Ook dit is

Noord-Korea

Achtergrond //

Deze week verscheen een VN-rapport over de strafkampen en de gevangen in Noord-Korea. Maar hoe ziet het leven buiten de kampen er eigenlijk uit?

tekst Floris van Straaten

31016) -- PYONGYANG, Oct. 16, 2013 (Xinhua) -- Photo released by Korean Central News Agency (KCNA) on Oct. 15, 2013 shows the facilities of the Munsu Water Park in Pyongyang, the Democratic People's Republic of Korea (DPRK). A completion ceremony was held here Tuesday for the Munsu Water Park which covers an area of 10.9 hectares with both indoor and outdoor facilities. (Xinhua/KCNA) (zw)

Wat de machthebbers in Pyongyang betreft, kunnen kinderen niet vroeg genoeg worden gedrild tot loyale volgelingen van het bewind van de Kims. Alles in Noord-Korea is tenslotte gericht op het bestendigen van het stalinistische regime. Al op de kleuterschool krijgen ze ingeprent dat de vader des vaderlands, Kim Il-sung, zijn zoon Kim Jong-il en zijn kleinzoon Kim Jong-un, de huidige leider, altijd vereerd moeten worden en onfeilbaar zijn.

Het onderwijs zelf is slechts van secundair belang, het belangrijkste is dat kinderen leren de orders van het regime blindelings te volgen. Daarom krijgen ze al vanaf hun kleutertijd lessen in de ideologie van de Kims. „Je wordt gehersenspoeld”, verklaarde een getuige, die anoniem wilde blijven, tegenover de commissie van de Verenigde Naties die deze week een rapport over het land uitbracht. „Je kent het leven in de buitenwereld niet. Je wordt geïndoctrineerd vanaf het moment dat je kunt praten, vanaf een jaar of vier.”

Als een kind bijvoorbeeld aanleg heeft voor tekenen, spoort elke onderwijzer zonder uitzondering hem aan een portret van Kim Il-sung te maken. Een kind hoeft dan voor inspiratie maar naar de muur van zijn lokaal te kijken, waar de portretten van de opperste leiders altijd hangen. Zoals er trouwens ook thuis verplicht drie afbeeldingen zijn opgehangen: een van Kim Il-sung, een van Kim Jong-il en een van beiden tezamen. Het is waarschijnlijk een kwestie van tijd voordat de Noord-Koreanen het bevel krijgen ook het portret van de ‘Dierbare Geachte Maarschalk’ Kim Jong-un aan de muur te hangen.

En wee degene die de portretten niet met respect behandelt. Wie ervoor staat, wordt geacht te buigen. Een man die per ongeluk een oude krant met een portret van Kim Jong-il gebruikte om wat viezigheid op te vegen, werd prompt naar een kamp voor politieke gevangenen gezonden. Zelfs wie de beeltenissen van de opperste leiders niet tijdig afstoft, riskeert al een enkele reis naar een van de strafkampen. Dat laatste overkwam ook een auteur, die per ongeluk een keer de naam van Kim Il-sung fout spelde.

Veelvuldig ook worden de schoollessen gestaakt. Dan is het weer tijd voor eindeloze repetities voor massale parades en dansvoorstellingen, die dienen tot meerdere eer en glorie van de leiders. Graag schotelen de autoriteiten beelden hiervan voor aan de buitenwereld. Maar voor de buitenlandse kijkers blijft verborgen dat kinderen en studenten hiervoor elke dag vaak zes tot twaalf uur per dag worden gedrild, soms wel een jaar lang. Vaak raken kinderen bij de meer acrobatische oefeningen gewond en, vooral in de hete zomermaanden, vallen ze flauw. „Iedereen die bij herhaling fouten bleef maken, moest voor straf tot middernacht op het trainingsterrein blijven”, aldus een voormalige studente die getuigde voor de onderzoekscommissie.

Biecht- en kliksessies

Kinderen moeten ook al van jongs af aan wekelijks sessies bijwonen waarbij ze, in groepjes, hun fouten opbiechten en >> >> kritiek leveren op andere kinderen. Ze mogen pas gaan zitten als ze kritiek hebben geleverd op een ander kind. Ook volwassenen moeten, na het werk, verplicht blijven deelnemen aan zulke ‘biecht- en kliksessies’.

Vanaf hun zevende moeten alle kinderen lid zijn van de Kinderbond. Later kan dat uitmonden in een partijlidmaatschap: een privilege dat maar voor zo’n 15 procent van de 25 miljoen Noord-Koreanen is weggelegd. Zo’n partijlidmaatschap biedt kans op meer geld, meer eten, meer prestige en een betere opleiding voor je kinderen.

Als de kinderen iets ouder zijn, een jaar of zeventien, wordt ook van hen verwacht dat ze zich aansluiten bij een vrijwillige werkbrigade, die gebouwen of wegen bouwt. Wie zich daarbij onderscheidt, vergroot zijn kansen op het partijlidmaatschap.

Niet alle kinderen volgen dit patroon. Vooral op het platteland is de armoede vaak zo schrijnend en is er zo weinig eten dat veel kinderen, al dan niet weggestuurd door hun wanhopige ouders, aan het zwerven raken. Veel van deze zogenoemde Kotjebi (Bloemzwaluwen) proberen illegaal de relatief welvarende hoofdstad Pyongyang te bereiken. Daar valt meer voor hen te halen. Soms worden ze opgepakt en teruggestuurd. Dat gebeurde ook in 2010 op last van Kim Jong-un, die toen overigens nog slechts ‘kroonprins’ was.

