James Bond-bankiers uit Zwitserland

VS voeren druk op Credit Suisse op op om gegevens van Amerikaanse spaarders vrij te geven

Topbestuurders van Credit Suisse, vlnr Romeo Cerutti, Brady Dougan, Robert Shafir en Hans-Ulrich Meister, leggen de eed af voor de Senaatscommissie.
Topbestuurders van Credit Suisse, vlnr Romeo Cerutti, Brady Dougan, Robert Shafir en Hans-Ulrich Meister, leggen de eed af voor de Senaatscommissie. Foto AFP

Ook ogenschijnlijk betrouwbare banken overtreden de wet. Als de financiële crisis de Amerikanen iets heeft geleerd, dan dat. En toch heerste deze week opwinding in de Verenigde Staten toen bekend werd dat de Zwitserse bank Credit Suisse duizenden klanten hielp om de Amerikaanse belastingdienst te omzeilen, waardoor miljarden dollars uit het zicht verdwenen.

„Wilt u hier zakendoen?”, foeterde de Democratische senator Carl Levin tegenover toplieden van Credit Suisse tijdens een hoorzitting in Washington. „Dan moet u zich aan de wet houden.” Zijn Republikeinse collega John McCain sprak hoofdschuddend van een „systematische campagne” om belastingontduikers bij te staan.

Credit Suisse is één van veertien Zwitserse banken die door de speciale onderzoekscommissie van de Senaat onder de loep zijn genomen. Uit een rapport van 181 pagina’s, dat deze week naar buiten kwam, bleek dat Credit Suisse in 2006 – het hoogtepunt van de campagne – 22.000 Amerikaanse rekeninghouders had, die tezamen goed waren voor 12 miljard dollar (nu 8,8 miljard euro). Over dat geld is geen belasting betaald aan belastingdienst IRS.

Ook is duidelijk dat de Zwitsers blijven weigeren om de namen van overtreders te overhandigen, zich beroepend op de Zwitserse wet. In de ogen van de Amerikanen is dit onaanvaardbaar – indien de Zwitsers in de VS actief willen blijven. Dat is waar senator Levin op doelde toen hij de Amerikaanse wet aanhaalde.

James Bond-achtige scènes

Levin en McCain klonken ook een tikje geamuseerd toen zij de methoden omschreven waarmee Zwitserse bankiers hun Amerikaanse klanten bijstonden. Materiaal voor een spionnenroman; James Bond-achtig, vonden de senatoren. Bankiers vlogen onder de radar, op toeristenvisa naar de VS. Ze troffen potentiële klanten op societyfeestjes in New York en de golfbanen in Florida.

Tijdens geheime ontmoetingen in hotels werden bankafschriften soms in tijdschriften verstopt en overhandigd. Na afloop werden de afschriften vernietigd. Er waren op afstand bestuurde liften voor geheim overleg, en een speciaal kantoor op de luchthaven van Zürich.

Wie The Wolf of Wall Street heeft gezien, kan zich voorstellen hoe het er aan toeging. Die speelfilm is gebaseerd op een waargebeurd verhaal; de Zwitserse filmscènes uit de jaren negentig sluiten aan op de omschrijvingen van de onderzoekscommissie.

De bank in het beklaagdenbankje heeft schuld bekend. „Het spijt ons zeer dat het er op lijkt dat sommige vermogensbeheerders van Credit Suisse de Amerikaanse wet hebben overtreden”, zei topman Brady Dougan tegen de Senaatscommissie. Maar Dougan legde de schuld bij kern van ‘rotte appels’ en ontkende dat het om systematisch wangedrag ging.

Bovendien beklemtoonde Dougan dat het allemaal vóór 2009 gebeurde, en dat Credit Suisse nalevingsmaatregelen heeft ingevoerd, die hij „de beste van de branche” noemde. Het ontwijken van de fiscus „is zeker niet ons zakelijk model”, zei Dougan.

De commissie heeft overigens ook geen goed woord over voor Justitie. Volgens Levin reageert dat ministerie traag en onvoldoende agressief op de tactieken die de Zwitsers ondersteunen. Suggestie van Levin: dreig met het afnemen van handelsvergunningen als een Zwitserse bank weigert om informatie over verdachte belastingontduikers over te dragen. Dat zal snel effect hebben, voorspelde de senator.