Slob heeft gelijk, maar hij komt er te laat mee

Inhoudelijk heeft Arie Slob, de fractieleider van de ChristenUnie, groot gelijk. Strafbaarstelling van illegaliteit, zoals het kabinet zich heeft voorgenomen, is inhumaan en onpraktisch. Mensen die geen misdrijven plegen, horen niet in de gevangenis. Een straf louter omdat ze bestaan: als het kabinet goed zou luisteren naar wat het parlement eigenlijk vindt van dit plan, dan ontdekte het dat er geen meerderheid voor is. Dat die meerderheid slechts bestaat doordat de PvdA een verregaande concessie aan coalitiepartner VVD heeft gedaan, tegen haar eigen opvatting en de wens van de eigen partijleden in.

Het zou dus om meer dan één reden verstandig van het kabinet zijn als het zijn wetsvoorstel intrekt. De kans daarop is klein, omdat in het bijzonder staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) zich stevig heeft ingegraven. Recente uitlatingen die hij heeft gedaan, door het ‘kinderpardon’ dat hij van de PvdA moest slikken „het zuur” te noemen en de bestraffing van illegalen „het zoet”, getuigen niet alleen van een vreemde smaak. Ze tonen ook hoezeer de bewindsman en zijn partij gehecht zijn aan dit plan.

Teevens onhandige opmerkingen werkten wel als olie op het vuur. Of, om het in de woorden van Slob te zeggen, ze vormden de druppel die de emmer deed overlopen. Bij hem althans, zoals hij dinsdag liet weten in het televisieprogramma Eén op Eén. De leider van de ChristenUnie zette in wezen op termijn het voortbestaan van het tweede kabinet-Rutte op het spel door aan te kondigen dat zijn partij niet langer beschikbaar is om als deel van de ‘constructieve oppositie’ (C3) de coalitie in voorkomende gevallen aan een meerderheid in de Eerste Kamer te helpen. De twee zetels van de ChristenUnie zijn samen met die ene van de SGP en de vijf van D66 (de andere leden van C3) precies genoeg om op 38 van de 75 zetels te komen. Zo kwetsbaar is de positie van Rutte II.

Met die samenwerking is het wat de ChristenUnie betreft afgelopen als het kabinet zijn voorstel over de illegalen, ditmaal met steun van de PVV en wellicht CDA, toch door Tweede en Eerste Kamer loodst. Zelfs kabinetsvoorstellen waarover de ChristenUnie en de twee andere partijen in de Tweede Kamer al een akkoord hadden gesloten met het kabinet – participatiewet, bijstandswet – staan nu in de Eerste Kamer, volgens Slob, op losse schroeven.

Hoe principieel het verzet van de ChristenUnie tegen het illegalenvoorstel ook is, door als het ware zijn handtekening ook onder andere afspraken in te trekken, laat Slob ruimte voor twijfel over zijn betrouwbaarheid. Het kabinetsvoornemen om illegaal verblijf strafbaar te stellen stond al in het uit 2012 daterende regeerakkoord. De partijleider wist dat dus bij alle deals die hij met het kabinet sloot.