Een enkeltje Mars om onsterfelijk te worden

Bemande reizen naar Mars zijn schier onbetaalbaar. Ingenieur Bas Lansdorp denkt dat het toch kan slagen met crowdfunding en inkomsten van reality-tv. Eén nadeel: je komt niet meer terug.

Slechts één vinger gaat omhoog in het honderdkoppige publiek. „Wie zou er naar Mars willen?”, heeft Bas Lansdorp kort daarvoor in een collegezaal in Leiden gevraagd. Het animo is vandaag minder dan normaal, constateert Lansdorp. „Meestal zijn het er wel twee of drie.”

Naast ruimtevaartenthousiasten zijn er ook veel rechtenstudenten op de lezing van Lansdorp afgekomen. Op uitnodiging van het International Institute of Air and Space Law geeft hij een update over de plannen van de stichting Mars One, die hij in 2011 oprichtte.

Mars One heeft een ambitieus doel: de eerste bemande Marsreis te organiseren. Vanaf 2024 moeten er om de twee jaar vierkoppige bemanningen vertrekken voor een reis van een half jaar naar onze buurplaneet (zie tijdlijn).

Eén addertje zit er wel onder het gras: de terugreis is niet inbegrepen. De Marsreizigers blijven, als groeiende voorpost van de mensheid.

‘Scepsis’ is nog een mild woord voor sommige reacties. „Een zelfmoordmissie”, oordeelde astronaut André Kuipers. Maar na brede aandacht van onder andere de New York Times en Wired, meldden zich vorig jaar zo’n 200 duizend belangstellenden aan. „Het was ongelofelijk, al die mails die maar bleven komen”, zegt Lansdorp.

Maar het ís toch een zelfmoordmissie?

Lansdorp: „Over die reactie hebben we ons, voordat we ons plan presenteerden, het meest druk gemaakt. Maar het valt mij over het algemeen mee. Laatst zei iemand: de mensen hebben een kans van 95 procent om daar te sterven. Wow, dacht ik toen, dus ze hebben 5 procent kans om onsterfelijk te worden. Want we gaan allemaal dood. En bij deze mensen zal dat op Mars gebeuren, maar dat is nog niet hetzelfde als zelfmoord.

„Maar natuurlijk is niet iedereen hier geschikt voor. Onze moeilijkste taak is wel het selecteren van een bemanning die het jaren met elkaar uit kan houden, en die een nieuwe gemeenschap kan stichten. Dat is nooit eerder gedaan.”

Wil je zelf niet mee?

„Nee, dat is nooit het idee geweest. Ik ben net vader geworden, en ben zelf ook te veel gehecht aan het leven hier op aarde. Ik denk eerlijk gezegd ook dat ik niet geschikt zou zijn.”

De reis zou zes miljard dollar kosten, iedere vervolgmissie vier miljard, denk je dat je dat gaat halen?

„Eigenlijk ben ik hier pas echt serieus over geworden toen ik hoorde wat de omzet was van de Olympische spelen [tussen 2009 en 2012 was dat acht miljard dollar, red] Wij willen de televisierechten verkopen op de selectie en training van de bemanningen, en op de reis, de landing, en het verblijf op Mars.

„We hebben met veel mensen uit de televisiewereld gepraat. Iedereen zegt: dit is zo bijzonder, dit gaat vijftig jaar de aandacht vasthouden. Naar de maanlanding in 1969 keken een miljard mensen, hier zal bijna de hele wereldbevolking naar kijken.”

Maar na de maanlanding in 1969 zakte de aandacht in. Drie jaar later liepen de laatste astronauten op de maan.

„Toch is er een verschil: je kent deze mensen. Je hebt ze gevolgd op televisie, ze doen iets unieks. En bovendien: de aandacht hoeft ook niet altijd zo intens te zijn. De Olympische Spelen duren ook elke keer maar een paar weken.

„Maar er zijn ook andere manieren om geld op te halen. Meteen toen we online gingen, wilden mensen doneren, en we hebben met crowdfunding al een paar ton financiering opgehaald om haalbaarheidsstudies te betalen.

„En het zou ook kunnen dat een multimiljardair beseft: ‘goh, ik ben rijk genoeg om mijn eigen ruimtevaartprogramma te betalen.’ Daarmee koop je eigenlijk onsterfelijkheid.”

Is zes miljard dollar niet aan de lage kant? Alleen al het Internationaal Ruimtestation kostte 100 miljard.

„We hebben alle onderdelen van het plan voorgelegd aan ruimtevaartondernemingen, en gevraagd of de cijfers als ruwe schatting in orde waren. En het ruimtestation en de maanlandingen waren ook duur doordat het prestigeprojecten waren, uitgevoerd door regeringsagentschappen als NASA, met bijdragen van veel verschillende leveranciers en onderaannemers.

„Een efficiënt gerund commercieel ruimtevaartbedrijf als SpaceX in de VS heeft laten zien dat je ruimtevaarttechnologie kunt ontwikkelen en lanceren tegen veel lagere kosten.”

Leggen de kolonisten hun leven niet in handen van kwetsbare technologie?

„Ze moeten hun water winnen uit de bodem, en van dat water moeten ze hun eigen zuurstof maken. Het vriest er altijd en er is nauwelijks luchtdruk, dus ze kunnen nooit zonder hun pak naar buiten, dus ja: de afhankelijkheid van technologie is groot.

„Maar aan de andere kant: in een koud, nat klimaat als dat van Nederland kunnen we ook nauwelijks overleven zonder technologie: kleren, huizen, vuur, elektriciteit. Dus we zijn al enorm afhankelijk van technologie. Dat geldt des te meer voor een onderzoeksbasis op Antarctica, en nog sterker voor een basis op Mars.”

Waarom is er geen terugreis ingepland?

„Ons plan is mogelijk met bestaande technologie. Maar voor een terugreis zou je een raket moeten lanceren vanaf Mars, iets wat een immense infrastructuur vereist. Maar dat probleem hebben wij opgelost door het te elimineren. Maar misschien is het, jaren nadat er een gemeenschap op Mars is ontstaan, ooit wel mogelijk.”

Je sprak op uitnodiging van een instituut voor ruimtevaartrecht. Onder welke wetgeving valt de bemanning?

„Onder de wetgeving van de lancerende staat. Dat zal Nederland zijn, of de VS. Maar ik denk dat de Marsbewoners ook hun eigen wetten moeten ontwikkelen. Op miljoenen kilometers afstand kun je natuurlijk niet echt handhaven.

„Verder vallen ze onder ruimtevaartverdragen zoals het Ruimteverdrag en het Maanverdrag. Die verbieden onder andere het vervuilen van hemellichamen en het claimen van eigendomsrecht.”

Plannen maken en verkopen is mooi, welke concrete stappen zijn er al gedaan?

„We hebben al eerder studies besteld naar de haalbaarheid en kosten van de Marsmissies met een lander en een karretje. Inmiddels zijn we in onderhandeling met Lockheed Martin over een studie naar de bemande reis.

„Ook zijn we aan het kijken naar een woestijngebied om een oefen-Marsbasis op te zetten. En we hebben in december een eerste selectieronde van de bemanning uitgevoerd. Er zijn nu nog 1058 kandidaten over.”

Is er al een raket besteld?

„Nee, maar we zijn in gesprek met SpaceX.”