Provoceren en dan ’s ochtend weer achter de cornflakes

Het is niet langer in de mode om acteur Shia LaBeouf uit te lachen. Mislukte hipster? Zenuwinzinking? „Bij Shia ben je nu eerder geneigd tot een diagnose dan een oordeel”, aldus collega Stellan Skarsgård – Seligman in de film Nymphomaniac – in Berlijn. „Ik maak me zorgen om hem.”

LaBeouf, gewezen Disneysterretje, vechtersbaas en actieheld, was zojuist op de rode loper van de Berlinale verschenen met een bruine zak over zijn hoofd met het opschrift I AM NOT FAMOUS ANYMORE. Hij verliet eerder stuurs een persconferentie nadat hij het beroemde adagium over de zeemeeuwen, de trailer en de sardientjes van voetballer Eric Cantona had nageaapt.

Dat was bedoeld als performance. Medio december klaagde striptekenaar Daniel Clowes dat LaBeouf zijn werk in een internetfilmpje had geplagieerd, waarna LaBeouf via Twitter een barrage aan excuses afvuurde die stuk voor stuk geplagieerd bleken.

Dat viel slecht, maar na Berlijn kantelde de opinie. Want terug in Los Angeles, plagieerde LaBeouf onder het motto #IAMSORRY doodleuk Maria Abramovic’ performance The Artist is Present uit 2010. Voor de Cohen Gallery vormde zich een rij van vijf uur om tegenover de filmster te mogen zitten, opnieuw met een zak over het hoofd. Trok je die af, dan zag je de acteur huilen. Surrealistisch en schokkend, aldus critici. „Wij zijn beulen die op onze beurt wachten om een getroebleerd man te poken.” Een andere acteur plagieerde dat een deur verderop weer met #IAMSORRYTOO.

Dit weekeind kreeg LaBeouf zijn ultieme vindicatie: Hollywoods hipster-in-chief James Franco zalfde hem in The New York Times tot bona fide artiest in het kielzog van Joaquin Phoenix’ I’m Still Here (2010). In die geregisseerde publieke implosie nam Phoenix afscheid van acteren, liet een baard en vetrollen staan en rapte er in beschamende tv-optredens talentloos op los.

Sterren, aldus Franco, zijn het zichtbaarste deel van filmprojecten waar ze weinig over te zeggen hebben. Doen ze iets raars, dan slaan de media hysterisch op hol. Ze voelen zich speelbal, wat provoceren verleidelijk maakt: dan controleer je de mediahype. Dat is tevens legitieme mediakritiek: „overtrokken reacties op in essentie triviale acties onthullen de leegte achter het raison d’être (van de entertainmentpers)”.

Een andere motivatie gaf acteur Joaquin Phoenix ons in november in Rome: zijn nepinzinking was bedoeld om eigen angsten te overwinnen. Naar eigen zeggen ‘een nerveus wrak’, zocht Phoenix oncomfortabele situaties zonder script of meerdere takes. „Maar het bleef een rol”, zei hij. „’s Ochtends zat ik achter de cornflakes.”

Je hoopt dat ook bij Shia LaBeouf.