt dat Pistorius op die Valentijnsavond naar pornowebsites surfte. Pistorius’ antwoord op al die speculatie? „Ik overleef het wel”, zegt hij kort na zijn arrestatie tegen een politieagent. „Ik win altijd.”

    • Bram Vermeulen