De VN-commissie sprak een naderhand gevlucht kind, dat was opgepakt bij een mislukte vluchtpoging per trein naar Pyongyang. Daarop belandde ze in een opvangcentrum, dat was gevestigd in enkele kamers in een donker souterrain. Zij en de andere kinderen hadden alleen een emmer om hun behoefte in te doen. Een paar keer per dag kregen ze een bordje waterige, zoute soep met een paar schilfers groente erin. Ze zei altijd honger te hebben gehad. Tot haar geluk werd ze vier maanden later door haar ouders opgepikt uit dit naargeestige oord.

Noord-Koreanen kunnen niet zomaar op eigen houtje besluiten om zich op een bepaalde plaats te vestigen of bepaald werk te kiezen. Dat is allemaal in handen van de autoriteiten. Die verdelen hun gunsten op basis van het zogeheten Songbun-systeem. Het regime bepaalt tot welke klasse je behoort en in hoeverre je bent te vertrouwen. Er zijn drie klassen: hoog (28 procent van de bevolking), ertussenin (45 procent) en de groep van ‘wankele en vijandige’ elementen (27 procent).

Mensen die in het buitenland zijn geboren (bijvoorbeeld in Zuid-Korea) of anderszins verdacht zijn, belanden vaak in die laagste klasse en worden in de noordelijke provincies tewerkgesteld in de landbouw of in de mijnen. Ze mogen niet zonder toestemming naar Pyongyang reizen. Een stelsel van wachtposten aan de provinciegrenzen houdt daarop toezicht.

Wie in de laagste Songbun-categorie zit, wordt ook sneller en strenger gestraft. De hoogste Songbun daarentegen heeft toegang tot meer welstand, een betere opleiding, beter eten en meer vertier. Huwelijken tussen mensen uit verschillende Songbun-klassen zijn niet toegestaan. Er zijn overigens volgens sommige Noord-Korea-experts aanwijzingen dat het Songbun-systeem op zijn retour is en dat geld en rijkdom steeds meer een bepalende factor worden.

Big Brother kijkt mee

Thuis kijkt, luistert en spreekt Big Brother altijd mee. Dat gebeurt onder meer via >> >> een buurtbewakingscomité, dat zo nauwkeurig mogelijk bijhoudt wie bij wie op bezoek gaat en wat er gebeurt in de buurt. Het heeft ook de bevoegdheid om zomaar woningen binnen te gaan, zelfs ’s nachts. Ook heeft het regime allerlei geheime informanten tot haar beschikking. Het heeft bovendien in elk huis een geluidsinstallatie laten aanbrengen. Daarop is de staatsradio te beluisteren. Deze kan niet worden uitgezet, hooguit zachter. Van tijd tot tijd wordt er gecontroleerd of de radioverbinding in de huizen nog in orde is.

Steeds meer Noord-Koreanen luisteren illegaal naar buitenlandse radiostations, die vanuit Zuid-Korea uitzenden. Anderen kijken naar buitenlandse soaps of naar Noord-Korea gesmokkelde dvd’s en cd’s. Ook wordt steeds meer met usb-sticks gewerkt. De autoriteiten leggen zich daarbij niet neer. Smokkelaars van deze artikelen worden soms gevangen gezet en geëxecuteerd. Ook worden er soms invallen gedaan bij mensen thuis om te zien of ze naar illegaal beeldmateriaal kijken. Veel mensen zetten met bonkend hart hun cd’s op. Eén man schrok zo, toen hij mensen aan zijn deur hoorde, dat hij zijn cd-speler met inhoud snel het raam uitgooide.

Onder Kim Jong-un zijn de controles verscherpt. Ook de toegenomen contacten via mobiele telefoons, vooral in de grensstreek met China, waarvandaan mensen met uit China geïmporteerde telefoons ook naar het buitenland kunnen bellen, baren de autoriteiten zorgen.

Extra beperkend zijn de regels voor vrouwen, met name jonge vrouwen. Die mogen van de conservatieve communistische mannen bijvoorbeeld niet op de fiets rijden of broeken dragen. Voor jonge vrouwen staat de arbeidsmarkt bovendien maar in beperkte mate open. Ze zijn ook kwetsbaar. Veel mannelijke functionarissen misbruiken hun ambt door seksuele gunsten te verlangen in ruil voor bepaalde diensten of vergunningen. De kans dat zij zich naderhand moeten verantwoorden is gering.

Vrouwelijke kostwinners

Toch spelen vrouwen een sleutelrol in de economie, maar dat geldt vooral voor de groep vrouwen van boven de veertig. Terwijl hun mannen hun tijd in opdracht van de autoriteiten vaak verdoen in zeer slechtbetaalde banen of in het leger (waar velen meer dan tien jaar dienen), verdienen veel vrouwen aanzienlijk meer op particuliere markten, die de laatste jaren onmisbaar zijn geworden voor de Noord-Koreaanse economie. Ze verkopen daar groente, brood, gebak en andere levensmiddelen en goederen.

Volgens sommige schattingen zijn vrouwen zelfs in 80 tot 90 procent van de huishoudens kostwinners. Om die reden zouden sommige vrouwen hun mannen smalend aanduiden als hun ‘puppy’s’.

De inkomsten van de meeste families zijn niettemin zo gering dat ze de grootste moeite hebben zich in leven te houden. Hun kinderen raken dikwijls ondervoed. Volgens een VN-rapport uit 2009 is bijna de helft van de kinderen onder de vijf jaar achtergebleven in groei. Pijnlijk voor het rijk van de Kims is ook dat kinderen van zeven in het buurland Zuid-Korea gemiddeld 20 centimeter langer en tien kilo zwaarder zijn. Maar uiteraard krijgt niemand in Noord-Korea dat te horen. <<