Een prik in de frons

Snijden is uit, fillers zijn in. „Ik geef mijn geld liever hier aan uit dan aan een vakantie."

foto's Rien Zilvold

M

evrouw is hier eerder geweest. Kitty Kerkhoff (46), schoonheidsspecialist van beroep, meldde zich drie jaar geleden voor het eerst bij de DermaClinic in Zwolle. Kerkhoff had een zware tijd achter de rug, en de stress begon zich op haar gezicht af te tekenen. Via vriendinnen en de media hoorde ze over liquid facelifts, niet-operatieve behandelingen waarbij middels injecties rimpels worden aangepakt en de huid zijn dikte en stevigheid terugkrijgt. Jonger hoefde Kerkhoff er niet uit te zien, wel frisser, energieker. Meer als Kitty. In drie jaar tijd heeft ze nu voor zo’n 6.000 euro aan behandelingen en huidproducten afgenomen. Ze komt om de vier, vijf maanden.

Cosmetisch arts en directeur van DermaClinic Catharina Meijer monstert Kitty’s huid secuur, zoals een kunstenaar een schilderij in wording bekijkt, voordat ze op een winterse donderdagmiddag aan een behandeling begint. Met losse bewegingen zet ze witte potloodstreepjes op en rond de kin, in de plooien tussen neus en mondhoek (de beruchte ‘nasolabialen’), van jukbeenderen en ogen tot het puntje van de neus. Kitty krijgt biologisch afbreekbare fillers. Lipofilling, waarbij lichaamseigen vet geïnjecteerd wordt, geeft een duurzamer resultaat, maar dit is een goed alternatief.

Om een spuitgaatje te vinden, gebruikt Meijer een canule, een dun, flexibel plastic staafje dat ze met kracht door Kitty’s wang sjort. Een toeschouwer met een zwakke maag zou het nu al te veel worden, maar Kitty zelf blijft rustig liggen. Ze voelt alleen dat er „iets gebeurt”, zegt ze, geen pijn. Meijer begint te injecteren. Kitty’s gezicht wordt heel lichtjes opgepompt, zo lijkt het. Doordat de huid opbolt, worden wangen, mondhoeken en kaaklijn mee omhoog getrokken. Vandaar: liquid facelift. Een echte facelift vergt weken van herstel. Kitty staat na een half uur op uit de stoel, camoufleert de schrammetjes op haar wangen met een beetje make-up en gaat vanavond gewoon uit eten.

„Van origine is het een reconstructief vak”, zegt plastisch chirurg Berend van der Lei. „In de Eerste Wereldoorlog werden verminkte soldaten door artsen of tandartsen aan hun gezicht behandeld tot ze weer toonbaar waren. In Nederland lag de nadruk op ‘herstel van uiterlijk en functie’: brandletsel, wijnvlekken, hazenlippen. Tijdens een stage zag ik begin jaren negentig al dat een facelift, waarvoor geen medische aanleiding bestaat, minstens zulke positieve effecten op iemands psyche kan hebben. Als je er tien jaar ouder uitziet dan je je voelt, is het toch logisch dat je daar iets aan wilt doen?”

Eind 2003 opende Van der Lei een privékliniek in Leeuwarden, nu onderdeel van de landelijke keten van Bergman Clinics, waar hij behalve face- en voorhoofdlifts ook liposuctie en buikwandcorrecties aanbiedt. Inmiddels zijn er rond de 250 plastisch chirurgen werkzaam in Nederland, en worden jaarlijks zo’n 500 facelifts en 15.000 tot 18.000 borstvergrotingen uitgevoerd. Die aantallen zijn al jaren min of meer gelijk.

De grote groei zit in de niet-operatieve ingrepen. Cosmetisch artsen, dermatologen, schoonheidsspecialisten en zelfs tandartsen bieden een steeds groter arsenaal aan behandelingen aan om het gezicht te verjongen en te verfraaien. Er zijn honderden adressen, al dan niet aangesloten bij de Nederlandse Vereniging Cosmetische Geneeskunde (motto: ‘Schoonheid is een serieuze zaak’).

Vrouwen zijn tot nog toe veruit de grootste afnemers. Volgens plastisch chirurg Jeroen Stevens komen ze ‘uit alle lagen van de bevolking’, maar gezien de kosten van een paar honderd euro per behandeling is een modaal of bovenmodaal inkomen wel zo handig.

