Wie krijgt de villa als je geen kinderen hebt?

Het kan moeilijk zijn voor kinderloze mensen om te bepalen wat er moet gebeuren met hun nalatenschap. Er moet veel worden vastgelegd. „Je kunt wel een neef vragen alles af te handelen, maar die zadel je met veel rompslomp op.”

Erica Bronkhorst (49) woont samen met haar partner John Beelen (51) in een historisch pand. Een bijzonder huis, vertelt ze: het hoorde bij een voormalige blekerij, waarvan veel historisch materiaal, zoals foto’s en kasboeken, bewaard is gebleven. Het huis en de bijbehorende percelen zijn al eeuwen in de familie van John Beelen. „We hebben altijd gedacht dat we het huis zouden nalaten aan onze kinderen, maar die hebben we helaas niet gekregen.” Ze zijn dol op hun zeven neefjes en nichtjes. „We willen onze bezittingen graag aan hen nalaten, maar hoe verdeel je een huis in zevenen zonder dat je het aan een vreemde verkoopt? Want dat is echt uitgesloten voor ons.” Ook willen ze de neefjes en nichtjes later niet opzadelen met de kosten voor onderhoud en het in stand houden van het gemeentelijk monument in de achtertuin: een bakkershuisje uit 1650. „Alhoewel we pas rond de vijftig zijn, denken we nu toch al regelmatig na over hoe we onze nalatenschap moeten regelen. We zijn er nog niet uit.”

Marleen Verspoor legt zich met haar bedrijf Via Verspoor toe op de begeleiding en afhandeling van nalatenschappen en weet hoe moeilijk het kan zijn voor mensen zonder kinderen om te bepalen wat er moet gebeuren met hun erfenis. Jaarlijks spreekt ze zo’n 40 tot 45 kinderloze stellen en alleenstaanden. „Mensen die heel bewust nadenken over een passende bestemming voor wat ze hebben opgebouwd.”

Huis voor de poes

Mensen weten vaak wel welke doelen ze níét willen steunen, maar niet precies wat ze dan wel met hun erfenis willen. „Al pratend kan een goede luisteraar wel signalen opvangen”, zegt Verspoor. „En als ik bij mensen thuis kom, zie ik aan hun woonomgeving vaak wat belangrijk voor hen is. Via veel vragen ontdekken mensen zelf gaandeweg waar hun hart ligt.”

Met een testament waarin de bestemming van de nalatenschap is vastgelegd, zijn mensen er nog niet als ze geen kinderen hebben. Want wie haalt het huis leeg? Wie regelt de uitvaart? De financiën? Wie zegt abonnementen op? Wie zorgt dat de poes een nieuw huis krijgt? Wie zorgt dat de kunst bij een veilinghuis belandt en niet bij de kringloopwinkel? „Als je geen kinderen hebt, kun je eigenlijk niet zonder executeur”, zegt Nora van Oostrom van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. „Je kunt wel een neef of vriend vragen alles af te handelen, maar die zadel je met veel rompslomp op. Kijk maar eens om je heen in je eigen huis en probeer je voor te stellen wat het aan tijd en gedoe kost om alles te regelen en weg te werken. Persoonlijk vind ik dat je dat een familielid niet moet aandoen. Ik denk dat erfgenamen soms liever wat minder erven en wat geld kwijt zijn aan een executeur.”

Als je naaste familie hebt, kun je hun vragen de uitvaart te regelen en vragen of zij belangstelling hebben voor bepaalde sieraden of spullen. Dan kun je dat familielid aanstellen als uitvaartexecuteur en de spullen waar belangstelling voor is als legaat opnemen in je testament of noemen in een codicil.”

Schemersituaties

Om de afwikkeling in goede banen te leiden, is er het zogeheten nalatenschapsdossier. In het testament staat ‘wie wat krijgt’, in het dossier staan de praktische zaken. Denk aan de code van de kluis, het telefoonnummer van de buurvrouw, wachtwoorden, bankgegevens en eventuele bezittingen in het buitenland.

Wat mensen nogal eens vergeten, zijn schemersituaties. Ze denken in leven en dood, maar bedenken niet wat er moet gebeuren als ze bijvoorbeeld dement worden. Wie verkoopt je appartement als je na een hersenbloeding niet meer thuis kunt wonen en je geen kinderen hebt die dat regelen?

Daarvoor bestaat sinds enkele jaren het levenstestament: één of meerdere volmachten voor één of meer levensexecuteurs, personen die het volste vertrouwen hebben van degene die het laat opstellen. Zij mogen bijvoorbeeld financiële zaken afhandelen of bepaalde goederen alvast verdelen of verkopen. Maar het gaat ook over medische beslissingen. Het komt regelmatig voor dat er twee levensexecuteurs worden benoemd: één voor de zakelijk kant en één voor de medische beslissingen. Verspoor: „Veel van mijn klanten hebben een kaartje in hun portemonnee met de gegevens van degene die moet worden gewaarschuwd als hun iets overkomt. Anderen hangen een kaart bij de deur met aanwijzingen in geval van nood.”

Al moet iemand die geen kinderen heeft veel vastleggen om de nalatenschap goed te regelen, het is een misverstand dat een nalatenschap met kinderen minder ingewikkeld is. Verspoor: „Die kinderen kunnen in het buitenland wonen, een drukke baan en jonge kinderen hebben of zelf al oud zijn. Ik was ooit betrokken bij de nalatenschap van iemand van 100 jaar. Er was een kapitale villa van bijna 2 miljoen die al twee jaar te koop stond. De vier kinderen ruzieden eindeloos over de laatste tienduizend euro van de vraagprijs. Dat ging dus om 2.500 euro per persoon. Als ze nog wat langer hadden doorgeruzied, waren ze dat geld kwijt geweest aan de hoge vaste lasten en een mediator. Die discussies en emoties heb je in elk geval niet als er geen kinderen zijn.”