Kosten en kwaliteit in de zorg niet gebaat bij fusiestroom

Was elke ondernemingsraad maar zo doortastend. Het gerechtshof in Amsterdam zette gisteren op verzoek van de ondernemingsraad van zorgorganisatie Fundis in Gouda een streep door de participatie van hun werkgever in het Langeland Ziekenhuis in Zoetermeer, dat financieel volledig aan de grond zit.

De rechter vond de plannen van Fundis kort samengevat slecht uitgewerkt en vol risico’s. Fundis (voorheen Vierstroom) is een verpleeg- en thuiszorgorganisatie die bang is voor de gevolgen voor haar exploitatie als het Langeland Ziekenhuis verdwijnt.

Aan dit opmerkelijke verbod op de lopende uitvoering van de overname van het ziekenhuis zitten meerdere aspecten. Van de rol van het personeel bij een individuele zorgorganisatie tot de financiële sores van kleinere en regionale ziekenhuizen en tot de vraag naar de betaalbaarheid van de gezondheidszorg in Nederland.

Om te beginnen is het goed werk van de ondernemingsraad dat hij de zwakte van het overnameplan van zijn werkgever heeft blootgelegd. Fusies en overnames, zo blijkt uit de meeste onderzoeken, maken vaak niet waar wat zij beloven en leiden soms tot grote schade, ook voor de overnemende partij. Niemand zit te wachten op een zorgorganisatie die zich vertilt aan een regionaal ziekenhuis en vervolgens als een bank voor steun aanklopt bij de overheid.

De dreigende teloorgang van het ziekenhuis is geen situatie die beperkt is tot Zoetermeer. In de Randstad en in de krimpregio’s, zoals Groningen en Limburg, kampen ziekenhuizen met exploitatieproblemen. Sommige nemen de vlucht naar voren met fusies, andere laten zich overnemen door private investeerders als Loek Winter. Bij het Langeland Ziekenhuis speelt ook een rol dat de gemeente Zoetermeer substantiële financiële garanties heeft afgegeven.

Het resultaat van fusies van ziekenhuizen is schaalvergroting van toch al omvangrijke organisaties. De complexiteit groeit navenant. Het resultaat van de vervlechting van verschillende zorgorganisaties, met elk hun eigen geldstromen, met ziekenhuizen zoals hier bij Fundis en het Langeland is de vorming van zorgconglomeraten die doen voorkomen dat ze van alle markten thuis zijn.

Schaalvergroting en conglomeraten zijn twee ongewenste trends. Om twee redenen: kosten en kwaliteit van zorg. Nederland heeft een overschot aan ziekenhuizen, die elk belang hebben bij meer patiënten en meer omzet. Het kabinet heeft met de organisaties in de zorgwereld afgesproken dat de groei van de zorgkosten juist beperkt wordt tot 1,5 procent dit jaar en 1 procent vanaf 2015. De patiënt heeft meer baat bij gespecialiseerde ziekenhuizen en het aantal ‘gewone’ ziekenhuizen mag best minder zijn.