Van wie ís deze revolutie eigenlijk?

De president is spoorloos en zijn oude rivale is weer op vrije voeten Ondertussen vragen hongerige struisvogels zich af wanneer de dictator weer thuiskomt Absurd filmscenario? Werkelijkheid in Kiev

Het is een prachtig verhaal en als je de zwarte bladzijdes wegdenkt wou je dat het waar was: de verbannen engel die na een volksopstand terugkeert als godin. Zo wordt Joelia Timosjenko, de voormalige Oekraïense premier die bijna drie jaar in de gevangenis zat, door sommigen onthaald op Maidan, het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, het plein van de Oekraïense revolutie.

De gehate president Janoekovitsj zette zijn aartsvijand Joelia – heldin tijdens die andere revolutie, in 2005 – na een showproces achter de tralies. En nu juichen haar aanhangers haar weer toe: „Eindelijk vrij! Joelia, Joelia!” klinkt het op Maidan, waar Timosjenko een half etmaal na haar vrijlating een emotionele toespraak houdt.

Maar verderop in de stad bij het parlementsgebouw houden studenten borden omhoog met de teksten ‘Stuur Joelia met pensioen’ en ‘2014 is geen 2005’.

„Types als Joelia zijn medeplichtig aan het corrupte systeem waar we de afgelopen maanden juist tegen hebben gevochten”, zegt Sergej, student economie. Hij verwijst naar de bedenkelijke deals over gasleveranties die Joelia Timosjenko destijds als premier sloot met de Russische president Poetin. De Timosjenko-familie werd er beter van, zegt Sergej, maar de Oekraïense burger betaalde de prijs.

„Vooruit, ze is één haar beter dan Janoekovitsj, maar echt niet meer dan dat.”

Na dagen van geweld op straat, waarbij naar schatting 80 doden vielen, probeerde Kiev dit weekend opgelucht adem te halen. „De president is op de vlucht, dit keer is de revolutie gelukt”, schreeuwt Anita, een veertiger, die met haar vriendinnen de straat op is gegaan. Zonder motorhelm. „Dat is niet meer nodig nu de sluipschutters van de president er ook vandoor zijn”, zegt ze.

De opluchting is slechts van korte duur. Want de vraag dringt zich op: van wie ís deze revolutie eigenlijk? Van de straat, vinden de hardliners die de afgelopen drie maanden op Maidan de protesten organiseerden.

Maar ‘Maidan’ is een allegaartje: AutoMaidan, Zelfverdediging, Rechtse Sector, Democratische Alliantie, Groep 1 December – het is maar een greep.

En dan zijn er nog de politieke kopstukken namens de oppositie in het parlement. „Europeanen en Amerikanen nemen oppositiefiguren als ex-bokser Klitsjko en academicus Jatsenjoek serieus, maar daar kunnen wij niet op bouwen”, zegt Sergej.

Op wie dan wel? Voorlopig is Oleksandr Toertsjinov als interim-president aangesteld. Uiterlijk morgen, luidt zijn decreet, moet het parlement een nieuwe regering vormen.

Een familie-uitje: naar het luxe huis...

„We zien het wel, nu eerst genieten!” lacht Ivan Farina, een bijna-gepensioneerde ingenieur die driftig toeterend zijn auto manoeuvreert op een drukke uitvalsweg ten noorden van Kiev. Naast hem zijn schoonzoon Stanislav. Op de achterbank zijn dochter Oksana en nichtje Halina. Koekjes en drinkyoghurt zijn aan boord, „want dit gaat nog wel even duren”, waarschuwt Ivan.

Net als duizenden stadsgenoten zijn ze op weg naar het ‘Monaco aan de Dnjepr’, het buitenverblijf van de gevluchte president Janoekovitsj.

De verhalen over Janoekovitsj’ luxueuze landerijen waren bekend. „Maar nu kunnen we eindelijk met eigen ogen zien hoe de president zich wentelde in perverse rijkdom”, zegt schoonzoon Stanislav.

Op vijf kilometer afstand van het terrein is er al geen doorkomen meer aan. Ivan zet de auto in de berm en de familie sluit zich aan in de stoet die over een modderige weg verder trekt. Links en rechts staan half-afgebouwde villa’s van nieuwe rijken, grote en kleine oligarchen die loyaal waren aan Janoekovitsj. Hun huizen lijken nu verlaten.

Na een uur lopen door de stromende regen stuit de menigte op een geduldig wachtende rij voor het gouden hek – de ingang naar het ruim 140 hectare grote landgoed.

Onder toezien van paramilitairen van Zelfverdediging worden de bezoekers één voor één toegelaten. „Laat op het terrein alle bewijzen van Janoekovitsj’ misbruik intact!” klinkt de strenge boodschap.

Na een uur wachten in de rij mogen ook Ivan en zijn familie door de poort.

„Waar is de gouden wc-pot van de dicator?” vraagt nichtje Natalja die voorop gaat.

Ivan, Stanislav en Oksana zijn muisstil. Verbijsterd. Ze volgen het pad langs de golfbaan die Janoekovitsj aanlegde op het terrein dat hij zich in 2010 toe-eigende. „Hier stond in de Middeleeuwen een klooster”, fluistert Stanislav vol ontzag. „Janoekovitsj maakte er zijn eigen staat in een staat van.”

...en de struisvogels van Janoekovitsj

In de privédierentuin kijken hongerige struisvogels met vragende ogen naar de bezoekers. Hun baas, de president, is krap 24 uur geleden in allerijl per helikopter vertrokken, met aan boord cash geld, goud en juwelen. Wanneer komt-ie weer thuis? Wie komt de struisvogels voederen?

Na een wandeling langs de dierenkooien, de paleizen, de hangars met klassieke auto’ en het nagebouwde Spaanse galjoenschip, slaat de familie linksaf, richting de hofvijvers. „Dit is helemaal afro-dictator-style”, zegt Stanislav. „Alleen de krokodillen, die je politieke vijanden opvreten, ontbreken.”

Nichtje Halina gaat in één van de paleisjes op zoek naar de gouden wc-pot, waarover ze in de Oekraïense media heeft gelezen. Maar als ze eindelijk de bewuste badkamer heeft gevonden, is ze teleurgesteld. Er blinkt weliswaar goud, maar het zijn slechts de wc-borstelhouder en de kranen van het bidet. Pot en bril zijn van wit marmer.

Halina: „De kranten hebben gelogen, wie kun je vandaag de dag nog vertrouwen?”