Een les voor de heidense Twitteraar

Een van de grootste liefhebberijen van Italianen is roddelen. Wanneer je tijdens je middagwandelingetje na de lunch op de piazza toevallig een goede vriend tegen het lijf loopt of wanneer je vrienden ontmoet bij het aperitief, is het eerste gespreksonderwerp een uitgebreide analyse van de gemeenschappelijke vrienden- en kennissenkring. Iedereen wil tot in detail alles over iedereen weten.

Toen ik zelf vijf jaar geleden naar Genua kwam en toen ik er na een week of twee te lang was gebleven om nog een toerist te kunnen zijn, voelde ik de zuigende nieuwsgierigheid van de Genuezen van alle kanten. Ze moesten weten wie ik was, wat ik deed en waarom. Binnen een weekje wist iedereen alles van mij.

Roddelen is meer dan een liefhebberij. In een samenleving die erg gebaseerd is op oude patronen van patronage, nepotisme, wederkerigheid van gunsten, reputatie en het hebben van de juiste contacten, is het van levensbelang.

Maar als het aan paus Franciscus ligt, is het afgelopen met die praatjes. Vorige week zondag heeft hij tijdens het Angelus en bij twee gelegenheden daarna een frontale aanval ingezet tegen de roddel en achterklap. Dat soort achterbakse praatjes vervuilen de ziel, zei hij. „Als ieder van ons zou proberen te vermijden om over anderen te kletsen, zou hij een heilige worden.” Hij verbijsterde de gelovigen door zelfs zo ver te gaan om te stellen dat je kunt laten zien dat je de liefde van Jezus hebt begrepen als je laat zien dat je in staat bent om je te verzoenen met je medemens. Dat is zelfs belangrijker dan om devotie te tonen voor de Heer in het gebed.

Dit is revolutionairder dan het misschien klinkt. Voor de traditionele katholieke gelovige is liefde voor de Heer de basis van alles. Als je dat maar hebt, komt de rest ook wel goed. En het gebed is je persoonlijke hotline met God. Het collectieve gebed is de kern van de mis en het hart van de kerk. En dan is er nu opeens een paus die zegt: laat dat nou maar allemaal even zitten en concentreer je er nu eerst maar eens op om aardig te zijn voor andere mensen, om te beginnen door geen nare dingen over ze te zeggen.

Ik moest denken aan de Nederlandse volkssport om Jan en alleman via Twitter de huid vol te schelden en te bedreigen. „Bij alles wat je zegt, moet je voordat je het zegt bij jezelf nagaan of het voortkomt uit haat of uit liefde”, zei de paus. Dat is een les waarmee zelfs heidense Twitteraars hun voordeel kunnen doen.