Jatsenjoek kandidaatpremier Oekraïne - VS bereid tot extra hulp

Oppositieleider Arseni Jatsenjoek.
Oppositieleider Arseni Jatsenjoek. Foto AFP/ Maurizio Gambarini

De pro-Europese oppositieleider Arseni Jatsenjoek is voorgedragen voor het premierschap in Oekraïne. De voordracht komt van de zogenoemde raad van Maidan, waar de politieke leiders van het protest, maatschappelijke organisaties en radicale groepen deel van uitmaken.

De aankondiging van de voordracht werd gedaan ten overstaan van een grote menigte op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, de centrale plek van de protesten tegen de regering de afgelopen maanden, meldt persbureau AFP.

Update 21.17: De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry heeft laten weten dat de VS bereid zijn Oekraïne boven op een lening van een miljard dollar (zo’n 730 miljoen euro) ook begrotingssteun te geven, zo bericht persbureau Reuters vanavond. Kerry maakte ook van de gelegenheid gebruik Rusland te waarschuwen dat militair ingrijpen in Oekraïne een “grote fout” zou zijn.

De voordracht van Jatsenjoek als premier moet morgen door het parlement worden goedgekeurd. Daar vindt de definitieve formatie van de nieuwe regering plaats door interim-president Oleksandr Toertsjinov. Andrij Desjtsjytsja (voor post Buitenlandse Zaken) en Oleksandr Sjlapak (voor post Financiën) zijn voorgedragen als ministers.

Dit gebeurde er vandaag verder rond de situatie in Oekraïne:

  • Tegen de afgezette president Viktor Janoekovitsj is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd
  • Het is onrustig op het etnisch Russische schiereiland de Krim, waar rellen waren tussen etnisch islamitische Tataren en pro-Russische demonstranten
  • De Russische president Poetin heeft vandaag het leger in West-Rusland bevolen de staat van paraatheid te testen met een militaire oefening. Onze buitenlandredacteur Hubert Smeets zei dat Rusland zo wilde laten zien klaar te staan om te reageren op de gebeurtenissen in Oekraïne, iets wat de Russische regering overigens ontkent.
  • De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei vandaag dat de VS hoopt dat Rusland het conflict in Oekraïne “niet ziet als een vervolg van de Koude Oorlog”. Rusland moet volgens Kerry niet interveniëren in Oekraïne.
Tienduizenden mensen waren vanavond op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev bijeen om de voordrachten voor de nieuwe regering te horen.

Tienduizenden mensen waren vanavond op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev bijeen om de voordrachten voor de nieuwe regering te horen. Foto AFP/ Bulent Kilic

Stroomversnelling ontwikkelingen na escalatie geweld

Protestleider Jatsenjoek werd vorige maand door de vorige week afgezette president Viktor Janoekovitsj al het premierschap aangeboden als tegemoetkoming voor de demonstranten. Dat voorstel werd toen afgewezen.

Maar sindsdien is er Oekraïne veel gebeurd. De protesten tegen de regering kwamen vorige week tot een gewelddadige, dodelijke escalatie na een periode van relatief minder onrust. Tientallen mensen kwamen om het leven, het centrum van hoofdstad Kiev was verworden tot oorlogsgebied.

De politieke ontwikkelingen raakten in een stroomversnelling. Eerst werd al besloten dat de macht van Janoekovitsj zou worden ingeperkt door terug te gaan naar de wet van 2004. Ook werd oud-premier en oppositiefiguur Joelia Timosjenko vrijgelaten uit de gevangenis.

Kort daarna stemde het parlement voor het afzetten van Janoekovitsj. Oleksandr Toertsjinov werd door het parlement benoemd tot interim-president. Nieuwe verkiezingen staan gepland voor 25 mei. Janoekovitsj is op de vlucht en wordt inmiddels internationaal gezocht vanwege misdaden. Hij zou zich mogelijk op de Krim, een pro-Russisch schiereiland, schuilhouden.

Protesten begonnen in november

De protesten in het land braken eind vorig jaar uit omdat Janoekovitsj weigerde een samenwerkingsovereenkomst met de Europese Unie te ondertekenen. In plaats daarvan zocht de president toenadering tot Rusland.

Andere ontwikkelingen in Oekraïne

De rand van de financiële afgrond
Nu de politieke crisis voorlopig is bezworen, is de economische noodtoestand in het land een volgend struikelblok. Rusland heeft nu twee tranches van 2 miljard uit een eerder aangekondigd hulppakket achtergehouden. Russische banken als VTB en Sberbank willen Oekraïne geen nieuwe leningen geven. Russische banken hebben in totaal zo’n 30 miljard dollar in het land uitstaan.

Rusland showt militaire macht
Rusland wil zijn militaire aanwezigheid wereldwijd uitbreiden en vraagt landen in Latijns-Amerika, Azië en elders om toestemming om hun havens te gebruiken voor zijn oorlogsbodems. Het Kremlin is volgens Russische persbureaus onder meer in gesprek met Algerije, Cyprus, Nicaragua, Venezuela, Cuba, de Seychellen, Vietnam en Singapore, meldt persbureau AP. Het gaat om het gebruik van havens en om toegang tot luchtmachtbases voor het bijtanken van gevechtsvliegtuigen.