Opinie

Placebospeed voor de autorijdende burgers

De meest zichtbare resultaten van de kabinetten Rutte I en II vind je langs de snelweg. In plaats van één bord met de maximumsnelheid zie je er sinds de VVD in de regering zit meerdere onder elkaar, gescheiden door witte rechthoekjes met tijdstippen.

Het zijn typisch Nederlandse bordjes: bij een harde regel zijn ook de uitzonderingen strak gereguleerd. Geen cannabis kweken, tenzij je vijf planten of minder hebt.

In theorie hoeven die gestapelde verkeersborden geen probleem op te leveren. Even naar je klokje kijken, vervolgens naar je snelheidsmeter… In de praktijk heeft het mij al redelijk wat snelheidsboetes en onrust opgeleverd. Allereerst door gewenning: op stukken waar ik altijd 120 reed, bleek ik ’s avonds nog maar 100 te mogen. Bovendien geeft mijn TomTom nog wel die oude, enkelvoudige snelheden aan, en rijden veel andere weggebruikers ook harder: tegenstrijdige impulsen alom.

Autorijden is automatisme, waarbij verkeersborden niets anders zijn dan heel korte, bijna subliminaal opgevangen instructies. Rekenen en autorijden gaan niet goed samen. Dat bleek uit een experiment dat psycholoog/econoom Daniel Kahneman in Thinking, fast and slow aanhaalt. Proefpersonen die een ingewikkeld hoofdrekensommetje als 17 maal 89 moeten oplossen, doen dat extreem veel slechter wanneer ze tegelijkertijd een paar vrachtwagens aan het inhalen zijn.

Op een paar trajecten, op de A13 bij Rotterdam en de A10 bij Amsterdam, gaat de snelheid terug naar 80 kilometer per uur. Degenen die bij de invoering al waarschuwden dat dit gejakker de milieunormen ging overschrijden, hebben gelijk gekregen.

Het mooie is dat hier een onvermijdelijke precedentwerking van uitgaat. Zelf rijd ik vaak via de A44 van Den Haag naar Leiden of Amsterdam, en het verbaast me altijd dat je pal langs de woonwijk Stevenshof ineens naar 120 mag optrekken. Bewoners klagen daar al langer over, en het mooie is dat zulke protesten nu succesvol kunnen zijn. Straks zijn we van zowel die verwarrende borden als van die te hoge luchtverontreiniging af. Straks is het netto resultaat: de situatie van vóór de kabinetten Rutte.

Probeer je eens voor te stellen hoeveel vergaderingen, rapporten en juridische gevechten hiermee gemoeid zijn, wat een enorme wervelstorm aan papier en ambtenarenuren hier voorbij is getrokken, zonder resultaat. En met als inzet: louter symboliek. Want de tijdswinst van tien of twintig kilometer harder rijden is volkomen virtueel. De hele operatie is uitsluitend op touw gezet om autorijdende burgers een psychologisch steuntje in de rug te geven. Placebospeed.

Het heeft wat extra inkomsten via verkeersboetes opgeleverd, maar die zijn vast niet genoeg om de totale kosten van deze operatie te dekken.