Werk genoeg voor Zuid-Limburgers. Als je maar wil reizen

Met de raadsverkiezingen op komst checkt NRC of lokale beweringen kloppen. Vandaag: Zuid-Limburg heeft 2,2 miljoen banen binnen een uur reistijd.

De aanleiding

De Randstad trekt banen en hoogopgeleiden, Limburg verliest ze. De Stichting Regiobranding Zuid-Limburg, opgericht door lokale overheid en bedrijven, probeert het tij te keren door het gebied neer te zetten als een ‘internationale regio’ met veel werk. Binnen een uur reizen zijn er 2,2 miljoen banen, meldt haar website. Is dat zo?

Waar is de stelling op gebaseerd?

Regiobranding Zuid-Limburg – „Je zal er maar wonen” – baseert zich op onderzoek door de Atlas voor Gemeenten, Binnenlandse Zaken en Limburg. Daaruit zou blijken dat Zuid-Limburg, net als de Randstad, een groot aantal ‘bereikbare banen’ heeft. De stichting heeft de banen geteld die vanuit Zuid-Limburg binnen een uur te bereiken zijn. Dat zijn alle banen in Limburg zelf, de regio’s Eindhoven, Düsseldorf, Aken, Luik en Belgisch Limburg: 2,2 miljoen.

En, klopt het?

Nee, zegt de directeur. Volgens zijn jongste cijfers zijn het er 3,5 miljoen. Maar omdat verschillende landen verschillende definities hanteren, gaat het om minder banen: 2,2 miljoen.

Econoom Gerard Marlet, directeur van de Atlas voor Gemeenten, deed onderzoek naar de werkgelegenheid in Zuid-Limburg en schreef het rapport waaruit de stichting putte. „Die 2,2 miljoen herken ik eerlijk gezegd niet”, zegt hij. Maar hij noemt ook het aantal banen binnen een uur afstand van een plaats niet relevant. Wat als reistijd acceptabel is, verschilt per persoon en per baan. Je bent misschien bereid 1,5 uur te reizen voor een topfunctie bij een bank, maar niet om in een kledingzaak te staan.

De reisbereidheid neemt ook af naarmate de reistijd toeneemt. Daarvoor hanteert hij de ‘afstandsvervalcurve’. Die gaat ervan uit dat iedereen bereid is te reizen voor een baan op nul minuten afstand, maar slechts de helft voor die baan als de reis dertig minuten duurt, en nog maar 10 procent bij zestig minuten. Aan de hand van die curve en het aantal banen in en rondom Zuid-Limburg komt Marlet uit op ongeveer één miljoen ‘bereisbare’ banen.

Het aantal banen is trouwens niet zo belangrijk, zegt Marlet. Wat echt telt is de káns die mensen op een baan hebben. Zijn rapport, uit 2013, wijst daar ook op: vergeet niet dat als wij over de grens een baan kunnen zoeken, Belgen en Duitsers ook bij ons kunnen komen werken.

Zoeken Nederlanders wel naar werk over de grens? De statistieken laten zien dat Zuid-Limburgers en hun Duitse en Belgische buren „nauwelijks” de grens overgaan voor werk. Dat komt door alle barrières, zegt Marlet. Taal is er een. En niet alle diploma’s hebben in Nederland, België en Duitsland dezelfde waarde. Ook is de infrastructuur in het grensgebied minder goed. En er zijn juridische, verzekerings- en belastingverschillen.

Zuid-Limburg heeft een werkloosheid van 9,5 procent, hoger dan landelijk. Banenrijk? „Integendeel”, zegt Marlet. Maar als de grensbarrières zouden vervallen, erkent de econoom, kan de regio wat het aantal bereikbare banen betreft te vergelijken zijn met de Randstad.

Conclusie

Volgens Regiobranding Zuid-Limburg heeft de regio 2,2 miljoen banen binnen een uur reistijd, inclusief die over de grens met België en Duitsland. Taal- en administratieve barrières maken werken over de grens echter niet makkelijk. Wie dat meeneemt, komt maar tot zo’n miljoen banen. Theoretisch mag het sommetje van Regiobranding kloppen, in de praktijk niet. De stelling is half waar.