Liever de God van Reve of de God van Leo Vroman?

Het is een weetje, maar een goed weetje. Arnon Grunberg kwam niet door De avonden heen. Dat is niet alleen een troost voor de duizenden Avonden-stakers die na hem kwamen, het is vooral geestig om te bedenken dat toen Blauwe maandagen twintig jaar geleden werd binnengehaald als Reviaans debuut, Grunberg die roman dus allang zuchtend terzijde had geschoven.

Later, toen hij erover moest schrijven, las Grunberg De avonden wel. Hij deed verslag van zijn leesverleden zondag op een aan de poëzie van Gerard Reve gewijde bijeenkomst in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Grunberg droeg Reves gedichten voor met minder schijnbare ironie dan de meester zelf placht te doen. De wanhoop onder Reves meligheid kreeg toch al veel aandacht, bijvoorbeeld in de mooie karakterisering die dichter Maarten van der Graaff gaf: ‘Een door van alles omgeven kluis waarin de dichter het angstig op een zuipen zet.’

Intussen legde Neerlandicus Edwin Praat Reves gedicht ‘Openbaring’ uit, vooral beroemd om de ‘blijde tijding’ aan het slot: ‘God trok Zich af terwijl Hij dacht aan mij.’ Hij is niet per se een vader bij Reve, eerder een broertje of kind. Waarna ik meteen moest denken aan die andere dichter die jaren later ook dichtte over intieme omgang met het opperwezen: ‘

Daarbij zal ik Uw hoeder zijn en

Uw vader en Uw moeder.

Dan wordt Gij zo geheel de mijne

dat ik ten slotte zelfs Uw kleine

billetjes bepoeder.

U mag zelf even nadenken of u liever de God van Reve of de God van Vroman zou willen zijn. Leo Vroman kon trouwens (hier komt nog een weetje) als geen ander het woord ‘geil’ uitspreken: niet met Reviaanse agressie, maar alsof het om een uitstekend geconserveerde eigenschap uit een ver verleden ging, die nog steeds heel goed van pas kwam.

Vanmiddag wordt Vroman herdacht in De Nieuwe Liefde. Als zijn psalmen daar vanmiddag worden voorgelezen belanden de billetjes van zijn ‘Systeem’ dus toch in één ruimte met Reves eenzame onanist. Wie dat alles natuurlijk niet kan meemaken is premier Rutte. Hij zit dan immers met leesprinsesje Laurentien in het vliegtuig naar Texas om door zijn aanwezigheid bij de crematie eer te betonen aan de grote gestorven dichter uit het land waarvan hij premier is. Rutte weet: wie Sotsji zegt, moet ook Vroman zeggen. En anders sturen we de God van Vroman en de God van Reve samen achter hem aan.

Laatste weetje. Ze vormen samen ‘een hoop spaanders’ zoals Vroman in zijn laatste gedicht schreef. Anderhalf jaar geleden liep Leo Vroman nog zo snel door het retirement center dat je moest opletten om hem bij te blijven houden. In antwoord op het ‘Tot de volgende keer’ bij de uitgang, glimlachte de 97-jarige: ‘Wacht maar niet te lang.’