‘Vanuit Z-Limburg zijn er binnen een uur reizen 2,2 miljoen banen’

Dat stond op 26 mei in nrc.next.
Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Studenten en werkzoekenden die de provincie verlaten en zich richting de Randstad bewegen. Het is een veelvoorkomend probleem, vooral voor gemeentes buiten de Randstad, want hoe zorg je ervoor dat je gemeente aantrekkelijk blijft? In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart blijft het thema niet onbesproken. Reclamebureaus denken mee over een oplossing. Bijvoorbeeld in Zuid-Limburg, waar „niet alleen de Limburgse heuvels maar ook het onderwijs op topniveau is”, en waar, „het woon-werkverkeer nergens zo van de omgeving geniet”.

Vijf jaar geleden werd hier de Stichting Regiobranding Zuid-Limburg opgericht door de lokale overheid en het bedrijfsleven. Tot een aantal jaar geleden was het haar taak om het bourgondische karakter van de regio te promoten. Nu wil de stichting het gebied vooral als ‘internationale regio’ neerzetten. Een regio waar veel werk te vinden is. Zuid-Limburg kent een werkloosheid van 9,5 procent. Binnen een uur reizen zijn er 2,2 miljoen banen, meldt de website van Stichting Regiobranding Zuid-Limburg. Wat betekent één uur reistijd precies? En waar zijn die 2,2 miljoen banen? Wij checken de stelling: vanuit Zuid-Limburg zijn er binnen een uur reizen 2,2 miljoen banen.

Waar is het op gebaseerd?

We vragen de directeur van de Stichting Regiobranding Zuid-Limburg waar de cijfers vandaan komen. Hij vertelt ons over een onderzoek naar Zuid-Limburg dat is uitgevoerd door de Atlas voor Gemeenten, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de Provincie Limburg. Uit het onderzoek zou blijken dat Zuid-Limburg een vergelijkbaar aantal ‘bereikbare banen’ heeft als de Randstad. Vervolgens heeft de stichting het aantal banen, dat binnen een uur te bereiken is vanuit Zuid-Limburg, bij elkaar opgeteld. Dat zijn alle banen in de provincie Limburg en de regio’s rondom Eindhoven, Düsseldorf, Aken, Luik en Belgisch Limburg. Alles bij elkaar kom je uit op 2,2 miljoen banen.

Ook vertelt hij ons dat ze als maximale reistijd een uur hebben gekozen want „dat wordt in andere onderzoeken ook gedaan”.

En, klopt het?

Allereerst geeft de directeur van de stichting zelf aan dat de 2,2 miljoen gebaseerd is op verouderde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Hij weet niet om hoeveel banen het nu gaat.

Vervolgens leggen we de stelling voor aan econoom en directeur van Atlas voor Gemeenten Gerard Marlet. Hij heeft onderzoek gedaan naar de werkgelegenheid in Zuid-Limburg en hij is de schrijver van het rapport dat de stichting eerder noemde.

„Die 2,2 miljoen herken ik eerlijk gezegd niet”, zegt Marlet. Het aantal banen binnen een uur afstand van een plaats is volgens hem niet relevant. Wat een acceptabele reistijd is, is voor ieder persoon anders. Ook is het afhankelijk van de baan. Je bent misschien bereid 1,5 uur te reizen voor een topfunctie bij een bank, maar niet om in een kledingzaak te staan.

De reisbereidheid neemt ook af naarmate de reistijd toeneemt. Daar is een curve voor die de ‘afstandsvervalcurve’ wordt genoemd. 100 procent van de bevolking is bereid nul minuten te reizen, 50 procent dertig minuten en 10 procent zestig minuten. Marlet berekent aan de hand van de curve en cijfers over het aantal banen rondom de regio Zuid-Limburg hoeveel banen er in de omgeving zijn. Gezien de reisbereidheid van mensen zijn er vanuit Zuid-Limburg ongeveer één miljoen banen. Meer dan de helft minder dan wat op de website van Stichting Regiobranding Zuid-Limburg staat.

Maar het gaat niet alleen over het aantal banen. Het is belangrijker te kijken naar de kans die mensen op een baan hebben, zegt Marlet. Het rapport uit 2013 wijst daarom op nog iets anders: als wij over de grens een baan kunnen zoeken, dan kunnen Belgen en Duitsers ook bij ons komen werken.

Maar zoeken Nederlanders wel naar werk over de grens? Uit cijfers blijkt dat er „nauwelijks” sprake is van grensoverschrijdend werken, tussen Zuid-Limburg, Duitsland en België. Dat komt door alle grensbarrières, zegt Marlet. Taal is bijvoorbeeld een barrière. Niet alle diploma’s worden in Nederland, België en Duitsland op dezelfde wijze erkend. Ook is de infrastructuur in het grensgebied minder goed ontwikkeld. En er zijn juridische verschillen, verzekeringsverschillen en belastingverschillen die het onaantrekkelijk maken om over de grens te werken.

We vragen Marlet of Zuid-Limburg binnen Nederland een baanrijke omgeving is en het antwoord is „in tegendeel”. Maar, zegt de econoom, stel dat de grensbarrières volledig zouden vervallen, dan kan het wat banen betreft wel te vergelijken zijn met de Randstad.

Conclusie

Volgens de Stichting Regiobranding Zuid-Limburg zijn er 2,2 miljoen banen op een reisafstand van een uur. Dit gaat ook om banen vlak over de grens van België en Duitsland. Onderzoek naar de reistijd die mensen bereid zijn af te leggen stelt dat er ongeveer een miljoen banen zijn rondom Zuid-Limburg.

Ook zorgen taalkundige en administratieve grensbarrières ervoor dat het werken over de grens niet altijd even makkelijk is. Wij beoordelen deze stelling als grotendeels onwaar.