Achtergrond Valt er wat te doen tegen spreekkoren?

„De vraag is of de spreekkoren over Joden uit te bannen zijn. In ieder geval lijkt het aan de andere kant te moeten beginnen, bij Ajax. Zonder aan de pijn voorbij te willen gaan: zo gauw zij hun supporters niet laten stoppen met scanderen dat ze Joden zijn, kunnen wij niets doen.”

Aan het woord is Raymond Salomon, manager media en communicatie van Feyenoord. Hij betreurt het als er in de Kuip of elders liedjes worden gezongen als ‘Wie niet springt is een Jood’. „Maar het is lastig om er wat tegen te doen zolang de supporters van Ajax zich de geuzennaam toebedelen. De spreekkoren bij Feyenoord en andere clubs zijn een reactie daarop.”

De club doet momenteel weinig aan het tegengaan van antisemitische leuzen. Salomon: „Behalve dat de stadionspeaker ingrijpt bij spreekkoren.” In die gevallen worden de supporters gevraagd „kwetsende spreekkoren achterwege” te laten.

En wat doet Ajax? „We besteden er zo min mogelijk aandacht aan”, zegt persvoorlichter Miel Brinkhuis. „We zijn wel met de supporters, de KNVB en met het CIDI in overleg, al heeft deze kwestie geen hoge prioriteit. De laatste jaren is het aantal Israëlische vlaggen in de Amsterdam Arena afgenomen – die zijn al zo’n tien jaar verboden, als we er toch één zien, halen de stewards die weg. Maar het is ons beleid om er zo min mogelijk aandacht aan te besteden, aandacht werkt averechts.”

Met het verwijt van Salomon dat Ajax de aangewezen club is om iets aan het spreekkorenprobleem te doen, kan hij leven. „Ik ben dat wel met hem eens, maar het is niet gezegd dat supporters ons niet meer als Jodenclub zien als wij er wat aan proberen te doen.”

Dat denkt ook Nirit Peled, een in Amsterdam wonende cineaste uit Israël. Zij onderzocht de vermeende Joodse identiteit van Ajax in haar documentaire Superjews, die vorig jaar werd vertoond op het IDFA. Peled: „Bij Ajax zeggen ze: we gaan onze supporters nooit verbieden om Joden te zeggen. Daar zijn ze trots op.”

Er gebeurt wel wát. In haar film laat ze oud-bestuurslid Uri Coronel, zelf Joods, zien die over de Holocaust vertelt in het supportershome van Ajax. Iedereen luistert aandachtig. „Maar na afloop zijn de reacties toch: we geven niet onze geuzennaam op, wij zijn Joden.”

In september 2013 maakte de Engelse voetbalbond FA bekend dat verwijzingen naar het Jodendom in stadions verboden zouden worden. Als aanhangers van de Londense club Tottenham Hotspur zich nu nog uitlaten als ‘the Yids’, lopen zij het risico strafrechtelijk te worden vervolgd.

Dat zou in Nederland ondenkbaar zijn, denkt Peled, die zelf niets voor een verbod voelt. „De mensen die zich storen aan de spreekkoren, zitten gewoon niet in de Arena. Bovendien: als je de hele tijd maar ‘Joden’ hoort, hoor je het op een gegeven moment niet meer.”