Straks is het oorlog

Na dagelijks geweld vrezen Thai een burgeroorlog // De opgejaagde premier is uitgeweken naar het noorden // Dat het leger weigert orde op zaken te stellen, is voor veel Thai beangstigend.

Bangkok is Kiev niet, maar in vier maanden tijd is het politieke conflict zo snel opgelaaid en het geweld zo toegenomen, dat het woord burgeroorlog dezer dagen angstig vaak valt.

De Thaise hoofdstad was tot voor kort een van de veiligste steden ter wereld, maar is nu dagelijks het toneel van schietpartijen en granaataanvallen. Niet in het holst van de nacht, zoals in december, maar op klaarlichte dag. En niet in buitenwijken en op demonstratieplekken van hardliners, zoals vorige maand nog het geval was, maar voor de Central World Mall, het winkelparadijs voor miljoenen toeristen in het hart van Bangkok.

De slachtoffers zijn ook al lang niet meer militante studenten, leden van de oproerpolitie en boeven van knokploegen die of de regering of de oppositie steunen. Dinsdagavond overleed een meisje van vijf in het ziekenhuis aan haar verwondingen. Daarmee zijn er in Thailand in een week tijd vier kinderen omgekomen door het politieke geweld. In totaal vielen er sinds november 22 doden en raakten meer dan 700 mensen gewond.

Leger kan niet ingrijpen

De situatie is zo gespannen dat zelfs de hoogste generaals in het openbaar waarschuwen voor een burgeroorlog. „Er zal zeker een burgeroorlog komen als alle kanten niet de regels respecteren”, zei legerleider Prayuth Chan-ocha deze week. Dat betekent volgens Prayuth niet dat het leger op punt van ingrijpen staat. Een staatsgreep is volgens hem uitgesloten omdat er zo veel partijen om de macht strijden dat het voor het leger onmogelijk is een kant te kiezen.

Juist de waarschuwing dat het leger niet ingrijpt, is voor veel Thai beangstigend. Wie moet de chaos dan onder controle krijgen, vragen ze zich af. De militairen worden gezien als een van de weinige machtsfactoren die orde op zaken kunnen stellen, ook al is het met harde hand.

De kans op een vreedzame oplossing in het ingewikkelde conflict dat noord en zuid, stad en platteland, arm en rijk, elite en massa verdeelt, wordt steeds kleiner. De kopstukken van de twee kampen, demonstratieleider Suthep Thaugsuban en premier Yingluck Shinawatra, graven zich in en komen elkaar niet tegemoet. Yingluck wil aanblijven, terwijl Suthep eist dat de gekozen regering vervangen wordt door een technocratische, niet-gekozen volksraad van wijzen.

Premier Yingluck Shinawatra is uitgeweken naar een plek 150 kilometer ten noorden van Bangkok. In de hoofdstad werd ze opgejaagd. Haar kantoor is al maanden het mikpunt van protesten en bezettingen door de oppositie. En ook haar tijdelijke onderkomen is meerdere keren bestormd door betogers. Yingluck is nog premier, maar haar toekomst ziet er somber uit.

De Thaise corruptiewaakhond doet onderzoek naar Yingluck. Ze wordt verdacht van plichtsverzuim omdat ze een stelsel opzette om rijstboeren te subsidiëren waarvan ze, volgens de aanklacht, had moeten weten dat het zou mislukken. Als ze schuldig wordt bevonden, kan ze gedwongen worden om af te treden.

Veldslag in Bangkok

Leiders van de roodhemden, een verbond van groeperingen die Yingluck steunen, hebben al aangekondigd zich op te maken voor een strijd als hun premier opzij wordt geschoven. „We moeten klaar staan om binnen 24 uur in Bangkok te kunnen zijn, met slechts één doel: het beschermen van democratie”, zei Nattawut Saikuar, een leider van de roodhemden. Als duizenden roodhemden vanuit hun machtsbasis in het noorden van het land naar Bangkok trekken, is de kans op een veldslag aanwezig.

De Thaise minister van Buitenlandse Zaken Surapong Tovichakchaikul riep gisteren Secretaris-Generaal Ban Ki-moon op om te bemiddelen. „Als wij de VN vragen om onderhandelingen te initiëren is er misschien een uitweg”, aldus Surapong. De Engelstalige krant Bangkok Post sloeg in het commentaar een wanhopige toon aan. „Begin nu met onderhandelen, nu er nog een weg terug is. Beperk de haat voordat hij een burgeroorlog ontketent. Handel nu, voordat het te laat is.”