Chimpgroepen zijn honderden jaren oud

Sommige chimpanseegroepen in Oost-Afrika bestaan al honderden jaren, een enkele zou misschien al 2.600 jaar bestaan. Dit is een verrassende conclusie uit genetisch onderzoek onder acht groepen in Oeganda (Journal of Human Evolution, online 25 februari).

Bij chimpansees blijven de mannen in de groep en wisselen de vrouwen van groep (patrilocaliteit). In West-Afrika wisselen ook mannetjes nog wel eens van groep, maar in Oost-Afrika gebeurt dat nooit. Ook is in dat oosten de agressie tegen andere chimpanseegroepen veel groter. Dat isolement bracht een groep primatologen op het idee om uit de variatie in Y-chromosomen van de mannelijke chimpansees te berekenen wanneer de groep gesticht is. Het Y-chromosoom wordt uitsluitend in de mannelijke lijn doorgegeven. De laatste gemeenschappelijke Y-chromosoomvoorouder bleek gemiddeld 1500 jaar geleden te leven, uiteenlopend van 100 tot 2600 jaar. De onderzoekers zeggen niet dat deze berekeningen heel precies zijn. De statistische marges zijn ruim: binnen de waarschijnlijkheidsgrens van 95% zou de oudste groep óók 5.000 jaar oud kunnen zijn. Maar ze geven wel een indicatie dat deze groepen vrij stabiel zijn en ooit gesticht zijn door één mannetje en niet zijn ontstaan door splitsing van een grote chimpanseegroep. Alle observaties van oostelijke chimpgroepen beslaan in totaal 313 jaar en daarin is maar één zeer twijfelachtige splitsing gezien (in Gombe, waar het waarschijnlijk altijd al twee groepen waren). Bij traditionele mensengroepen, waar in principe ook patrilocaliteit bestaat, zijn vergelijkbare Y-analyses gemaakt. Traditionele Turkse clans bleken terug te gaan op één mannelijke voorouder 450 jaar geleden. Zes dorpen in India hadden een Y-voorouder van 1000 tot 1700 geleden.

    • Hendrik Spiering