‘Wie niet springt is een Jood’

Zondag zullen, bij Feyenoord-Ajax, anti-Joodse spreekkoren door het voetbalstadion schallen. Ook in de oren van de Joodse Feyenoordfans.

Tekst Merlijn Kerkhof Foto’s David van Dam

‘De vraag is of de spreekkoren over Joden uit te bannen zijn. In ieder geval lijkt het aan de andere kant te moeten beginnen, bij Ajax. Zonder aan de pijn voorbij te willen gaan: zo lang zij hun supporters niet laten stoppen te scanderen dat ze Joden zijn, kunnen wij niets doen.”

Aan het woord is Raymond Salomon, manager media en communicatie van Feyenoord. Hij betreurt het als Feyenoordsupporters in De Kuip of elders leuzen zingen als ‘Wie niet springt is een Jood’. „Maar het is lastig om er wat tegen te doen zolang de supporters van Ajax zich van die geuzennaam bedienen. Daar wordt op gereageerd met die spreekkoren.”

De club doet momenteel weinig aan het tegengaan van antisemitische leuzen. Salomon: „Behalve dat de stadionspeaker ingrijpt bij spreekkoren”. In die gevallen wordt de supporters gevraagd „kwetsende spreekkoren achterwege” te laten.

En wat doet Ajax? „We negeren het zo veel mogelijk”, zegt persvoorlichter Miel Brinkhuis. „We zijn wel met de supporters, KNVB en CIDI [Centrum Informatie en Documentatie Israël] in overleg, maar deze kwestie heeft geen prioriteit. De laatste jaren is het aantal Israëlische vlaggen in de Amsterdam Arena afgenomen – die zijn al zo’n tien jaar verboden. Het is ons beleid om er zo min mogelijk aandacht aan te besteden, aandacht werkt averechts.” Met het verwijt van Salomon dat Ajax de aangewezen club is om iets aan het spreekkorenprobleem te doen, kan hij leven. „Ik ben dat wel met hem eens. Maar het is niet gezegd dat supporters ons niet meer als jodenclub zien als wij er wat aan proberen te doen.”

Dat denkt ook Nirit Peled, een in Amsterdam wonende cineast uit Israël. Ze onderzocht de vermeende Joodse identiteit van Ajax in de documentaire Superjews, vorig jaar vertoond op documentairefestival IDFA. „Bij Ajax zeggen ze: we gaan onze supporters nooit verbieden Joden te zeggen. Daar zijn ze trots op.” In een documentaire van Frans Bromet, Ajax! Joden! Amsterdam! (2013), kwamen Joodse Ajacieden aan het woord. Gelaten werd vastgesteld dat de club geen bereidheid toont om actie te ondernemen.

Er gebeurt wel wát. In haar film laat Peled het Joodse oud-bestuurslid Uri Coronel zien, terwijl hij over de Holocaust vertelt in het supportershome van Ajax. Iedereen luistert aandachtig. „Na afloop zijn de reacties toch: we geven niet onze naam op, wij zijn Joden.”

In september 2013 maakte de Engelse voetbalbond bekend dat verwijzingen naar Joden in stadions strafrechtelijk zullen worden vervolgd. Dat is in Nederland ondenkbaar, denkt Peled. Zij voelt niets voor een verbod. „De mensen die zich storen aan de spreekkoren, zitten niet in de Arena. Bovendien: als je de hele tijd ‘Joden!’ hoort, hoor je het op een gegeven moment niet meer.”