E-books kunnen gewoon niet goedkoper

Deze maand ontstond er ophef over de hoge prijzen van e-books // Uitgevers zouden hoge winstmarges nastreven // Maar de kosten zijn gewoon hoog, zeggen zij, vooral door het btw-tarief van 21 procent

Veel te duur! Dat was de afgelopen weken de klacht over de prijs van digitale boeken. Omdat de boekenbranche onredelijke bedragen vraagt voor e-books, zou het illegale aanbod erg verleidelijk worden.

Middenin de Polarecrisis wees onderzoek uit dat Nederlanders op grote schaal illegaal e-books downloaden. De schuldige was snel gevonden: „Uitgevers vonden dat een e-book best 10 tot 12 euro mocht kosten”, aldus schrijver Kluun in een opiniestuk in de Volkskrant. „Het boekenvak bevordert eerlijk zijn niet erg”, oordeelde het hoofdredactioneel commentaar van deze krant. Maar zijn e-books echt te duur?

De meeste e-books zijn inderdaad maar een paar euro goedkoper dan hun papieren pendant. Zo betalen klanten voor de papieren versie van Annejet van der Zijls biografie Gerard Heineken 19,95 euro en voor het e-book 13,99 euro. Toch blijkt uit een rondgang langs uitgevers, boekhandelaars en tussenpersonen dat zij meestal minder verdienen aan e-books dan aan papieren boeken.

Uitgevers ontvangen na aftrek van de korting voor de webwinkel, royalty’s en digitalisering- en distributiekosten iets meer dan vier en een half euro voor het gemiddelde, pas verschenen e-book. Daarvan betalen zij redactiewerk, marketing en bedrijfskosten. Dezelfde berekening levert voor papieren boeken een gunstiger beeld op: 6,91 euro voor de uitgever, na aftrek van de boekhandelkorting, royalty’s en druk- en distributiekosten.

Hoog btw-tarief

Waar komt dat verschil vandaan?

Een belangrijke oorzaak is het hoge btw-tarief op e-books: 21 procent, ten opzichte van 6 procent voor het papieren boek. Deze onevenwichtigheid is de boekenbranche al jarenlang een doorn in het oog. Overigens betalen Amazon, Apple en de Canadese e-bookverkoper Kobo slechts 3 procent btw over e-books, omdat hun hoofdkantoren gevestigd zijn in Luxemburg. Nederland houdt zich aan EU-regelgeving over ‘digitale diensten’ als e-books, Luxemburg niet.

E-books hoeven niet te worden gedrukt en gedistribueerd. Maar dat betekent niet dat ze veel goedkoper in de markt kunnen worden gezet. Het uitblijven van druk- en distributiekosten levert voor het gemiddelde boek een besparing op van zo’n 10 procent.

Hoe is het dan mogelijk dat Engelstalige e-books vaak veel goedkoper zijn? De grotere afzetmarkt is een reden, evenals de manier van werken van Amazon. Sinds de lancering van Amazons eigen e-reader, de Kindle, verkoopt het technologiebedrijf populaire e-books onder de kostprijs om dusdoende een groot marktaandeel te bemachtigen. Die werkwijze heeft er volgens critici toe geleid dat klanten gewend zijn geraakt aan lage prijzen voor e-books.

Veel geld naar marketing

Webwinkels ontvangen meestal zo’n 30 procent van de winkelprijs van het e-book. Per verkocht e-book gaat zo’n 60 cent aan transactiekosten naar iDEAL of een creditcardmaatschappij. Boekhandelaren bedingen meestal zo’n 40 procent van de winkelprijs. Voor beide geldt: hoe groter de winkel, hoe beter de onderhandelingspositie. Webwinkels lijken misschien minder kosten te hebben dan fysieke winkels, maar besteden veel geld aan marketing.

Auteurs verdienen over het algemeen iets minder met digitale dan met papieren boeken, maar het scheelt niet veel. Volgens het standaardcontract van de Vereniging Voor Letterkundigen krijgen auteurs 10 procent van de nettowinkelprijs van een papieren boek. Met e-books verdienen zij 25 procent van de door uitgevers ontvangen netto-opbrengst. Een e-book van 15,95 euro levert een auteur vaak meer op dan hetzelfde papieren boek van 19,95 euro.