Stevens rekent zelf veel BN’ers en mensen uit de showbizz tot zijn clientèle (onder wie 5 procent mannen – een relatief hoog percentage). „Mensen zien op tv stralende, bijna rimpelloze actrices en presentatrices van een zekere leeftijd. Dan denken ze: dat wil ik ook. En gelijk hebben ze.”

Terwijl opzichtige ingrepen in het gezicht onder hoogopgeleide vrouwen met een eigen inkomen nog steeds niet bon ton zijn, wordt het sluipenderwijs gewoner om een en ander ‘te laten doen’. Botox en fillers zijn tijdelijk, voor zover bekend onschadelijk, en geven het zelfvertrouwen een enorme boost. Wat let een kapitaalkrachtige vrouw dan nog, in een tijd waarin we zowel massaal vergrijzen als de fysieke kenmerken van veroudering fanatieker dan ooit bestrijden? Sporten, gezond eten en een dagelijkse sudoku mogen de kansen op een prettige oude dag dan vergroten, de spiegel liegt niet. Zeker niet tegen een vrouw.

„Een man blijft tot zijn zestigste viriel en vruchtbaar”, zegt journaliste en zangeres Mylène de la Haye (55). „En een vrouw mag na haar veertigste al niet meer meedoen. Terwijl we gemiddeld tachtig worden! Dat is toch niet te verkroppen? Moet je dan de hele tweede helft van je leven als een verkreukeld krantje rondlopen?” De la Haye legde haar facelift vast in een boek, Smoelwerk, ter promotie waarvan ze in mei 2012 aan de herentafel van Pauw & Witteman verscheen. Na de uitzending schreven vrouwen haar dankbare mailtjes. Ze had een taboe doorbroken.

Eclatant succes

Een vijftigjarige medicus beschrijft haar traject door de schoonheidsindustrie als een eclatant, persoonlijk succes. „Rond mijn 45ste begon ik echt ongelukkig over mijn uiterlijk te worden. Die hangende oogleden, die permanente frons, die nare groeven bij mijn mond. Ik kreeg opmerkingen over hoe slecht ik eruitzag, meestal van vrouwen. Ik werd er gek van. Een visagist raadde me een ooglidcorrectie aan. ‘Een cadeau voor jezelf’, noemde hij het. Toen ging ik overstag. Mijn partner vond het onzin, die vond en vindt me gewoon mooi. Ik deed het voor mezelf.”

In de Velthuis Kliniek in Rotterdam begon ze met injecties: botox om haar frons ‘lam te leggen’ en voor de mondplooien fillers met hyaluronzuur (een molecuul dat van nature in menselijk bindweefsel voorkomt en makkelijk water vasthoudt). Ze geeft gemiddeld 600 euro per jaar uit aan fillers, ondergaat sporadisch een chemische peeling of laserbehandeling en laat zich door de dermatoloog van de kliniek een crème met vitamine A-zuur voorschrijven. „Ik ben zoveel gelukkiger”, zegt ze. „Ik geef mijn geld hier liever aan uit dan aan een vakantie.” Ze wil niet met haar naam in de krant, maar tegenover vriendinnen doet ze er „niet geheimzinnig” over, wat steevast tot verbaasde verzuchtingen over de onzichtbaarheid van haar ingrepen leidt. Anderen merken alleen op dat ze er goed uitziet.

Mylène de la Haye ziet zichzelf niet gauw nog een facelift ondergaan, maar ze is blij met het resultaat, hoe bang en wantrouwend ze er ook aan begon. Voorlopig houdt ze het bij ‘onderhoud’ in de vorm van botox en fillers. „Die griezelfoto’s die op internet circuleren – Mickey Rourke met z’n verbouwde kop, of Madonna, die er nu zo bol en scheef uitziet – dat hoeft allemaal niet meer. Je kunt nu op een subtiele, mooie manier de trein even stilzetten. Of afremmen. Want uiteindelijk word je oud, natuurlijk.”

Cosmetisch arts Catharina Meijer: „Als ik bij klanten merk dat er geen grens is aan wat ze willen en ze alleen maar terugkomen voor meer, dan stop ik met behandelen en stuur ik vriendelijk maar dwingend aan op een gesprek met een psychiater. Dan zit er iets onderliggends niet goed. Het is niet de oplossing voor alles.”