Forellenvel, bot en koeienblaas

Met haar ontwerpen doet Studio Formafantasma een uitspraak over de toestand van de wereld.

tekst Marianne van Dodewaard

In het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch hangt een imposante kroonluchter van onregelmatige bollen, poëtisch en sprookjesachtig mooi. Het blijkt een tros koeienblazen, opgepompt tot lampen en voorzien van fietsventielen. De kroonluchter is onderdeel van Prima Materia, een overzichtstentoonstelling van het Italiaanse designersduo Studio Formafantasma, gevestigd in Eindhoven.

Het duo bekijkt de wereld met een kritisch oog. In hun werk is altijd commentaar op de samenleving aanwezig. Ze maken conceptueel design met een boodschap.

Andrea Trimarchi (1983) en Simone Farresin (1980) behaalden in 2009 hun mastertitel aan de Design Academy Eindhoven. Hun afstudeerproject Moulding Tradition werd meteen internationaal bejubeld.

De koeienblazenluchter is onderdeel van het project Craftica, geïnitieerd door het luxe modehuis Fendi, van oorsprong een bonthuis. Het thema was de verwerking van (afval-)leer; voor Formafantasma aanleiding om juist ook de zogenaamd inferieure leersoorten te belichten. Farresin: „Het is toch vreemd dat er een hiërarchie bestaat in ons idee over leer, over dieren. Waarom vinden we een varken minder dan een koe?” Voor Fendi werden elegant ontworpen gebruiksvoorwerpen gemaakt van leer uit hun eigen atelier, maar ook van afval, zoals het vel van zalm en forel, koeienblazen en botten. „Nee, dat werd niet geweldig op prijs gesteld, maar Fendi was chic genoeg om het zo te laten”, aldus Trimarchi en, lachend: „Sommige ontwerpen, zoals een waterkan uit koeienblaas, hebben ze maar niet in hun persmap gezet.”

Formafantasma’s werkwijze refereert aan hoe al eeuwenlang natuurlijke materialen gebruikt worden. Hun design is gebaseerd op onderzoek naar tradities, culturele identiteit, ambachten en materialen. „Dat heeft niets met nostalgie te maken”, zegt Farresin. „Maar we vragen ons wel af wat er verkeerd is gegaan en hoe het nu verder moet in de wereld. Sommige van onze ontwerpen lijken eeuwenoud, maar zijn 100 procent van nu.” Trimarchi en Farresin, inmiddels zelf docent aan de Design Academy, werken samen met ambachtslieden, chemici, biologen. De tijd van de sterrenstatus van designers is voorbij, vinden ze. „Design gaat over samenwerken, over delen.”