Opinie

Libië: recordhouder coups

Een film die zo’n dertig jaar geleden indruk op me maakte was Lion of the Desert over de Libische onafhankelijkheidsstrijder Omar al-Mukhtar (Anthony Quinn met zijn ruige kop). Het liep slecht met Omar al-Mukhtar af. Hij werd door de Italiaanse koloniale autoriteiten gevangengenomen, gefolterd – ach, die prachtige onverzettelijkheid op het filmdoek! – en in 1931 op 70-jarige leeftijd opgehangen.

Ik moest aan hem denken toen ik vorige week op Twitter een foto zag van zijn 90-jarige zoon Mohammed, nadat hij had gestemd in de verkiezingen voor een grondwetgevende vergadering. Hij was een van de weinigen die dat deed, relatief dan. Een opkomst van een kleine 500.000 is wel veel mensen, maar op 3,4 miljoen stemgerechtigden een kleine minderheid. Ja, waarom zou je stemmen in een land waar niet de gekozen autoriteiten maar zwaarbewapende milities de orders uitdelen? Met dank aan het gebrek aan westerse nazorg na de val van Gaddafi, maar dit terzijde.

De afgelopen tien dagen werden ook twee couppogingen ondernomen. Twéé. Nog een keer Twitter (ja, ik ben Twitteraddict). @United4Libya: „we breken het record als we voor het eind van de maand een derde coup hebben. Oude record ook van ons, 2 pogingen in een maand. #Libya”. @iyad_elbaghdadi bracht daartegen in: „Het probleem met het Libië- coupverhaal is dat bij een coup het leger de regering overneemt, en Libië heeft geen van beide”.

Aanleiding tot die couppogingen was het besluit van het Nationaal Congres, het gekozen parlement, op 4 februari om zijn termijn met een jaar te verlengen. De eerste couppoging, tien dagen later, was van generaal Hafter, die meedeelde het parlement en het kabinet naar huis te hebben gestuurd. Zijn troepen waren in Tripoli, zei hij. Iedereen lachte zich wild. Die Hafter, die had helemaal geen troepen! Maar vier dagen daarna werd er toch minder hard gelachen toen twee machtige milities het parlement vijf uur de tijd gaven om op te stappen. Na lange onderhandelingen maakte premier Zeidan opgelucht bekend dat „het verstand had gezegevierd” en „een compromis was bereikt”. Ik heb niet kunnen ontdekken wat dat compromis inhoudt, maar ik doe een gok: afgekocht?

De regering heeft zo’n beetje alle milities op de loonlijst in een poging ze koest te houden. Maar het zijn ondankbare honden. Want Zeidan zelf is al eens kort gegijzeld, en de coupmilities zogezegd waren officieel loyaal aan het leger. En het leger, aan wie gehoorzaamt dat eigenlijk? In elk geval weigerde het om Hafter te arresteren. Want het erkende de legitimiteit van het parlement niet meer.

Heel interessant dat milities en andere niet-gekozen groepen zich zo druk maken om de legitimiteit van het parlement. Intussen beloven die couppogingen en de lage opkomst bij de verkiezingen weinig goeds. Hoeveel gezag heeft die grondwet als er al een grondwet van komt?

Omar al-Mukhtar draait zich om in zijn graf.